Doğum Kontrol Hapının Zararları
Doğum kontrol hapları aile planlamasını içeren gebeliği önlemede kullanılan önemli bir etkendir. Doğum kontrol hapının zararları nelerdir bilmiyorsanız makalemizi okuyabilirsiniz.
Doğru kullanıldıklarında, doğum kontrol haplarının etkinliği yüzde 99.9’dur. Bu da, hamile kalma olasılığının hemen hemen hiç olmaması demektir.
Doğum kontrol haplarının gebeliği önleme dışındaki faydaları nelerdir?
Doğum kontrol hapları son derece etkili, kullanımı kolay, etki ve yan etkileri çok iyi incelenmiş ilaçlardır.
Doğum kontrol hapları, adet öncesi gerginlik ve ağrılı adet şikayetlerini azaltır, adet kanamaları miktarca daha az, daha kısa ve düzenli hale gelir, bunun sonucu olarak, demir eksikliğine bağlı kansızlık gelişme sıklığı azalır.
Ayrıca, doğum kontrol hapları, dış gebelik gelişme sıklığını, yumurtalıklarda ve memede kist oluşumunu, rahim ve yumurtalık kanseri risklerini azaltır. Çoğu kez sivilcelerde düzelme görülür. Osteoporoz denen kemik erimesi riskini azaltır. Romatoid artriti azaltır.
Yan etkileri
Hap kullanımı sırasında olabilecek yan etkiler nelerdir, hangi durumlar beni rahatsız edebilir?
Hap kullanımı ile ilk üç ayda oluşan yan etkiler bulantı, kusma, baş dönmesi, başağrısı, ara kanaması, memelerde duyarlılık ve vücutta şişkinlik hissidir. Bu yan etkiler geçicidir, üç dört ay içinde hafifleyerek kaybolmaları beklenir. Bu gibi durumlarda, hapı bırakmak yerine doktorunuza danışmak en iyi çözümdür.
Hap kullanırken doktora danışmam gereken durumlar nelerdir?
Şiddetli karın ağrısı, uyluk ya da bacak ağrısı olduğunda; şiddetli göğüs ağrısı veya nefes darlığı geliştiğinde; şiddetli başağrısı, ani görme kaybı ya da bulanık görme veya konuşma bozukluğu ortaya çıktığında, gebelik şüphesinde ya da depresyon, sarılık veya memede kitle geliştiğinde hemen bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Nasıl kullanmalıyım?
Doğum kontrol hapı kullanmaya karar verdim, nasıl başlamalıyım?
Hiç hap kullanmadıysanız ya da birkaç ay ara verdiyseniz, adet kanamanızı beklemeniz ve adet kanamasının ilk günü paketin ilk hapını almanız gerekir.
Doğum kontrol hapı kullanmaya başladım, nasıl devam etmeliyim?
Her gün bir tablet alarak paketi bitirmeli ve yedi gün hap kullanmaya ara vermelisiniz. Hap almadığınız bu dönemde adetiniz başlayacaktır. Adet görmeyebilirsiniz, hapı düzenli kullandığınızdan eminseniz telaşlanmayın. Adet kanamanız nasıl olursa olsun bir sonraki kutuya yedi günlük aranın sonunda başlamalısınız.
Hap almayı unuttuğum zamanlarda ne yapmamı önerirsiniz?
Hapı unuttuğunuzu fark ettiğinizde hemen bir tablet almanız gerekir. 12 saatten daha fazla gecikme yoksa koruyuculuk devam edeceğinden problem yok demektir. Ancak hapı unuttuğunuzu 12 saatten daha sonra fark ettiyseniz unutulan hapı hatırladığınız an yutmalı, o günün hapını da normal zamanında almalısınız. Bu durumda koruyuculuk tam olmayacağından bir sonraki adet kanamasına dek ek doğum kontrol önlemi uygulamalısınız.
Zaman zaman hap kullanmayı bırakmalı mıyım?
Hayır, tıbbi nedenler olmadıkça ara vermeniz gerekmez.
Peki ya kimlerin doğum kontrol haplarını kullanmaları sakıncalıdır?
Gebeler ya da gebelik şüphesi olanlar; kalp damar sistemine ve beyin damarlarına ait hastalığı bulunanlar; damarın pıhtı ile tıkandığı hastalığı aktif olarak geçirmekte olanlar ile daha önce geçirmiş olanlar; aktif karaciğer hastalığı bulunanlar; kadın organlarına ait kanser veya meme kanseri bulunanlar doğum kontrol haplarını kullanmamalıdır.
Özel durumlarda doğum kontrol haplarının kullanımı
Yakında evlenecek kişiler doğum kontrol haplarını nasıl kullanmalıdır?
Doğum kontrol yöntemi olarak hap kullanmayı planlıyorsanız, evlenmeden en az bir ay önceki adetinizin ilk günü hap almaya başlamalısınız.
Kusma ve ishal durumlarında ne yapılması gerekir?
Hapı aldıktan sonraki 3-4 saat içindeki kusmalar ve ciddi ishaller hapın emilimini önlediği için koruyucu etkinliğini azaltabilir. Bu durumda son tableti başka bir kutudan tamamlayıp diğer tabletleri zamanında alarak devam etmelisiniz. 12 saatten çok süren kusma ve ishal durumlarında doktorunuza danışmalısınız.
