güneş yanığı nasıl geçer, Güneş Çarpması Hakkında Önemli Bilgiler
Güneş yanığı genellikle aşırı ultraviyole (UV) ışınlara maruz kalmaktan kaynaklanır. UV ışınlar ince bulutlar tarafından süzülmez; bu nedenle bulutlu günlerde bile güneş yakabilir. Kum, kar ve su güneş ışınlarını yansıtır; bu ise kumsalda veya kış ya da yaz sporları esnasında güneşin daha çabuk yakmasına yol açar. Ciltlerindeki melanin miktarı az olanlar – açık renkli ve mavi gözlü olanlar ve kumral ya da kızıl saçlılar – güneş yanığı riski en yüksek kişilerdir. Sulfa içeren ilaçlar, tetrasiklinler, amok-sisilin, ağızdan alınan kontraseptifler ve bazı diüretikler gibi belirli ilaçlar da güneşe karşı hassasiyeti artırır.
Kendiniz Ne Yapabilirsiniz?
Cildiniz iyileşirken aşağıdaki kendi kendine tedavi yöntemleriyle kendi¬nizi rahatlatın. Güneş yanığı ağrısı güneşe maruz kalmayı izleyen 6-48 saatte en kötü durumdadır.
• Çocuklar güneş yanığını fark etmeden saatlerce güneşte oynayabilir. Çocuğunuzun güneşte kalması konusunda dikkatli olun; güneş yağı sürmesi, şapka ve koruyucu giysi giymesi için ısrar edin. Çok küçük çocuklara güneş kremi sürmeyin; onları güneşe çıkarmamaya çalışın. Büyükler için geçerli olan kendi kendine tedavi yöntemleri çocuklar için de geçerlidir.
Sıcaklığı ve ağrıyı azaltmak için havluyu veya gazlı bezi soğuk suya batırıp yanık böl¬gelere kompres yapın. Yulaf unu (eczanelerde satılır) karıştırılmış suyun içine girin veya kabartma tozu (yarım fincan toza bir leğen su) banyosu yapın. Doktor aksini tavsiye etmedikçe, benzokain içeren ürünler kullanmayın. Bunlar cildi geçi¬ci olarak uyuşturabilir, ama tahriş de edebilir ve bir alerjik reaksiyon oluşturarak gerçek iyileşmeyi geciktirebilir. Aspirin, asetaminofen veya ibuprofen (s. 27) gibi reçetesiz satılan ağrı kesiciler kullanın. Serin ve sessiz bir odada istirahat edin. Kaybedilen suyu geri kazanmak için bol bol su için.
Önleme
• Güneş yanığını önlemek, güneş yanığını tedavi etmekten daha kolaydır. Şiddetli ağrı ve rahatsızlığın yanı sıra güneş yanığı cildi-nizi vaktinden önce yaşlandırır ve deri kanseri riskini artırır. 11:00 – 15:00 arası güneşe çıkmayın. Bu süre içinde dışarıda olmanız gerekiyorsa, şapka, koruyucu giysi giyin ve koruyucu faktörü 15′in üzerinde olan bir güneş kremi (bronzlaşmak için olan¬lardan değil) kullanın. Güneşte uzun süre kaldıktan, yüzdükten ya da aşırı terledikten sonra bu kremi tekrar sürün.
Göze Kaçan Cisimlerle İlgili Önemli Bilgiler
Göze kaçan küçük cisimlerin çoğunluğu göz kırpmakla veya göz yaşıyla çıkar. Korneanıza yapışmışsa, gözünüz yaralanmışsa, ani şiddetli ağrı ve görme bozukluğu varsa ya da ateşiniz çıkmışsa, gözünüze kaçan bir cismi hiçbir zaman kendiniz çıkarmaya çalışmayın. Görmenizi tehdit eden ciddi bir yaralanmaya yol açabilirsiniz.
Gözünüzden bir cismi çıkarmak için gözünüzü ovuşturmayın ya da saplanmış ve yerleşmiş bir cismi çıkarmaya çalışmayın. Bunun yerine iki gözünüzü de steril ya da temiz bir bezle kapatın ve doktorunuza başvurun veya bir başkası sizin için doktoru arasın. Rahatsız olmayan göz açık kaldığında ışık karşısında her iki gözün merceği farklı olacağı
• Gözünüze batmamış, yüzeyde ya da göz kapağının altında bulunan cisimleri çıkarmak için:
- Ellerinizi yıkayın; göz kapağınızın altını hafifçe aşağıya çekin. Cisim buradaysa, ıslatılmış pamukla veya bez kenarıyla dokunarak çıkarın.
- Cisim görünmüyorsa, üst göz kapağınızın kirpiklerini tutup dışarı ve üst göz kapağı alt göz kapağına değinceye kadar aşağıya çekin. Göz yaşınız cismi temizleyinceye kadar bekleyin.
- Cisim hâlâ yerinde duruyorsa, gözünüzü temizleyici sıvıyla temizleyin ya da akar suda açmak suretiyle yıkaym.
- Cisim çıkartıldıktan sonraki ağrıyı azalt¬mak ya da rahatsızlığı gidermek için sağlık uzmanına ya da doktora danışın.
• Marangozluk, metal işleme, ağır bahçe işi veya kir, tahta parçası, testere tozu, metal, cam ya da herhangi bir parçacığm havaya uçuştuğu işleri yaparken her zaman koruyucu gözlük kullanın.
Uyuşturucu Kullanmanın Belirtileri
Gençlerdeki belirtiler:
• Eski arkadaşları ve faaliyetleri bırakıp, uyuşturucu kullanan ya da bunu normal gören bir arkadaş grubuna katılmak
• Anne-babanın uyuşturucu kullanması
• Uyuşturucu kullanmanın zararsız ve kabul edilebilir olduğu şeklinde bir yaklaşım
• Asi davranışlar
• Okul kırma ve ders notlarının kötüleşmesi
• Nerede olduğuna ve ne yaptığına ilişkin yalanlar
• Ani ve şiddetli ruh hali değişiklikleri
• Terbiyesiz davranışlar ve öfke nöbetleri
• Yasaların çiğnenmesi
• Yatak odasında ya da arabada uyuşturucu alet-edevatı
• Yorgunluk, uyuşukluk, kronik öksürük, kızarmış gözler, sık sık baş ağrıları gibi fiziksel belirtiler
Yetişkinlerde, yukarıdaki belirtilerin yanı sıra şunlar da görülür:
• Kronik sağlık sorunları
• Para sorunları
• İşyerine geç kalma, işe gitmeme, düşük performans, sık sık iş değiştirme gibi sorunlar
• Şiddet ve intihar girişimleri
• işyerinde, evde ya da arabada sık sık kaza yapma
• Başı yasalarla derde girme.
• Hobilere ve sosyal faaliyetlere ilginin azal¬ması