Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Çocuklarda Göz Muayenesinin Önemi

Çocuk kategorisine
29 Ocak 2012
eklenmiştir.

Çocuklarda Göz Muayenesinin Önemi

Göz, en önemli organlarımızdan biridir. Bebek ve çocuklarda göz muayenesinin önemi daha büyüktür. Özellikle henüz konuşma çağına gelmemiş çocukların göz bozukluklarını, bir hekim kontrolünden geçmeden anlamak çok zordur.

Çocuklarda gözdeki kırma kusurlarının erken yaşta tespitinin önemine işaret eden uzmanlar, nesneleri görmek için fazla yaklaşan ve dışarı çıkınca tek gözünü kapatan çocukta görme tembelliği olabileceği konusunda uyarıyor.

Türk Oftalmoloji Derneği Ankara Şube Başkanı Dr. Firdevs Örnek, çocuklarda gözdeki kırma kusurlarının erken yaşta tespitinin önemine işaret ederek, Çevreye karşı ilgisiz, nesneleri görmek için fazla yaklaşan ve dışarı çıkınca tek gözünü kapatan çocukta görme tembelliği olabilir dedi.

Türk Oftalmoloji Derneği Ankara Şubesi tarafından düzenlenen 30. Ulusal Oftalmoloji kursunda göz kusurlarının tedavisinde güncel yaklaşımlar ele alındı.

Optik, Refraksiyon ve Rehabilitasyontemasının işlendiği, bin 300 dolayında göz hekiminin katıldığı toplantıda, optik, refraksiyon, rehabilitasyon, kontakt lens birimlerince düzenlenen uygulamalı kurslar düzenlendi.

Kornea ve şaşılık birimlerince interaktif olgu sunumlarının da yapıldığı toplantıda, gözün kırma kusurları, görme kalitesinin değerlendirilmesi, objektif ve subjektif muayene yöntemleri, presbiyopi muayene yöntemleri, miyopi, hipermetropi, astigmatizma, gözlük camları ve gözlük çerçevelerinin özellikleri, gözlük tashihinin görme kalitesine etkileri, az görenler ve rehabilitasyon, az gören çocuklara yaklaşım, presbiyopi cerrahisi, kontakt lensler ve görme kalitesi gibi konular üzerinde sunumlar yapıldı.

Toplantıda ele alınan konularla ilgili bilgi veren Örnek, Çocuklarda gözdeki kırma kusurlarının erken yaşta tespiti çok önemlidir. Bu yaş grubunda düzgün yapılacak görme ve gözlük muayenesi çocuğun ileriki dönemde göz tembelliğinden kurtulmasını sağlar dedi.

Anne ve babada görme bozukluğu bulunması halinde çocukta da aynı sorunun ortaya çıkma ihtimalinin yüksek olduğuna işaret eden Örnek, bu durumdaki kişilerin çocuklarını erken yaşta muayene ettirmeleri önerisini dile getirdi.

Bazı göz hastalıkları, henüz hastada şikayet yaratmadan saptanabilir. Erken tanı konduğunda görme düzeyi bozulmadan önlem alınabilir. Örneğin; göz tansiyonu, şeker hastalığı gibi bazı hastalıklar erken dönemde hiç rahatsızlık vermez, ancak ayrıntılı bir göz muayenesi sırasında tespit edilerek, görme düzeyi etkilenmeden kontrol altına alınabilir.

Küçük çocukların, özellikle henüz konuşma çağına gelmemiş çocukların göz muayenesi hayli güçtür. Şaşılığın, çocukta daha ciddi bir aksaklığa dönüşmeden olabildiğince erken anlaşılması çok önemlidir. Gözlerin birbiri ile uyumlu olarak çalışmaması halinde şaşılık ortaya çıkar. Yakın bir nesneye bakıldığında gözlerin biri yada her ikisi içeriğe ya da dışarıya kayar. Çoğunlukla bu durumda görme işlevinin tümünü bir göz yapar, diğer göz tembelleşir. Şaşılıközel bir gözlük takılmak suretiyle düzeltilebilir. Bazı şaşılıklar çocuğun gözlerine bakınca hemen farkedilebilir. Bazı çocuklardaki şaşılık ise bu biçimde belli olmayabilir. anne çocukla sürekli birlikte olduğu için bu durumu farkedebilir. Bu durumlarda erken teşhis ve tedavi yollarına gidilmesi önemlidir.

Bebekler ve 7 yaşına kadar olan çocuklar çoğu zaman bize şikâyetlerini bildiremedikleri için, çocuklarda göz muayenesi rutin tarama ve kontrol muayeneleri kapsamında ele alınmalıdır. Bir başka deyişle; bebekler hiçbir şikâyetleri olmasa da değerlendirilmelidirler.