Doğum sonrası ve süt verme döneminde hap kullanımı nasıl olmalıdır?
Çocuğunuzu emziriyorsanız hap kullanmayı bebek altı aylık oluncaya dek ertelemelisiniz. Emzirmiyorsanız doğumdan sonraki ilk adet kanamasının birinci günü doktorunuza danışarak hap kullanmaya başlayabilirsiniz.
Düşük ve kürtajlardan sonra hap kullanmaya nasıl başlanmalıdır?
Gebeliğin üçüncü ayından önceki düşük ve kürtajlarda tıbbi bir engel yoksa doktorunuza danışarak hemen hapa başlanabilir.
Gebe kalmaya karar verdiğimde ne yapmalıyım?
Kullandığınız paketi sonuna kadar tamamlayıp hap almayı bırakmanız yeterlidir. Hamile kalma yeteneğinizi hemen kazanırsınız.
Doğum kontrol hapı kullanırken sigara içebilir miyim?
Sigara kalp hastalıkları için bir risk faktörüdür. 35 yaşından sonra hapa devam edilecekse sigaranın bırakılması önerilir.
Merak ettikleriniz
Haplar kilo almaya neden olur mu?
Özellikle düşük miktarlarda hormon içeren hapların kiloda değişikliğe neden olmadığı saptanmıştır.
Doğum kontrol haplarının sivilceye olan etkisi nasıldır?
Yapılan araştırmalar doğum kontrol haplarının çoğu kez sivilceyi olumlu yönde etkilediğini belirtmektedir.
Doğum kontrol hapları adet kanamamı etkiler mi?
Hap kullanımı sırasında görülen adet kanaması normale göre daha hafif ve daha kısa sürelidir.
Hap kullanırken ara kanamalar olağan mıdır?
Evet. Hapı ilk kullandığınız zamanlarda normal adet kanaması dışında lekelenme tarzında ya da daha şiddetli düzensiz kanamalar görülebilir. Hapı normal olarak almaya devam etmek gerekir. Bu kanamalar 3-4 ay sonra kaybolur. Eğer devam ederse doktorunuza danışmanız gerekir.
Hap kanser riskini arttırır mı?
Hayır. Tersine hap kullanan kadınlarda yumurtalık ve rahim kanserinde yüzde 50 ila 60 oranında azalma olduğu ve hap kullanımına son verilse bile bu etkinin onbeş yıl boyunca devam ettiği saptanmıştır. Ayrıca yaşamlarının herhangi bir döneminde hap kullanmış kadınlarda kalınbarsak kanserine de daha az oranda rastlandığı bulunmuştur.
Hap kısırlığa neden olur mu?
Hayır, hap kısırlığa neden olmaz. Hap kullanmayı bıraktığınızda hamile kalmanız mümkündür.
Hap kalp hastalıklarına neden olur mu?
Hap ile kalp ve damar hastalıkları arasındaki ilişki değişik hormonların dozuna ve cinsine bağlıdır. Günümüzde kullanılan düşük dozlu doğum kontrol hapları ile bu risk en aza indirilmiştir. Bu tür hastalıklara eğiliminiz varsa doktora danışmanız gerekir.
500 milyondan fazla kadının kullanıdığı ilaç doğum kontrol hapı tehlikeli mi sorusu bir kez dah gündeme geliyor. İşte doğum kontrol haplarının zararları:
İlk önce ünlülerin makyaj uzmanı Aslı Ayfer Tirtom ile gündeme geldiler. Sonrasında 22 yaşındaki Pelin Atmaca ile…İşte kadınların mutlaka okuması gereken haber:
Daha önce de gündeme gelen ve haberleri basında yer alan , 37 yaşındaki Tirtom, yumurtalıklarındaki kist nedeniyle üç hafta önce doktorunun verdiği doğum kontrol hapını düzenli olarak kullanmaya başladı. 13 gün sonra sol bacağında kasılmalar başlayan Aslı Ayfer Tirtom’un sol bacağı şişti. Doktora başvuran Tirtom, ödem oluştu diye ağrı kesici verilip evine gönderildi. Şikâyetleri sürünce ultrason çekilen Tirtom, bacağındaki toplardamarın tıkandığını öğrendi. Aslı Ayfer Tirtom, acil olarak Siyami Ersek Göğüs, Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne yatırıldı. İkinci vaka ise İzmir’de yaşayan 22 yaşındaki Pelin Atmaca ile ilgili. Atmaca da 7 yıl önce yüzündeki yoğun akneler ve yağ bezeleri yüzünden dermatoloğa gitti. Yapılan incelemede genç kızın yumurtalığında kist bulunduğu ortaya çıktı. Doktor, kist tedavisi için doğum kontrol hapı kullanmasını tavsiye etti. Bir süre önce sol bacağındaki damarları tıkanan Pelin Atmaca, anjiyo oldu. Bu arada genç kızın akciğerinde pıhtı oluştuğu belirlendi. Fenalaşan Atmaca, 1 hafta önce İzmir Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde yoğun bakıma alındı.
