Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Bağırsak İltihabı

Hastalık kategorisine
10 Mart 2012
eklenmiştir.

Bağırsak İltihabı

Bağırsak iltihabı tedavisi, nedenleri ve daha fazla bilgi için sitemizi takip edebilirsiniz.

Gıdaların, ağızdan sonra vücudumuz içindeki seyri sindirim kanalında olur. İltihabi bağırsak hastalığı, sindirim kanalında görülen, sıklıkla kronik seyirli (uzun süreli) inflamasyondur (iltihap). Bağırsak duvarında ülser, şişme, yaralanma, kanama ve zedelenme ile seyreder. Ana hatları ile iltihabi bağırsak hastalığının, Ülseratif Kolit ve Crohn Hastalığı olmak üzere iki farklı tipi bulunur. Buna ek olarak iltihabi bağırsak hastalığının tam olarak Ülseratif Kolit veya Crohn Hastalığına benzemeyen, arada kalan tipi yani tam belirlenemeyen şekli vardır.

Bazen iltihabi bağırsak hastalığı ile aynı anlama gelen ve hastalığın etkilediği bağırsak bölümünü ifade eden kolit (kalın bağırsak tutulumu), enterit (ince bağırsak tutulumu), ileit (ince bağırsağın son bölümü ileum segmentinin tutulumu) veya proktit (kalın bağırsağın son bölümü olan rektum tutulumu) gibi isimler de verilir. Hastanın şikayetleri bu tipler arasında değişmektedir.

ÜLSERATİF KOLİT NEDİR?
Ülseratif kolit, kalın bağırsağın içini örten tabakanın (mukoza-submukoza) iltihabıdır. İltihabi değişikliğin olduğu bölgede bağırsağın iç yüzünü döşeyen örtü tabakası olan mukozada ülserler oluşur. Bu nedenle hastalığa, ülserlerle karakterli hastalık anlamına gelen ülseratif kolit denir. Kalın bağırsak içinde en sık rektum ve sol kolon (kalın bağırsağın son bölümü) etkilenir. Bağırsak kanalının diğer bölümleri (örneğin: mide, ince bağırsak) bu hastalıktan etkilenmez.

ÜLSERATİF KOLİT NASIL GELİŞİR ?
Crohn Hastalığı gibi bunun da kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak son dönemde immünolojik (bağışıklık sistemi hastalığı) olduğuna dair teoriler ortaya atılmıştır. Bulaşıcı değildir. Genetik (kalıtsal / ırsiyet) geçiş gösterebilir. Bazı teorilerde ise bir virüs veya bakterinin (mikrobik) bağırsak duvarındaki immunolojik (bağışıklık sistemi ile ilgili) olayları başlattığı ileri sürülmektedir. Bu olaylar sonucu, bağırsağı örten tabakada iltihabi hasar oluştuğu gösterilmiştir.

Bağışıklık sisteminde olan bu bozukluğun, bir etkenin sonunda mı yoksa doğrudan başlangıç olarak mı meydan geldiği henüz aydınlatılmamıştır. Hastalığın ruhsal stres veya mutsuz geçen bir çocukluk çağı sonucu geliştiği inancı kabul edilmemektedir. Herhangi bir gıda türü ile meydana gelmez. Bulaşıcı değildir.

İltihabi bağırsak hastalığı nedir?
İltihabi (inflamatuar) bağırsak hastalıkları sindirim sistemi kanalının kronik iltihabı ile karakterizedir ve en sık iki nedeni Crohn Hastalığı ve Ülseratif Kolittir. Bu iki hastalık birbirine benzediği için iltihabi bağırsak hastalığı adı altında toplanmıştır. Hastalığın görülme sıklığı ülkeden ülkeye değişse de yaklaşık olarak 50-60/100 000 dir. Batı toplumlarında daha sık görülür. En sık 20-40 yaşlarında başlar ama 55-65 yaşlarında da ortaya çıkabilir.

Her iki hastalık da alevlenmeler ve yatışmalar ile seyreder. Hastalığın alevlenme döneminde sindirim kanalında tutulan alan ödemli, şiş ve kızarıktır. Hastalığa ait belirtiler bu dönemde görülür. Alevlenme dönemini takiben oluşan sessiz dönemde hastalık kısmen yatışmıştır ve şikayet yoktur.

