Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Besin Grupları

Beslenme kategorisine
3 Ocak 2012
eklenmiştir.

Besin Grupları

Enerji Verici Besinler
Başlıca enerji verici besinler karbon hidratlar, yağlar ve proteinlerdir.
Karbon hidratlar: Şeker ve şekerli yiyeceklerle patates, tahıl ve unlu gıdalarda bulunan nişasta, karbon hidratlar grubuna giren besinlerdir.
Yağlar: Tereyağı, içyağı, kuyruk yağı gibi hayvansal yağlarla; zeytin, ayçiçeği, fındık ve susam gibi bitkilerde bulunan yağlardır. Hücreler enerji elde ederken, önce karbon hidratları kullanır. Bittiğinde yağları kullanır.
Proteinler: Daha çok etin yapısında, süt ve yumurta ile baklagillerde, bir miktar da diğer besinlerde bulunur. Hücrelerde karbon hidrat ve yağ olmadığında yakılarak enerji elde edilir.

Yapıcı Onarıcı Besinler
Bir binanın tuğla ve harç gibi maddeleri ne ise vücudumuz için de yapıcı onarıcı maddeler aynıdır. Yapıcı onarıcı maddeler; proteinler, yağlar, madensel tuzlar ve sudur.
Proteinler: Esas görevleri yapıcı ve onarıcılıktır. Hayvansal besinler, bitkisel besinlere göre daha fazla protein içerir.
Madensel Tuzlar: Madensel tuzlar en çok kemiklerin ve dişlerin yapısında bulunur. Madensel tuzlar; bitkisel ve hayvansal besinlerin yenmesiyle, bir miktarı da suyla vücuda alınır.
Su: Açlığa 7-8 gün, susuzluğa 3-4 gün dayanabiliriz. Ağırlığımızın %65-70’i sudur. Vücudumuzdaki suyun %10’u eksilirse yaşamımız tehlikeye girer, %20’sinin kaybı ise ölüme neden olur.
Suyun en önemli özelliği; içerisinde tuz, şeker gibi bazı maddeleri çözebilmesidir. Bir günlük su ihtiyacımız 1,5 – 2,5 litre kadardır. Bu miktar, iklime ve yediğimiz besinlere göre değişebilir. Alınan suyun çoğu, ter ve solunum yoluyla dışarı atılır.

Düzenleyici Besinler
Vücudumuz canlılığını devam ettirdiği sürece, çeşitli yaşamsal olayların düzenli bir şekilde devam etmesi gerekir. Düzenleyici besinler vücudumuzdaki yaşamsal olayları düzenlemekten sorumludur. Düzenleyici maddeler su, madensel tuzlar ve vitaminlerdir. Yapı maddesi olarak görev yapan su, vücudumuzda düzenleyici olarak da görev yapar.

Vitaminler

Sağlıklı yaşamamız, yediğimiz besinlerin içinde yeterince vitamin bulunmasına bağlıdır. Vitamin eksikliği, insanda önemli hastalıklara neden olur. Vitaminler hemen hemen her türlü besinde bir miktar bulunur. Vitaminlerin miktarı taze besinlerde daha fazladır. Çünkü bekleyen besinlerde vitaminlerin bir kısmı parçalanıp bozulur. Vitaminler enerji verici besin maddelerinin yakılması sırasında tutuşturmayı kolaylaştırıcı etki yapar.
A Vitamini: Büyüme ve gelişmeyi düzenler, zayıf ışıkta görebilmeyi sağlar. Yeşil sebzelerde, havuçta, balık etinde, karaciğerde, yumurta ve sütte bulunur.
B Vitamini: Kalp ve sinirlerin düzenli görev yapmasından sorumludur. Buğday, pirinç gibi tahıllarla karaciğerde bulunur.
C Vitamini: Diş etlerinin sağlıklı olmasına yardım eder. Vücudun hastalıklara karşı dirençli olmasını sağlar. Yeşil sebzelerde, portakal ve limonda bulunur.
D Vitamini: Kemik gelişimini düzenler, dişlerin sağlam ve kuvvetli olmasına yardım eder. Balık yağında, yumurta sarısında ve karaciğerde bulunur.
Yukarıdaki vitaminlerden başka E ve K vitaminleri de vardır.

Meyve ve sebzeler
Meyve ve sebzeler günlük besin ihtiyacımızın üçte birini oluşturur. Taze sebze ve meyve içeren bir beslenme tarzı kolesterolü ve yüksek kan basıncını azaltmaya yardım eder, beynimizin genç kalmasını sağlar. Uzmanlar da bu besin grubunun faydalarını göz önünde bulundurarak, her gün mutlaka beş porsiyon sebze ve meyve tüketmemizi önerir.

Ekmek, pirinç, patates ve makarna
Bu besin grubu da meyve ve sebzeler gibi günlük sağlıklı beslenme programının üçte birini kapsar. Çünkü ekmek, pirinç, patates ve makarna gibi besinler vücudumuzun enerji kaynağı olan katı karbonhidrat içerir. Burada önemli olan yiyecek seçimi yaparken işlenmiş karbonhidratlardan (beyaz undan yapılan yiyecekler) ziyade işlenmemiş olanları (tam buğdaydan yapılmış yiyecekler) seçmeye özen göstermek. Çünkü işlenmemiş karbonhidrat tahılın tamamını içerir ve tam tahıllı besinler bazı kanser, diyabet ve kalp rahatsızlıklarının riskini azaltır.

Süt ve süt ürünleri
Süt ve süt ürünleri yüksek oranda doymuş yağ içerdiklerinden, aşırıya kaçmadan alınması gereken gıdalardır. Ama aynı zamanda çok önemli bir kalsiyum kaynağı olmalarından dolayı sağlıklı kemik ve dişlere sahip olmak için dozunda tüketilmesi gerekir. Süt ürünlerini seçerken az yağlı olanlarını tercih etmek daha sağlıklı olacaktır.

Et, balık, yumurta ve baklagiller
Hayvansal gıdalar ve baklagiller en önemli protein kaynaklarıdır. Protein de bildiğimiz gibi hücre yapısının temel organik maddesidir. Bu nedenle besinle aldığımız protein vücuda hem enerji sağlar, hem de vücudun gelişimine yardımcı olur. Protein ayrıca bağışıklık sistemini korur, metabolizmanın hızlı çalışmasını sağlar.

Yağlı ve şekerli yiyecekler
Diyetler için önerilmese de yağ ve şekeri içeren besinler önemli bir enerji kaynağıdır. Fakat çok az ve dikkatli bir şekilde tüketilmeleri gerekir. Uzmanlar, bu grubu salata, et, meyve gibi sağlıklı yiyeceklerin yanında lezzet katmaları açısından az ve ufak porsiyonlarda tüketilmesine dikkat çekiyor.

Bu besin grupları içinde yer almayan ancak sağlıklı yaşamın vazgeçilmezi suyu da unutmamak gerekir. Günde iki litre su tüketmek hem vücudumuzun su dengesini korumamızı hem de zararlı toksinleri atmamızı sağlayacaktır.

etiketler: besin gruplari, besin gruplari nelerdir, besin gruplari hangileridir,