Bu vakaların meydana gelmesi gözleri dünyada 500 milyondan fazla kadının kullandığı doğum kontrol haplarına çevirdi. Bu haplar neden bu tür vakalara neden oluyor? Kullanılması gerekiyor mu? Uzmanlara sorduk…
Kadın Doğum Uzmanı Prof. Dr. Ümit Özekici:
Doğum kontrol hapları, kalp damar sistemine yük getirebiliyor, hipertansiyon gibi rahatsızlıklara neden olabiliyor.. İçerisindeki sentetik progesteronlar damarda daralma yapabilir. Toplardamarda da pıhtılaşma yapabilir. Bu haplar kişiye verilirken kişide varis var mı yok mu onu araştırmak lazım. Kişinin sigara içip içmediğini bilmeli. 35 yaş üstünde sigara içen kadınlarda bu tür vakalara rastlanabiliyor. Ayrıca bu haplar verilirken damar hastalığı olup olmadığı incelenmelidir. Ayrıca doğum kontrol hapları memede miyom varsa bunu alevlendirebilir. Sıkıntı şuradan kaynaklanıyor, rastgele aspirin gibi satılıyor. Bireyler “Bu hap arkadaşıma iyi gerlmiş” diyor kullanmaya başlıyor.
Kadın Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Recai Pabuçcu:
Bu tür vakalar on binde bir görülür. Bir hafta içinde bu vakaların bu kadar sık olması bir tesadüf gibi. Doğum kontrol haplarının komplikasyonları var ama yine de en güvenilir doğum kontrolü onlarla sağlanıyor. Ancak hekimler bu hapları vermeden önce kişide varis, kilo sorunu var mı, yok mu bakmalı; kişinin sigara içip içmediği sorulmalı. Bunlar iyice araştırılmadan bu haplar verilmemeli.
BU HAPLARI KİMLER KULLANMAMALI?
Karaciğer hastalıkları, meme kanseri, kalp hastalığı ve kan pıhtılaşması olan veya daha önce bu hastalıkları geçirmiş olan kadınların doğum kontrol hapı kullanmaları önerilmez. Sigara kullanıyorsanız, 35 yaşını geçtiyseniz, migreniniz varsa, yüksek tansiyon veya şeker hastasıysanız, doğum kontrol hapı kullanmadan önce doktorunuza bu durumları mutlaka bildirmeniz gerekir.
YAN ETKİLERİ NELERDİR?
İlk iki üç ay boyunca bazı bünyelerde, düzensiz kanama, kilo alma, baş ağrısı, bulantı, cinsel isteğin azalması, deri sorunları, huysuzluk, şişkinlik veya göğüslerde sancı gibi yan etkiler görülebilir. Bunlar geçici etkilerdir ama yine de bu gibi durumlarda doktorunuzla konuşup hapınızı değiştirebilirsiniz. Yüzde kara leke oluşumu gibi bir şey söz konusu olursa, şapka veya güneş kremi kullanarak güneşten korunmanız gerekir. Doğum kontrol haplarının meme kanseri riskini arttırdığı haberleri birçok doktor tarafından çok doğru bulunmuyor.
NASIL KULLANILMALI?
Hapları almak için hatırlamanız gereken yanlızca şudur: Günde bir kez ve günün aynı zaman diliminde (tercihinize göre sabah, öğlen veya akşam). Bir günden diğerine üç dört saatlik bir farklılığın hiçbir olumsuz etkisi yoktur.
Bir gün hap almayı unutursanız, ertesi gün iki tane birden aldığınızda hapların koruyuculuğunda bir azalma olmaz. Bunu alışkanlık haline getirmediğiniz sürece her adet döngüsünde ilacı bir veya iki kez unutmanızın hapların koruyuculuğu üzerinde olumsuz bir etkisi olmaz.
Her gün aynı saatte kullanın
1 Eğer hapı her gün aynı saatte kullanırsanız, hamile kalma olasılığınız yüzde 0.1 gibi bir orana denktir. Bu, hap kullanan 100 kadından birinin bile hamile kalma riski olmaması anlamına gelir. Kadın doğum uzmanı Suzanne Merill- Nach´e göre, kaza sonucu oluşan hamileliği engellemenin en iyi yöntemi de doğum kontrol hapını düzenli olarak kullanmak.
Unuttuğunuz günü telafi edin
2 Adet döngünüzün herhangi bir noktasında doğum kontrol hapını almayı unutursanız hatırladığınız anda iki tane alın ki hamile kalma riskiniz aynı oranda engellensin. Eğer iki gün boyunca unutursanız hemen o gün iki, ertesi gün iki adet daha kullanın.
Kanaması daha ağrısız
3 New York Üniversitesi Tıp Fakültesi kadın doğum profesörü Steven R. Goldstein, hap kullanırken oluşan kanamanın adet kanaması değil geri çekilme kanaması olduğunu söylüyor. Bu kanama normal bir adet kanamasından daha kısa ve hafif atlatılıyor.
Kesinlikle şişmanlatmaz
4 Doğum kontrol hapı kullanan bazı kadınların 1.5 kilogram kadar su ağırlığı topladıkları doğru. Ancak incelenen 39 klinik vakada, hapların kilo artışına sebep olduğuna dair kanıt bulunamamış.