Ülseratif kolit sindirim kanalında sadece kalın bağırsağı ve rektumu tutar. Rektum tutulumu hemen daima vardır. Hastaların dörtte birinde hastalık sadece rektum tutulumuyla sınırlıdır. Kalın bağırsağın tamamının etkilenmesi (pankolit) hastaların %10 unda görülür. Tutulum miktarı hastalığın şiddeti ile orantılıdır.

Crohn hastalığı ağızdan anüse kadar, sindirim kanalının herhangi bir bölümünü tutabilir, ama ince bağırsaklar (duedonum, jejunum,ileum) ve anüs çevresi genelde tutulur.

Sindirim sistemi…
Normalde vücut dış ortamdan tamamiyle yalıtılmıştır ve sterildir. Sadece üç sistemle dış etkenlerle direkt temas vardır. Deri, solunum sistemi ve sindirim sistemi. Bu üç sistemde de dış etkenlere maruz kaldığından vücuda zararlı maddelerin girmesini engeleyecek ve kendini koruyacak mekanizmalara sahiptir. Konumuz sindirim sistemi olduğuna göre bu konuyu daha ayrıntılı anlatalım.

Sindirim sistemi ağızdan anüse kadar bir tünel olarak düşünebiliriz. Ağızdan aldığımız besinler yemek borusuyla mideye iletilir. Burada mide asidi ve bazı enzimlerle parçalandıktan sonra ince bağırsağa geçer. Pankreastan ve ince bağırsaktan salınan sindirim enzimleri ile besinler en küçük yapı taşlarına ayrılır ve çoğu ince bağırsaktan emilir. İnce bağırsaktan kalın bağırsağa doğru gittikçe emilmeyen kısım posa olarak atılır.

Sindirim sisteminde bazı alanlar steril değildir. Normal mikrobiyal flora, sağlıklı insan vücudunda, zarar vermeden denge içinde yaşayan mikroorganizma topluluklarına denir. Örneğin ağzın ve kalın bağırsağın kendi florası vardır.

Sindirim sistemi dış ortamla iç ortam arasında bariyer oluşturur. Zararlı maddelerin kana geçmesini engeller. Sindirim sistemi hücrelerin özellikle bağırsak hücrelerinin müthiş bir yenilenme kapasitesi vardır.

Bazı enfeksiyonlar, kimyasallar, ilaçlar nedeniyle bağırsakların iç duvarının zedelenmesi karın ağrısı ve ishale neden olabilir. Ayrıca emilim için gerekli olan bağırsak iç yüzeyi zedelendiği için emilim bozukluğuna yol açar.

İltihap nedir?
İltihap, bizi enfeksiyonlardan ve diğer dış etkenlerden koruyan bağışıklık sisteminin bir cevabıdır. Buradan da anlayacağımız gibi iltihap normalde kötü birşey değildir, aksine savunmanın bir parçasıdır, ama vücut zararsız maddelere karşı da aynı etkiyi gösterir, veya başlattığı iltihabı durduramaz ve kontrolsüz devam ederse kendisi hastalığa neden olabilir ve can sıkıcı belirtilere yol açabilir. Sindirim kanalı iltihaplandığında doku şişer, kızarır ve kalınlaşır. Ağrılı yaralar (ülserler) oluşabilir ve bu yaralar kanayabilir.

Neden olur?
İltihabi barsak hastalıklarının nedeni tam olarak bilinmiyor. İltihabi bağırsak hastalığının gelişiminde genetik, çevresel, enfeksiyöz, immunolojik (bağışıklık sistemiyle ilgili) ve psikolojik faktörlerin etkili olduğu düşünülüyor. Hastaların %20-30 unun ailesinde veya akrabalarında bu hastalık vardır.

Bilinmeyen bir faktör veya bu faktörlerin birleşmesi sonucu bağışıklık sistemi tetikleniyor ve bağırsak duvarında kontrolsüz giden iltihabi bir reaksiyon başlatıyor. İltihabi reaksiyon sonucu bağırsak duvarı hasar görüyo ve kanlı ishale, karın ağrısına sebep oluyor.

