Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Beslenme Piramidi

Beslenme kategorisine
8 Aralık 2011
eklenmiştir.

Beslenme Piramidi

Harvard Tıp Fakültesi tarafından geliştirilen yeni beslenme piramidi, günlük beslenme alışanlıklarımızda dikkat etmemiz gereken temel özellikleri ortaya koyuyor.

Yeni beslenme piramidinin başlıca önerileri: kırmızı et, patates, rafine hububat ürünleri ve alkolün son derece kısıtlı hale getirilmesi;

Süt ürünlerini günde 1-2 porsiyona indirmesi; Doymuş yağların (margarin gibi) tamamen kaldırılması;

Rafine edilmemiş hububat ürünlerinin, meyve ve sebzelerin bol miktarda tüketilmesi;

Hergün hazır vitamin alınması.

BESLENME PİRAMİDİNİN KULLANIMI ve BESLENME ÖNERİLERİ
1 . Yediklerinizde ve içtiklerinizde ne kadar kalori bulunduğunu bilin ve düzenli egzersiz yapın. Vücudunuzun tüm fazla kalorileri yağa çevirerek depoladığını unutmayın; bu nedenle yediklerinizi değiştirdiğinizde kalorilerini daima kontrol altında tutun. Egzersiz bir çok kronik hastalıktan korunmanıza ardımcı olur ve vücudunuzdaki kas miktarını arttırarak daha fazla kalori yakmanızı sağlar.

2 . Diyetinizden sağlıksız olan doymuş yağları çıkarın; onların yerine doymamış bitkisel sıvı yağlar kullanın. Kırmızı et, tereyağ ve birçok süt ürününde bulunan doymuş yağlardan uzak durun. Kanola, ayçiçek ve mısır özü yağı gibi sıvı yağlar kullanın.

3 . Rafine hububat ürünlerinin ve patatesin yerine rafine edilmemiş hububatlarla yapılan gıdalar tüketin.Özellikle sabah kahvaltılarında sıcak veya soğuk olarak rafine edilmemiş tahıl ürünleri kullanın. Pasta, börek gibi hamur işlerinin yapımında beyaz un yerine kepekli un kullanın. Beyaz pirinç yerine kahverengi pirinç kullanın. Kepekli ekmek tüketin ve patatesi azaltın. Bazıları tarafından hor görülen bulgur, bu beslenme piramidi ile tüm dünyaya öneriliyor.

4 . Mümkün olduğu kadar çok çeşitli sebze ve meyve tüketin. Hergün en az 5 porsiyon sebze ve meyve tüketin; sabah kahvaltısına meyve ile başlayın. Koyu renkli sebze ve meyveleri tercih edin. Besin içeriği açısından en değerli sebzeler genelde koyu yeşil ve bol yapraklıdırlar. Sarı, portakal renginde ve kırmızı meyveler, baklagiller ve limongillere ait meyveler tüketin. Sebze ve meyveleri mutlaka sevilecek ve iştahı getirecek şekilde hazırlayınız. Domatesi pişirilmiş olarak tüketin; bunu yapamıyorsanız domates sosu, domates suyu gibi işlenmiş domates ürünlerini tüketin. Bunun da yapamıyorsanız yetişme mevsiminde taze olarak tüketin. Çünkü domateste bulunan likopene (lycopene) adı verilen kansere karşı koruyucu madde, eğer domates pişirilmiş olarak alınırsa kana daha çabuk geçer. Kendiniz domatesi dondurarak ileride tüketebilirsiniz.

5 . Yeterince protein alın. Protein kaynaklarının çeşitli olmasına dikkat edin. Kümes hayvanları, balık ve yumurta kırmızı etten daha sağlıklıdır. Baklagiller, kuruyemiş, soya ürünleri bir çok besin maddesi içermektedir ve bir çok yönüyle etin yerini alabilir, ancak etteki proteinin biyoyararlanımı daha fazladır. Bu besinlerdeki yağ da kırmızı etteki yağa göre daha sağlıklıdır.

6 . Kırık ve kemik erimesi gibi rahatsızlıkları önlemek için bol kalsiyum alın. Her gün 1-2 porsiyon az yağlı süt ürünü almak bir çok yetişkin için yeterli kalsiyum sağlar. Baklagiller, tahıl ürünleri, yapraklı sebzeler iyi birer kalsiyum kaynağıdırlar. Düzenli egzersiz ve yeterince D vitamini alımı kırıkalrı engellemede en etkili önlemlerdendir.

7 . Alkol kullanıyorsanız mümkün olduğunca azaltın. Alkolün bir çok insan için zararlı olduğunu, aşırısının ise herkes için zararlı olduğunu unutmayın. Alkol kadınlar için daha zararlıdır ve bayanlar daha az tüketmelidirler.

Kuzey Amerika Besin Pramidi(Genel) ABD’de bilim adamları tarafından hazırlanmış besin pramiti şöyledir:
Pramitin en alt tabakasını günlük 6-11 porsiyon ile tahıllar(makarna,

ekmek…)oluşturur. İkinci basamakta ise günlük 5-9 porsiyon ile meyve

ve sebzelere yer verilir. 3.basamakta günlük 2-3 porsiyon sut ve sut

ürünleri ile yine 2-3 porsiyon et yer alır. Pramitin en tepesini ise

günlük sadece 1 porsiyonla(bu basamağın gerekli olup olmadığı ise hala

tartışılmaktadır) yağ ve sekerler oluşturur.

Akdeniz
Besin Pramidi:

Akdeniz besin piramidinin ilk iki basamağını ekmek, makarna, pirinç,

kuskus, bulgur(v.s.) ile meyve ve sebzeler oluşturur. Fakat meyve ve

sebzeler kendi içlerinde ayrım yapılarak yenilebilir (soğan,

patlıcan,domates, şeftali, uzum, çilek ve elma arasından birkaç secim

yapılabilir).Ayrıca günlük kategoriye zeytin yağı, peynir ve yoğurt da

katılır. 3. basamakta

yer alan balık ve deniz ürünleri, yumurta ve tatlı(örn:Yunan Baklavası,

İtalyan kurabiyesi) haftada bir kaç kez yenilir. Aylık olarak çok az

miktarda alınması gereken

yiyecek ise kırmızı ettir.

Asya Besin Piramidi:

Bu piramit belirli oranlar vermez fakat belirli yiyeceklerin ne kadar

sıklıkla yenilmesi gerektiği önem taşır. En yüksek porsiyon değerlerini

pirinç ve pirinç ürünleri, ekmek ve diğer tahıl ürünleri olusturur.

İkinci basamakta meyve ve sebzeler; sebze yağları ise günlük alınması

gereken miktarın en azını olusturur. Eğer istenirse balık ve diğer deniz

ürünleri de günlük grupta yer alabilir. Haftalık olarak alınması

gerekenler yumurta ve sekerden ibarettir. Kırmızı et ise ara sıra

yenilecekler arasındadır.

etiketler: saglikli beslenme piramidi, beslenme zinciri, besin piramidi, besin piramidi nedir,