Adetinizin ilk günü başlayın
5 Eskiden jinekologlar doğum kontrol haplarının 28 gün boyunca kullanılması gerektiğini, hormonların ancak o süre içinde etkili hale geldiğini söylüyorlardı. Ancak Dr. Merrill-Nach, doğum kontrol hapına adetinizin ilk günü başlarsanız tüm döngü süresince korunacağınızı belirtiyor.
Kilolularda daha az etkili
6 Vücut kitle indeksi 27.3´ten fazla olan kilolu kadınların hamile kalma olasılığı yüzde 60, 32.2 olan obez kadınların ise yüzde 70 daha yüksek. Dr. Merrill-Nach, doğum kontrol hapının içinde bulunan hormonların etkili olabilmesi için damarlarınızda dolaşması gerektiğini söylüyor. Bir kadının vücut kite indeksi çoksa dolaşım uzun zaman alıyor ve zorlaşıyor.
Kansere meydan okuyor
7 Doğum kontrol hapı kanserle de savaşıyor. Amerikan Kanser Derneği, üç ve daha fazla yıl boyunca doğum kontrol hapı kullanan bir kadının yumurtalık kanseri olma riskinin yüzde 30 ila 50 arasında azaldığını belirtiyor.
Yan etkileri var
8 Doğum kontrol hapının yan etkileri de var. Dr. Goldstein, hapların içindeki östrojen hormonunun kan pıhtısı yapabildiğini ve pıhtının ciğerlere giderek olumsuz sonuçlar doğurabildiğini söylüyor. Hapın bir başka yan etkisi de migren.
En uygun olanı bulun
9 Aynı doğum kontrol hapı herkes için uygun olmaz. Piyasada 80´den çok çeşit var. Uzmanlar en doğru olanı bulmak adına birkaç marka denenmesini öneriyor.
Libidonuzu düşürebilir
10 Doğum kontrol hapı kullanan bazı kadınlar libidolarının düştüğünü ve boşalmakta zorlandıklarını belirtiyor. Uzmanlar, düşük libido ve doğum kontrol hapı arasında bağ olduğunu kabulleniyor ve böyle bir durumda jinekoloğunuzu aramanızı öneriyor.
Yan etkileri nelerdir?
- Bulantı en sık görülen yan etkidir
- Kusma nadiren görülür
- Başağrısı
- Migreni olanlarda ağrılarda şiddetlenme
- Memelerde hassasiyet ve dolgunluk
- Adetler arası lekelenmeler
- Sivilce
- Vajinal akıntıda artış olabilir
- Safra kesesi taşlarında artış olabilir
- Tansiyon problemi olan hastalarda tansiyon yükselmesine neden olabilir.
- Depresyon
- Kilo alımı genellikle yapmaz veya çok az yapabilir.
- Adet görememe nadiren olabilir (Doğum kontrol hapları genellikle adet düzensizliği yapmaz tersine adetleri düzenleyci etki gösterirler.)
- Damar tıkanıklığı riskinin artması en ciddi yan etkilerinden birisidir. Doğum kontrol haplarına bağlı damar tıkanıklığı ve tromboemboli riski ayrı bir konuda detaylı olarak anlatılmıştır, buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Hamilelik Nasıl Önlenir
Çocuk için erken olduğunu düşünüyorsanız ve doğum kontrol yöntemlerini bilmiyorsanız işte size hamile kalmayı önleyecek doğum kontrol yöntemleri.
Doğum kontrolü nedir?
Doğum kontrolü (aile planlaması) bir çiftin istediği zaman ve istediği sayıda çocuk sahibi olmasıdır. Kontrolsüz, birbirini takip eden doğumlar, çok sayıda çocuk sahibi olmak ve istenmeyen gebeliklerin kürtaj ile sonlandırılması anneye fiziksel ve psikolojik zarar verir.
İdeal bir korunma yöntemi nasıl olmalıdır?
İdeal bir doğum kontrol yöntemi:
*
Eşlerin ikisinde benimsediği bir yöntem olmalı
*
Gebeliği kesin olarak önlemeli
*
Sağlığa zarar vermemeli
*
Uygulaması kolay olmalı
*
Maliyeti düşük olmalı
*
Çiftler bu yöntemi kullanırken kendilerini rahat hissetmeli
Doğum kontrol yöntemini seçilirken hekime başvurmak gerekir mi?
Hangi doğum kontrol yönteminin size uygun olduğunu belirlerken mutlaka hekime başvurmanız gerekir. Yaşam tarzınız, alışkanlıklarınız, sağlık durumunuz, üreme organlarınızın durumu, aileniz ve sizin tıbbi öykünüz beraberce değerlendirilerek sizin için uygun olabilecek doğum kontrol yöntemleri önerilir.
DO?UM KONTROL HAPLARI
Doğum kontrol hapı nedir?
Kombine doğum kontrol hapları günde bir kez alındığında gebeliği önleyen, östrojen ve progesteron hormonlarını içeren preparatlardır.
Kombine doğum kontrol haplarının etki mekanizması nedir?