Hastalığın gelişmesi için genetik hassasiyet ya da yatkınlığı olan bir kişide enfeksiyoz ajanlar, diğer antijenler veya otoimmun bir süreç sonucu bağışıklık sistemini tetiklenir. Bağırsaklar sürekli dış etkenlere maruz kaldığından son zamanlarda bağışıklık sisteminin harekete geçmesinden çok başlattığı süreci durdurmasındaki yetersizliğin neden olabileceği düşünülmektedir.

Belirtileri nelerdir?
İltihabi bağırsak hastalıkları kronik bir hastalık olduğundan alevlenmeler ve sessiz dönemlerler seyreder. Belirtiler hafif veya şiddetli olabilir ve tutulan bölgeye göre farklı belirtiler görülebilir. Alevlenmelere duygusal stres, enfeksiyonlar veya diğer akut hastalıklar, hamilelik, antibiyotik kullanımı ya da kullanılmakta olan steroid ve antienflamatuar ilaçların aniden kesilmesi neden olabilir.

Hastalığın aktif döneminde görülebilecek belirtiler şunlardır:

Karın ağrısı:Kramplar şeklinde olabilir. Bazen akut apandisiti taklit bile edebilir.
Kanlı ishal: Ülseratif kolitte daha sık görülür.
Dışkıda sümük benzeri akıntı (mukus) olması: İltihabi süreçten dolayı oluşan mukus dışkıda görülebilir.
Sürekli tuvalete gitme isteği: Rektumdaki iltihap nedeniyle olur.
İltihabın derecesi arttıkça sistemik belirtiler ortaya çıkar, yani ateş, terleme, halsizlik, bulantı, kusma, eklem ağrıları.
Kilo kaybı: Özellikle Crohn hastalığında belirgindir, çünkü ince bağırsak tutulumu emilim bozukluğuna yol açar.
İştahsızlık:.
Kansızlık: Hem bağırsaklardaki kanama nedeniyle, hem de kan üretimi için gerekli olan demir ve B12 vitamininn emilim bozukluğundan olabilir
Hastaların %10-20 si hastalığın bağırsak dışı tutulumuyla kendini göseterir.(artrit, üveit, karaciğer hastalığı)
İltihabi bağırsak hastalıkları nadir de olsa çocuklarda da görüebilir ve büyüme gelişme geriliğine sebep olabilir.

