Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Besinlerimiz Nelerdir

Beslenme kategorisine
3 Ocak 2012
eklenmiştir.

Canlıların gelişmek ve yaşamlarını sürdürebilmek için gereksinim duydukları gıda maddeleri. Her canlı, gereksinimi olan enerjiyi ve öteki maddeleri besinlerden sağlar. Bütün canlılar bu nedenle beslenir.

Bitkiler fotosentez yaparken; bazı hayvanlar bitkileri, bazı hayvanlar da öteki hayvanları besin olarak kullanır. Bazı tek hücreli canlılar, besin olarak belirli maddeleri kullanırken çok hücreli canlılar çok çeşitli maddeleri besin olarak almak zorundadır.

İnsan, gelişmiş bir canlı olarak, değişik besinlere ihtiyaç duyar. Bitkilerden sağlanan besinlere “bitkisel besinler” denir. Hayvanlardan sağlanan et, süt, bal ve yumurta gibi besinlere de “hayvansal besinler” denir. Bu besinlerden sağlanan proteinler, yağlar ve karbon hidratlar yapı taşları olarak kullanılır.

Karbon hidratlar, yapı taşı olarak kullanılmanın yanı sıra, enerji elde etmede de ilk sırada kullanılır. Karbon hidratlardan sonra yağlar, yağlardan sonra da proteinler enerji elde etmede kullanılır. Bedendeki işleyişi proteinler ve vitaminler düzenler.

Yiyeceklerimizin içindeki faydaları keşfetmeli ve bunları yok etmeden kullanmalıyız ki bu yiyecekler bizlere aynı zamanda şifa olsun.

Burada faydalar diyerek bahsettiğimiz besin öğeleri; karbonhidratlar, proteinler, yağlar, vitaminler, mineraller ve sudur(2).

Hepsinin vücudumuzda değişik değişik kullanım yerleri ve şifaları var(3).

Besinlerimizi bu besin öğeleri içeriklerine göre 4 temel grupta incelemek mümkündür.

DÖRT TEMEL BESİN GRUBU

İşte yeterli ve dengeli beslenmenin temelini bu dört besin grubunun gün içinde ve öğün içinde dengeli alınması oluşturur.

Bu besin grupları;
Süt ve türevleri
Et ve türevleri
Tahıllar
Sebze – Meyve

Süt ve türevleri; süt, yoğurt, peynir, çökelek, vb. süt ürünlerini kapsar. Bu gruptaki besinler, özellikle protein, kalsiyum, fosfor, B2 ve B12 vitamininden zengindir.

Et ve türevleri; kırmızı ve beyaz et (tavuk, balık), yumurta, kuru baklagiller i kapsar. Bu grup, özellikle iyi kaliteli protein açısından zengindir. Bu grup, özellikle iyi kaliteli protein, Demir, Çinko, Magnezyum, Fosfor, birçok B grubu vitamini, A vitamini açısından zengindir. Kuru baklagiller ise posa için önemli bir kaynak teşkil eder.

Tahıllar; Tahıl ürünlerini kapsar. Ekmekler, pirinç, makarna, vb… Bu grup özellikle karbonhidrat ve posadan zengindir.

Sebze ve meyve grubu ise tüm sebze ve meyveleri kapsamaktadır ki bu grup vitamin ve minerallerin temelini oluşturur. Önemli miktarda posa içerir.

DOĞRU SEÇİMLER YAPMAK

Yeterli ve dengeli beslenmede bu dört gruptan besinleri soframızda bulundurmak kadar önemli bir husus da, gruplar içinde seçimler yapmaktır.

Birkaç örnekle anlatmak gerekirse;

Süt grubundan peyniri tercih ettiğimiz zaman tuz tüketimimize dikkat etmeliyiz. Çünkü peynir fazla miktarda sodyum (tuz) içermektedir.

Tahıl grubundan tercih edeceğimiz en doğru besinler, tam taneli tahıllardır. (Zayıflamak amacı ile ekmeği kesmek yerine kepekli ekmek tüketmek doğru ve sağlıklı bir seçimdir.)

Özellikle et grubunun ve aynı zamanda süt grubunun içerdikleri yağ miktarının yüksek olması sebebi ile yağ ya da kolesterol sınırlandırılması olan bireyler bunların tüketiminde dikkatli olmalıdırlar. Bu ürünleri tamamen beslenmeden çıkartmak yanlıştır.

Meyve ve sebzeleri taze ve mevsiminde tüketmek en doğrusudur. Aynı zamanda kabuklu tüketebileceklerimizi kabuklarıyla tüketmeliyiz. Ve beslenmemizde bu gruba günde en az 5 porsiyonluk yer vermeliyiz.

Günlük tüketmemiz için önerilen su miktarı 8-10 bardak (2-2,5 litre) tır.

FARKLI ZAMANLAR VE DEĞİŞEN İHTİYAÇLAR

Bir başka husus ise; Bebeklik çağı, hamilelik, çeşitli hastalıklar gibi… Yaşamın değişik evrelerinde geçirilen veya çeşitli durumlar sonucu oluşan değişiklikler sebebi ile vücudumuz farklı besin öğelerine ihtiyaç duymasıdır.

Bu gibi durumlarda bazı besin grupları daha çok önem kazanır. Bunlar bilinmelidir. Tercihler ve miktarlar bu özel durumlara göre ayarlanmalıdır.