Doğum kontrol hapları;
*
Ovulasyonu (yumurtlamayı) engelleyerek gebeliği önler. Hapların içerdiği östrojen (kadınlık hormonu) FSH ve LH hormonlarının beyinden salınmasını engelleyerek yumurtlamayı önlerken, progesteron hormonu yumurtanın çatlamasını tetikleyen LH hormonunun beyinden salınımını baskılar.
*
Endometrium olarak adlandırılan rahmin iç tabakasının yapısını değiştirerek embryonun (döllenmiş yumurtanın) rahme tutunması engeller.
*
Hapların içerdiği progesteron rahim ağzındaki salgının koyulaşmasına neden olarak spermlerin yukarı doğru yüzmelerini engeller.
Doğum kontrol haplarının koruyuculuğu ne kadardır?
Düzenli kullanıldığında doğum kontrol haplarının koruyuculuğu %99.9 dur. Cerrahi kısırlaştırma yöntemlerinden sonra en güvenilir doğum kontrol yöntemidir.
Doğum kontrol hapları nasıl kullanılır?
Doğum kontrol hapları çoğunlukla 21 tanedir. Adet kanamasının başlaması ile ilaca başlanır. İlacın paketi üzerinde gösterilen sıra ile her gün bir hap alınır. İlacın her gün aynı saatte alınmasına dikkat edilmelidir. Haplar bittikten birkaç gün sonra adet kanaması başlar. Hapların kullanımına 7 gün ara verildikten sonra tekrar başlanılmalıdır.
Doğum kontrol haplarını kullanırken nelere dikkat edilmeli?
*
İlaca adet kanamasının başlamasından sonra ilk yedi gün içinde başlanmalı.
*
İlaç her gün yaklaşık aynı saatte alınmalı.
*
Her sabah bir gün öncesinin ilacının alınıp alınmadığı kontrol edilmeli.
*
Doğum kontrol hapı kullanırken alınan diğer ilaçlar doktora danışılmalı.
*
Doğum kontrol hapı kullanırken sigara içilmemeli.
*
Her yıl jinekolojik muayene, smear incelemesi (rahim ağzından alınan sürüntü örneğinin patolojik incelemesi) ve meme muayenesi yapılmalı.
*
İlk ay ara kanama olursa normal karşılanmalı. Fakat ara kanama 2. ayda tekrarlarsa ilaç kesilerek doktora başvurmalıdır.
Doğum kontrol hapları hangi durumlarda kesinlikle kullanılmamalıdır?
*
Tromboflebit gibi pıhtılaşma problemleri ve damar hastalıkları
*
Kalp hastalıkları ve yüksek tansiyon
*
Karaciğer tümörleri ve aktif karaciğer hastalığı
*
Meme kanseri
*
Anormal vajinal kanama
*
Gebelik veya gebelik şüphesi
*
35 yaşın üzerinde ve sigara içen kadınlar
Doğum kontrol haplarının kullanılmasının sakıncalı olabileceği diğer durumlar nelerdir?
*
Orak hücreli anemi
*
Böbrek yetmezliği
*
Doğum sonrası ilk altı hafta
*
Diabet (şeker hastalığı)
*
Planlı cerrahi işlemler öncesi
*
Epilepsi
*
Safra kesesi hastalıkları ve tıkanıklığa bağlı sarılık
*
Aşırı sigara tüketimi (günde 20 ve daha fazla sigara)
*
Migren baş ağrıları
Doğum kontrol haplarının ne gibi yan etkileri vardır?
Doğum kontrol hapları bulantı, baş ağrısı, ara kanama, adet kanamasında azalma, deride lekelenme, göğüslerde ağrı ve dolgunluk, kilo artışı, mizaç değişikliği ve depresyon gibi yakınmalara yol açabilir. Bu yakınmaların bir kısmı birkaç ay içinde azalır. Yakınmalar ortaya çıktığında hekime bildirilmelidir.
Doğum kontrol hapları hakkındaki yanlış inanışlar nelerdir?
Doğum kontrol haplarının doğumsal anomalilere, kısırlığa, cinsel yetersizliğe, vücutta irileşmeye neden olduğu ve kullanımdan sonra bir süre ara verilmesi gerektiği inanışı doğru değildir.
Doğum kontrol hapı kullanılmasının rahim, yumurtalık ve meme kanseri ile ilişkisi var mıdır?
Yapılan çalışmalar doğum kontrol hapı kullanılmasının rahim ve yumurtalık kanserine yakalanma ihtimalini azalttığını göstermiştir. Yapılan bazı çalışmalar 5 yıl ve daha uzun süre doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda, rahim ağzı ve meme kanseri görülme sıklığının arttığını göstermiştir. Bu bulgular kanıtlanamadığı için bu konuda yapılan çalışmalar devam etmektedir.
Doğum kontrol hapı kullanırken gebe kalınması bebeğin gelişimini olumsuz etkiler mi?
Doğum kontrol hapı ile korunan kadınların hapları kullanmaya devam ederken veya kestikten hemen sonra gebe kalmaları, bebeğin sağlığını olumsuz etkilemez. İlacı bıraktıktan sonra ilk ay içinde gerçekleşen gebeliklerde ikiz görülme ihtimali fazladır.
Doğum kontrol hapı kullanılması ileride elde edilecek gebeliklerin düşükle sonlanma ihtimalini arttırır mı?