Barsak iltihapları, hekimlikte, karışık ve uzun bir bahistir. Çünkü bağırsakta iltihap yapan hastalıklar ve sebepler pek çok dağınıktır
Barsak iltihabı, bağırsağın içindeki ince zarın, bir sürü tesirler altında, iltihaplanmasından ve bundan dolayı barsak vazifelerinin bozulmasından ibarettir.
Başlıca sebepler: Mikroplar, veya zehirlerdir.
Bağırsakların içinde havalı ve havasız yaşayan birçok mikrop vardır. Bunlar biribirlerile, iyi bir komşuluk halinde, yaşarlarken, ortaya giren bazı sebeplerin yardımı ile günün birinde, bazıları azgınlıklarını arttırarak, bağırsağın iç zarında, iltihaplar hasıl ederler.
Barsak iltihapları çocuklarda, büyüklerden, daha fazla görülür. En ziyade görüldükleri mevsim yaz ve sonbahardır.
Bozuk, bayat .etler, konserveler, bozuk sucuk, pastırma ve yumurtalar, bayatlamış balık etleri, pastalar, hamur tatlıları ve dondurmalar… gibi bozulmuş olarak yenen bir takım gıdaların içindeki mikroplar, bağırsaklara gittikten sonra, orada iltihaplara sebep olabildikleri gibi tifo, paratifolar, kolera, dizanteri, kızıl, kızamık, verem, grip, yılancık, sıtma, verem gibi bâzı hastalıkların mikropları veya zehirleri de bağırsaklarda iltihap yapabilirler.
Bağırsakta üreyip çoğalan bağırsak kuruları da burada iltihaplara kapı açabilirler. Bütün bu çok karışık sebeplerin tesiri altında bağırsaklarda iltihap husule geldiği zaman sürgün (ishal), karın ağrıları, ateş yükselmesi, kırıklıklar, kusmalar… gibi bazı rahatsızlıklar baş gösterir.
Hastanın dışkısı (Büyük abdesti) baştan yumuşak iken gittikçe sulu bir hal alır. Karnında gurultular olur. Hasta bir günde, vakasına göre, birçok defa, ishal halinde, dışarıya çıkar. Gündelik dışarıya çıkma sayısı hastalığın cinsine ve şiddetine göredir. Hasta bâzı hallerde pek çok defa dışarıya çıkar ve bitkin bir hale gelir. Çıkan dışkı pek fena kokuludur.
Karında çok ağrılar olması ve dışkının sümük şeklinde balgamlı ve kanlı bir şekilde çıkması, makatta akıntı ve buruntu olması iltihabin daha ziyade, kalın bağırsakta olduğuna gösterir.
Daha sonra baş ağrısı, baş: dönmesi, halsizlikler başlar. Hastanın ağzı kurur, dili paslanır. İştahı yoktur. Şiddetli bir susuzluk hisse ince bağırsaklar, birbirleri üzerine kıvrılarak, düğümlenebilirler
Küçük çocuklarda yazın görülen ve dışkının yeşilimtırak çıkması ile kendini gösteren bir takım barsak iltihapları vardır ki, bunlar çocuk vücudunda hastalıklara ve ölümlere kapı açtığı için, ehemmiyetli ve tehlikelidirler. Sık sık gelen bu sürgünler, zaman geçtikçe, hastayı zayıflatır. Kuvvetten düşürür;
Barsak iltihapları birkaç gün sürdükten sonra yavaş yavaş geçerek sıkıntıları ortadan kalkarsa da birçok vakalarda verdikleri rahatsızlık hafiflemekle beraber büsbütün geçmeyerek sürüncemede kalmış bir halde devam ederler.
Karın ağrıları ve dışarıya çıkma sayısı azalırsa da dışkı, az çok, sulu kalır ve bir türlü hasta tabii hale gelemez.
Böylece hastalarda müzmin barsak iltihabı hasıl olarak uzun zamanlar sürüp gider.

TEDAVİ:
Barsak iltihaplarının sebepleri pek çok olduğu için bu sebeplere göre, ayrı ayrı, tedavi lazımdır. Fakat genel olarak şunlar tavsiye edilir: Barsak iltihaplarında yatakta istirahat şarttır. Hasta kendisini ve ayaklarını üşütmemelidir. Karnına, yaş veya kuru şekilde, sıcak pansuman yapılır. Bağırsaklar temizlensin diye, bir sürgün ilacı (Müshili verilir. İlk günlerde gıdalar pek azaltılır. Hemen hemen bir şey verilmez.
Sonra sade suya çorbalar, sebze suları, şekersiz veya şekeri az çay, ıhlamur, süt, yoğurt,Kalın bağırsağın ilk kısmında birbirine geçmiş bir parça ayran verilir. Hastalık azaldıkça, yavaş yavaş, tabii gıdalara geçilir.
Tifo, parafifolar, dizanteriler, kolera., gibi vücudun genel hastalıklarından ileri gelen barsak iltihapları ancak bu hastalıkların özel tedavilerile geçer.
Ateşi yüksek olan, karnındaki ağrıları ve sürgünü çabuk geçmeyen ve gittikçe halsizleşen hasta mutlaka hekimin tedavisi altında kalacak, sürgünü kesecek, karın ağrılarını durduracak, hastanın düşkünlüğünü giderecek ilâç ve şırıngaları ancak hekim tertip edecektir. Hele küçük çocukların yeşil sürgünleri hiç ihmal götürmez.

Bu içerik için bazı arama önermeleri

  • barsak
  • bağırsak iltihabı
  • bağırsakta ödem oluşması
  • bağırsakta ödem
  • Barsakta6dem
  • bagirsakta odem neden olur
  • ödemli ince bağırsak mukozası
  • bağırsaktaki odem olusmasina gelen bitkiler
  • bağırsakta buruntu
  • ödemli kolon mukozası soruları