Genel kural, bebeğin fizik olarak değerlendirilebileceği ilk anda göz muayenesinin yapılmasıdır.

Bebeklerin rutin kontrol muayeneleri sırasında o çağa uygun değerlendirmeleri mutlaka yapılmalıdır. 6 aya kadar olan dönemde tüm bebeklerin oküler motilite ve kayma testleri, indirekt fundoskopik muayeneleri ve skiaskopik refraksiyon (optik kusur = gözlük numarası) tespiti yapılmalıdır. Dikkatli bir klinik gözlemi içeren ilk göz muayenelerinin tamamlanması ve hayatın daha sonraki dönemlerinde de sürecek olan bu düzenli göz kontrolleri konusunda ailelerin bilgilendirilmesi, bebeği kontrolü altında tutan pediatrist veya aile hekiminin sorumluluğundadır.

YENİDOĞAN ÇAĞI ve 10 YAŞA KADAR ÇOCUKLARDA GÖRME GELİŞİMİ

İlk 6 aylık dönemde göz ve ona bağlı sinir yollarının gelişmesi çok hızlı bir şekilde ilerleyerek bebeğe 7/10 seviyesine kadar varabilen görme imkânı sağlar , gelişme burada durmayarak daha yavaş olsa da 4 yaşına kadar devam eder. 4 yaş civarında görme yollarının kılıf geliştirmesi (myelinizasyon), 4-10 yaş arasında da görmeden sorumlu beyin bölümlerinin gelişmesi tamamlanır. Yenidoğan çağı ve ilk 6 aylık dönemdeki normal görme gelişim aşamalarının bilinmesi ve kontrol edilmesi hayati önem taşımaktadır. 1 aylık bebekte artık gözlerin normal hizalanmasının gerçekleşmiş olması gerekir. Bu süre nadiren 3 aya kadar uzayabilir ve bu ayda artık çocuk yukarı ve aşağı doğru cisimleri takip edebilmelidir, iki gözle tek görme (Binokülarite) artık tespit edilebilir düzeydedir. 6.ayda binokülarite artık iyi yerleşmiş durumdadır. Bebek kısıtlanma olmaksızın tüm yönlere bakabilmelidir. Bebeğin yatay korneal çapları mümkünse ölçülmeli ve kaydedilmelidir. Bu korneal çap tespiti Konjenital, infantil ve juvenil glokomların erken teşhisinde çok önemlidir.

YENİDOĞANI TEHDİT EDEN HASTALIKLAR

Bebeğin ilk aylarında ve yaşlarındaki en önemli ve ciddi görme kaybı sebebi olan görme tembelliği (Ambliyopi), okul çağına yeni gelmiş olan çocukların %5-7’sinde tespit edilmiştir. Bu döneme kadar bu durumun çocuğun kendisi tarafından aileye bildirilmemesi ve bir şikâyette bulunulmaması sık rastlanan bir sonuçtur. Çünkü görme tembelliği genellikle bir gözü tutar ve çocuk bunun normal bir durum olmadığının farkında olmadığı için şikâyet etmez. Bu durum rutin göz muayenesinin önemini arttırmaktadır. Erken teşhisle tedavi edilebilecek olan bu durumun 5-8 yaşından sonra tedavisi çok zordur. Görme tembelliği sonucu bir veya iki gözünün görmesinde önemli derecede kayıplara uğramış bir insanın ileride istediği mesleği (pilotluk, cerrahlık, şöförlük v.b) yapması imkânsızlaşacak ve ehliyet gibi önemli belgeleri elde etmekte bile zorlanacaktır. Bebeklik çağında erken teşhis ve tedavisi çok önemli olan göz hastalıklarını şöyle sıralayabiliriz.

Optik kusurlar ve görme tembellikleri

Doğumsal kataraktlar

Gözyaşı yolları tıkanıklıkları

Şaşılıklar

Doğumsal retina ve koroid hastalıkları

Göz tümörleri

Doğumsal glokomlar
Bu hastalıklardan retinoblastoma adı verilen tümör ortalama olarak 18 aylıkken ortaya çıkmakta ve çoğu zaman kendisini, kayma ile ortaya koymaktadır.

2-2.5 yaş civarı ise akomotif (uyumla ilgili) şaşılıklar dediğimiz bir şaşılık türünün ortaya çıktığı yaş aralığıdır. Erken tedavi, bu durumda hayati önem taşımaktadır.