Doğum kontrol hapı kullanmış kadınlarda düşük ve ölü doğum yapma riski daha azdır. Doğum kontrol hapı ile korunan kadınlarda ileride elde edilecek gebeliklerde anomalili bebek (anormal bebek) doğurma riski de artmaz.
Emziren kadınların doğum kontrol hapı kullanmasında sakınca var mıdır?
Doğum kontrol haplarının sütün miktarını ve besin değerini azalttığı gösterilmiştir. Doğum sonrası doğum kontrol hapı kullanan annelerde emzirme süresinin de kısaldığı düşünülmektedir. Emzirirken doğum kontrol haplarının kullanılmasıyla ilgili diğer bir kaygı da içerdikleri hormonların bebeğe geçerek zarar verme ihtimalidir, fakat bu doğrulanamamıştır. Bu dönemde minipill olarak adlandırılan sadece progestin içeren hapların kullanılması önerilir.
Doğum kontrol hapları enfeksiyonlara karşı korur mu?
Doğum kontrol haplarını 12 aydan fazla kullanan kadınlarda pelvik inflamatuvar enfeksiyonların (karın içine yayılan genital enfeksiyonların ) görülme sıklığının azaldığı saptanmıştır. İlacın etkisi ile koyulaşan rahim ağzı salgısı mikropların vajinadan rahme ve daha yukarı doğru ilerlemesini önler. Doğum kontrol haplarının cinsel temas yolu ile bulaşabilen enfeksiyonlara karşı koruyucu etkisi yoktur.
Doğum kontrol haplarının koruyuculuğu ne zaman başlar?
Hapın kullanımına adetin ilk günü başlanırsa hapın koruyuculuğu o ay (adet siklusu) başlar. Doğum kontrol hapı kullanımına daha geç başlanıldığında o adet siklusu boyuncu prezervatif gibi ek korunma yöntemleri uygulanmalıdır.
Doğum kontrol hapı kullanırken hap içilmesi unutulduğunda ne yapılmalıdır?
Eğer tek bir hapın alınması unutulmuşsa en kısa zamanda unutulan hap içilmeli ve takip eden haplara normal sırası ile devam edilmelidir. Bu durumda ek bir doğum kontrol yöntemi uygulanmasına gerek yoktur.
Eğer ilaç kullanımının ilk iki haftası içinde arka arkaya 2 gün hap alınması unutulursa takip eden iki gün ikişer tane hap alınır ve 7 gün prezervatif gibi ek bir doğum kontrol yönteminin kullanılması önerilir.
Eğer ilacın üçüncü haftasında iki hap veya herhangi bir zamanda ikiden fazla hap kullanılmazsa yeni paket ilaca başlanmalı ve bir hafta boyunca ek bir doğum kontrol yöntemi kullanılmalıdır.
Doğum kontrol hapı kullanılmasının faydaları nelerdir?
Doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda kürtaj ve cerrahi sterilizasyona gerek kalmaz. Rahim ve yumurtalık kanseri daha az görülür ve dış gebelik riski azalır. Adet kanamaları düzenli ve daha az ağrılıdır. Adet kanamaları azalır ve anemi (kansızlık) daha az görülür. Yumurtalık kanallarının iltihabı, endometriozis (karın içine kanamalar yapan bir kadın hastalığı), yumurtalık kistleri, iyi huylu meme hastalıkları, damar sertliği ve eklem romatizmasına daha az görülür ve kemik yoğunluğu artar.
Doğum kontrol haplarının tedavide kullanıldığı durumlar var mıdır?
Adet dışı düzensiz kanamalar ve adet düzensizlikleri, adet ve yumurtlama ağrısı, sivilce ve aşırı tüylenme, hormon eksikliğine bağlı adet görememe, adet öncesi gerginlik sendromu, yumurtalık kistlerinin tedavisi ve endometriozisden korunma amacı ile doğum kontrol hapları kullanılabilir.
İLİ?Kİ SONRASI DO?UM KONTROLÜ
Acil doğum kontrolü ne demektir?
Doğum kontrolü olmadan gerçekleşen cinsel ilişkiyi takiben uygulanan doğum kontrol yöntemidir. Cinsel ilişki sonrası ilk 72 saat içinde yüksek doz kombine doğum kontrol hapları veya yüksek doz progestin içeren hapların alınması ile gebeliğin gerçekleşmesi önlenir. İlacın ikinci dozu ilişki sonrası alınan ilk dozdan 12 saat sonra alınmalıdır.
İlişki sonrası kullanılan doğum kontrol haplarının avantajları nelerdir?
İlişki sonrası kullanılan doğum kontrol hapları güvenilir, etkili ve kullanımı kolay olan ilaçlardır. Adet siklusunun herhangi bir döneminde kullanılabilen bu haplar kolaylıkla elde edilebilir. Acil doğum kontrolü düşüğe neden olmaz ve mevcut gebeliğe zarar vermez.
Acil doğum kontrolü için kullanılan hapların yan etkileri nelerdir?
Bu hapları kullanan kadınlarda bulantı, kusma, baş ağrısı, baş dönmesi, yorgunluk ve göğüslerde gerginlik görülebilir.