FAYDALARI YOK ETMEMEK

Bir diğer çok önemli husus ise belki de en çok hata yaptığımız noktadır. Besinlerimizi nasıl saklamalı, nasıl hazırlamalı ve nasıl pişirmeliyiz. Maalesef daha öncede belirttiğimiz gibi çoğu besin öğesi yanlış yöntemler sebebi ile amacına ulaşamıyor.

Yine birkaç örnekle anlatmak isterim.

Diyelim ki muhallebi yapıyoruz. İçine koyduğumuz süt temel besin öğelerinden proteini içeriyor. Ve muhallebi böylece önemli bir protein kaynağı haline geliyor. Yani teorik olarak böyle olması gerekir. Ancak bizler muhallebi yaparken şeker ve sütü ocakta iken karıştırdığımızdan dolayı şeker ve protein tepkimeye giriyor ve protein vücudumuzda kullanılmaz hale geliyor. Hâlbuki basit bir yöntem ile şekeri muhallebiyi ateşten aldıktan ve belki de biraz ılıdıktan sonra eklesek yani şekerin protein ile tepkimeye girmesini engellesek hem hala aynı lezzeti koruyacak hem de bunun yanında kendimiz ve sevdiklerimiz için bir fayda üretmiş olacağız.

Daha sık rastlanılan bir faydayı yok etmek ise yemeklerimizi yaparken kavurmamız… Hâlbuki yemeklerimizi kavurmadan pişirsek sevdiklerimize faydalı lezzetler sunmuş oluruz.

Besinlerin faydalarını yok etmeden sofralarımıza huzurla oturmanın yolu doğru bilgi edinmekten geçiyor.

Bize bahşedilen emanetleri gerektiği gibi korumak adına ve daha huzurlu, mutlu, sağlıklı günler için beslenmemize dikkat edelim.

Elma
Elma doğal şeker, lif içeren kan kolestrolü ve glukoz seviyesini düşüren bir besin kaynağıdır Taze elmadaki C vitamini, hücrelerin bozulmasını önleyici antioksidan etkiye sahiptir C Vitamini ayrıca, koruyucu etkisiyle kılcal ve kan damarlarını korur, demirin emilimine yardımcı olur

Badem
Badem diğer kabuklu ceviz, fındık gibi yiyeceklerle aynı guruptadır Lif, magnezyum, demir, kalsiyum, riboflavin içerir Gerçekte badem diğer kabuklu yiyecekleren daha çok C vitamini içerir 23 bademde 70 mg C vitamini blunur Diyetisyenin izin verdiği miktarda ve vücudunuza gereken kadar E vitamini içerir Diğer tüm kabuklu yiyecekler gibi kalbinize yararlı protein kaynağıdır Doymamış yağ oranı daha düşük olduğu için kalbe en yararlı yağ içeren besindir

Ahududu
Ahududu zengin bitkisel besinler içerir İdrar yolu enfeksiyonlarından korur, hafızaya yardımcıdır, zinde yaşamı destekler Özündeki C vitamini ve lifler sayesinde düşük kalori içerir Bir kase taze ahudududa 83 kalori, 35 gram lif ve 14 mg C vitamini bulunur

Brokoli
Brokoli kalp, şeker, bazı kanser türleri gibi kronik rahatsızlıklardan koruyucu, kalsiyum, potasyum, folik asit, lif ve bitkisel besinler içerir Bunun yanı sıra brokolide, hücrelerin bozulmasını ve zarar görmesini engelleyici A ve C vitamini bulunur

Barbunya
Barbunya, fasulye, börülce gibi böbrek şeklindeki besinler, demir, magnezyum, potasyum, fosfor, bakır içerir Diyetisyenler tarafından önerilen lif bakımından zengin, düşük yağlı, kalorili besinlerdir Kronik kalp hastalıkları, kanser gibi hastalıklara karşı da koruyucudur

Somon
Somon omega-3 yağ asitleri içeren mükemmel bir besindir Omega-3 kalp krizi risklerini önler, kalbe bağlı ani ölümleri, kan basıncı yükselmelerini önlerSomon ayrıca, kolesterol için doymamış yağ oranı düşük yağ ve protein içerir

Ispanak
Ispanak yüksek seviyede A ve C vitamini içerir Bunu yanı sıra ıspanakta, B-6, kalsiyum, demir ve magnezyum da bulunur Bağışıklık sistemini destekler, cilt ve saç sağlığını korur

Patates
Turuncu ve sarı karışımı koyu renkli patateste, yüksek miktarda beta karoten oksidant bulunur A vitamini ve beta karoten bazı kanser risklerinden korunmada etkilidir Patates yrıca, fiber, folik asit, potasyum ve diğer tüm sebzeler gibi düşük kalori ve yağa sahiptir Bir patateste sadece 54 kalori bulunur

Bitki çayları ve diğer sebze suları
Bitki çayları en çok vitamin, mineral ve diğer besleyici yiyeceklere sahiptir Beslenme listenize eklediğinizde diyetinizi olumsuz etkilemezler Domates suyu gibi sebze sularının antioksidant etkileri kalp krizi riskinden korur, prostat kanserini ve diğer kanser türlerinden krounmada etkildir Domates suyu ve diğer sebze sularında ayrıca, çok yüksek sodyum bulunur

Buğday taneleri
Buğday tahılların en önemlisi Buğday lif, folik asit, E vitamini, magnezyum, fosfor, biraz yağ, protein potasyum, demir, çinko gibi oldukça zengin besleyiciler içerir

etiketler: besinlerimiz nelerdir, besinler hangileridir, besinlerimiz hangileridir,