Aile Planlaması
Aile planlaması ve aile sağlığıyla ilgili herşeyi bulabileceğiniz yazımızı okumanızı ve sitemizi takip etmenizi öneririz.
Aile Planlaması sadece gebelikleri önlemek değil aynı zamanda çocuk sahibi olamayanlara da hizmet vermek, yol göstermektir. Aileler çocuk yapıp yapmamakta serbestirler. İstedikleri kadar çocuk sahibi olabilirler. Ancak aileler çocuk sahibi olmak istemiyorsa onlara yol göstermek Aile Planlaması Hizmetinin görevidir.
Ailelerin İstedikleri zaman İstedikleri sayıda çocuk sahibi olmalarıdır. Aile Planlamasında zorunluluk yoktur. Katılım gönüllüdür. Aileler eğitilir ve isteyene çocuk sahibi olabilmesi için isteyene gebelikten korunmak için hizmet verilerek yardımcı olunur.
AİLE PLANLAMASININ AMAÇLARI
1. Ailelerin istemedikleri halde çocuk sahibi olmalarını önlemek,
2. Kadınların sık aralıklarla ve fazla sayıda doğum yaparak sağlıklarının bozulmasını önlemek,
3. Çok genç yaşta veya ileri yaşlardaki kadınların gebe kalmalarını önlemek,
4. Doğurgan çağdaki kadınlara ve erkeklere üremenin nasıl olduğu ve doğum kontrolünün nasıl yapılacağı konusunda bilgi vermek,
5. Çocuk sahibi olmak isteyenlere yardımcı olup yol göstermek,
6. Çocukların daha sağlıklı yetişmesini sağlamaktır.
AİLE PLANLAMASININ YARARLARI
(Bu Hafta 22 Defa Okundu)
Anne Ölümlerini Azaltır: Anne ölümlerinin çoğu, sık aralıklarla, çok sayıda (4’ten fazla), 18 yaşindan küçük ve 35 yaşindan büyük annelerin yaptigi dogumlarda görülmektedir. Aile planlamasi hizmeti yüksek riskli gebelikleri önleyerek anne ölümlerini azaltir.
Düşükleri ve Düşüge Bagli Anne Ölümlerini Azaltir: Aile planlamasi hizmeti ile kadinlarin istenmeyen gebelikleri önlemeleri saglanarak düşükler azaltilmaktadir.
Bebek Ölümlerini Azaltir: Riskli gebelikler bebek ölümlerini artirirlar. Yüksek riskli gebelikler ve dogumlar aile planlamasi ile önlenir. Böylece bebek ölümleri azaltilabilir.
Dogurganlik Orani Azaltilir: Annelerin sahip olduklari çocuk sayisi arttikça anne ölüm orani yükselmektedir,Aşiri dogurganlik bebek ve çocuk sagligi açisindan da risk oluşturmaktadir. Aile planlamasi hizmeti ile dogurganlik azaltilirken, anne sagligi, çocuk sagligi iyileştirilmiş, dolayisiyla toplumsal ve ekonomik alanlarda da iyileştirilmeler saglanmiş olacaktir.
Saglikli Dogum Yaşi Saglanir: Anne ve çocuk sagligi açisindan, gebelik ve dogum için 18-34 yaşlar arasi en uygundur. Daha erken ve daha geç yaşlarda hastalik ve ölüm riski artar.
Saglikli Dogum Araligi Saglanir: Iki yildan kisa aralikli gebelik ve dogum yüksek risklidir. Kisa dogum araligi, hem anne ölümlerini, hem de bebek ölümlerini artirmaktadir. Gebelikler arasindaki süreyi uzatmak etkili bir aile planlamasi hizmeti ile gerçekleşebilir.
Çocuk Sagligina Olumlu Etki Yapar: Yüksek riskli gebelikler sonucunda meydana gelen dogumlarda ölüm olmasa bile, bebek çeşitli saglik sorunlariyla karşi karşiyadir. Bu sorunlar şunlardir: – Düşük dogum agirligi ve erken dogum
- Kötü beslenme (Malnütrisyon)
- Infeksiyon hastaliklari
- Fiziksel büyüme ve gelişme geriligi
- Doguştan sakatliklar
- Zeka düzeyinde gerilik
Aile planlaması, istedikleri zaman, istedikleri sayıda çocuk sahibi olmaları için ailelere verilen hizmetlerin tümüdür. Aile planlaması ailelerdeki kişi sayısını sınırlandırma anlamını taşımaz. Amaç anne ve doğacak çocukların sağlıklı olması ve çocuk sahibi olmak istendiğinde gebeliğin oluşmasıdır. Çünkü iki yıldan az aralıklarla yapılan doğumlar annenin vücut sağlığını önemli ölçüde bozmakta, gebelik sırasında riskleri artırmakta, hatta ara vermeden arka arkaya yapılan doğumlar anne ölümlerine neden olmaktadır. Ayrıca sık aralıklarla doğan çocukların anne karnında gelişmeleri tam olmamakta (doğum ağırlığı düşük bebekler), sakatlık oranı yükselmekte, bakımları güçleşmekte ve bebek ölümleri artmaktadır.
Bütün bunlar gözönüne alındığında aile planlamasının amaçlarını şöyle sıralayabiliriz ;
Bireyleri ve aileleri, üreme sağlığı konusunda eğitmek
Anne ölümlerini önlemek ve sağlığını korumak
Bebeklerin sağlıkla doğmalarını ve yaşamalarını sağlamak
Yüksek riskli gebelikleri önlemek
İstenmeyen gebelikleri önlemek
Çocuk sahibi olmak isteyenlere tıbbi yardım sağlamak
Bireyleri aile planlaması yöntemleri konusunda eğitmek.
Türkiye’de aile planlaması hizmetleri; Sağlık Bakanlığı’na bağlı olan sağlık ocakları, ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezleri ve hastanelerin yanında SSK hastaneleri, üniversite ve diğer kamu kuruluşlarının hastaneleri ve özel sağlık merkezlerinde verilmektedir. Kamu kuruluşlarında, kondom ve doğum kontrol hapları ücretsiz dağıtılmakta, rahim içi araç (RİA) ücretsiz ya da çok düşük bir ücret karşılığında uygulanmaktadır.
Aile planlaması yöntemleri
Aile planlaması amacı ile gebeliği önleyici yöntemler, etkinliği yüksek sağlıklı modern yöntemler ve etkinliği düşük eski yöntemler olarak iki grupta incelenmektedir.
A. Etkinliği yüksek, sağlıklı, modern yöntemler
1. Prezervatif (kondom, kılıf)
Erkek tohum hücrelerinin (spermlerinin) vajina(hazneye) dökülmesini, dolayısı ile sperm ve yumurtanın karşılaşmasını engelleyerek gebeliği önler. Bir başka özelliği de cinsel yolla bulaşan hastalıkların bulaşmasını engelleyen tek yöntem olmasıdır. (örn: AIDS, sifiliz, bel soğukluğu vs.) Halk arasında kılıf diye de bilinir. Cinsel ilişki öncesi erkek tarafından doğru şekilde kullanıldığında koruyuculuk oranı % 95 – 98 ‘ dir. Her bir prezervatif bir defa kullanılmalıdır. Sağlığa hiçbir zararı yoktur.
2. Vajinal bariyerler (diyafram, sperm öldürücü krem, köpük, fitil)
Diyafram rahim ağzına takılarak spermlerin içeriye geçmesini engeller. Sperm öldürücüler, vajinadaki tüm spermleri işe yaramaz hale getirir.
Diyafram ve sperm öldürücüler birarada ve doğru kullanıldığında etkinlikleri artar. İlişkiden önce kadın tarafından yerine yerleştirilir. İlişkiden sonra en az 6 saat yerinde bırakılmalıdır. Sağlığa bir zararları yoktur.
3. Rahim içi araçlar (spiraller)
Rahim içine uygulanarak yumurtanın rahim içine naklini, spermlerin yumurtanın yanına gitmesini ve döllenme olsa bile rahim içinin özelliklerini bozarak döllenmiş yumurtanın yerleşmesini engeller. Çıkarıldığında doğurganlık geri döner. Yan etkileri yok denecek kadar azdır, kontrolleri düzenli olarak yapılrsa 10 yıl süre ile % 98 oranında korur.
4. Hormonal yöntemler (doğum kontrol hapları, iğneleri)
Hemen hepsi, yumurtlamayı durdurur, rahim ağzı tıkacını kalınlaştırarak spermin rahim içine girmesini engeller, rahim içi zarı inceltir.
Haplar ağızdan alınır, 21 ile 25 gün kullanılanları vardır.
İğneler aylık ya da 3 aylık iki ayrı formdadır. Enjeksiyon iğne tipine göre her ay, ya da 3 ayda bir kas içine yapılarak uygulanır. Kullanımları bırakıldığında doğurganlık geri döner.
Hormonal yöntem kullanmadan önce mutlaka bir muayeneden geçip hangi yöntemin nasıl kullanılacağı hekim ve çift tarafından kararlaştırılmalıdır. Koruyuculuk oranları doğru kullanıldıklarında % 100’e çok yakındır.
Özellikle 5 yıldan uzun süre hap kullanan kadınlarda kullanmayanlara nazaran rahim ve yumurtalık kanseri görülme sıklığı yaklaşık yarı yarıya azalmaktadır!.
5. Tüp ligasyonu (kadınlarda kordonların (rahim kanalları) bağlanması)
Kadınlarda yumurtanın geçtiği rahim kanallarının kapatılması ya da bağlanması işlemidir. Genellikle genel anestezi ile yapılan küçük bir ameliyat gerektirir. Böylece sperm ve yumurtanın karşılaşması engellenir. Geri dönüşü olmayan bir yöntemdir. Herhangi bir şekilde adet bozukluklarına ya da hormonal değişime, cinsel istek azalmasına neden olmaz. Kesinlikle bir daha çocuk sahibi olmak istemeyen çiftler tercih etmelidir.
6. Vasektomi (erkekte sperm kanallarının bağlanması)
Erkekte lokal anestezi ile spermin geçtiği kanalların kesilmesi veya bağlanması işlemidir. Geri dönüşü yoktur. Ancak erkeklik gücünde ya da cinsel ilişkide herhangi bir azalmaya veya değişmeye neden olmaz.