Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Dalak Büyümesi

Hastalık kategorisine
17 Aralık 2011
eklenmiştir.

Dalak Büyümesi

Dalak, mor renkte bütün bir guddedir. Yoğunluğu açısından yumuşak ve elâstikidir. Bulunduğu yer, kaburga kafesinin altında ve sol üst karın bölgesinin arka kısmındadır. Yaklaşık olarak uzunluğu 12,5 santim, genişliği 7,5 santim ve kalınlığı ise 5 santimdir.

Dalağın görevine gelince…..

Kan hücrelerinin depolanması, demir metabolizması ve kan hücrelerinin üretimi ve yok edilmesiyle ilgili bir kan lenf-guddesidir.
Cenin gelişirken dalak hem kırmızı hem de beyaz kan hücrelerini üretmektedir. Doğumdan sonra bu görev kemik iliği tarafından üstlenilir ve dalak çalışmalarını bazı tür beyaz hücre üretimi ve yorgun düşmüş kırmızı hücreleri yok etmekle sınırlandırır.

Ayrıca kan dolaşımının getirdiği bakterileri ve hareketsiz zerreleri de yok eder. Büyük miktarda kan depolar ve bunu zorlama ve üzülme hallerinde salgılar.

Dalak hem bağışıklık mekanizması, hemde kan yapımı açısından önemli görevler üstlenmiş olan bir organdır. Karın sol üst bölümünde ve 9. ile 12. kaburgalar arasında yer alır. Dalağın komşuluğunda mide, sol böbrek, pankreas organının kuyruk kısmı ve kalın bağırsağın dalak köşesi (splenik fleksura) yer alır. Sağlıklı bir kişide dalağın ortalama ağırlığı 150 gr. ve yukarından aşağıya doğrultudaki uzunluğu 11 cm’dir. Normal durumda dalak kaburgalar tarafından örtüldüğü için muayenede elle hissedilemez, ancak büyürse kaburga kavsini aşar ve elle hissedilebilir. Bu durumda dalak 750 – 1,000 gr. ağırlığa ve ortalama 20 cm uzunluğa gelmiş demektir. Dalağın en önemli görevleri: 1. Vücutta antijen adı verilen mikro-organizmaların parçalanması 2. IgG, properdin ve tuftsin adı verilen bağışıklık mekanizmasında rol alan önemli maddelerin salgılanması 3. Normal işlev yapmayan veya bozuk alyuvarların parçalanması 4. Bazı hastalıklarda anne karnında kan yapımıdır (hemopoetik sistemin bir parçası).
Dalağın büyümesine (splenomegali) neden olan durumlar: 1. Bazı enfeksiyon durumlarında (subakut bakteryel endokardit, infeksiyöz mononükleoz vb.) aşırı bağışıklık yanıtı sonucunda, 2. Alyuvarların parçalanmasına neden olan bazı kan hastalıklarında (herediter sferositoz, talasemi majör vb.) 3. Aşırı kan göllenmesi nedeniyle (splenik ven trombozu veya portal hipertansiyon) 4. Aşırı üretimin olduğu kan hastalıklarında (myeloproliferatif hastalıklar; kronik myeloid lösemi – KML) 5. Dalağın bazı hücreler tarafından istila edildiği (infiltratif) hastalıklar (sarkoidoz veya tümör) 5. Tümörler (lenfoma, kronik myeloid lösemi – KML). Bunun dışında yaralanmalar (travma), kistler, hemanjiomlar, metastaz, dev apseler ve bazı ilaçlar (örn. RhoGAM) nedeniyle dalak büyümesi (splenomegali) görülebilir. Orak hücreli anemi adlı hastalıkta kan hastalığı nedeniyle dalak büyür ve beraberinde safra kesesinde taşlar görülebilir. Geniş serilerde dalak büyümesine (splenomegali) % 2-5 oranında rastlandığı, yaş ve cinse göre farklılık gözetilmediği bildirilmektedir. Dalak büyümesi (splenomegali) açısından risk faktörleri olarak ateşli hastalıklar, döküntüler, pankreatit veya karaciğer hastalığı (siroz vb.) öyküsü, alkolizm ve hepatit gösterilebilir. Dalak büyümesi (splenomegali) ayırıcı tanısında: siroz, hepatit, Hodgkin hastalığı, İdyopatik trombositopenik purpura (İTP), enfeksiyöz mononükleoz, enfektif endokardit, demir eksikliği anemisi, sıtma, myeloproliferatif hastalıklar, portal ven tıkanıklığı, herediter sferositoz, dalak apsesi, sistemik lupus eritematozus (SLE), talasemi ve tüberküloz hastalıkları yer alır.
Dalağın büyümesi (splenomegali) durumunda kan tetkiklerinde kansızlık (anemi), alyuvar düşüklüğü (lökopeni) ve trombosit düşüklüğü (trombositopeni) görülebilir. Dalağın büyümesi (splenomegali) için kullanılan görüntüleme yöntemleri: ultrasonografi (USG), bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans (MR), anjiografi ve sintigrafidir. Tanıda dalak biopsisi kullanılabilir, ancak dalağın kanamaya çok eğilimli bir organ olması nedeniyle dalak biopsisi yerine dalağın alınması (splenektomi) sıklıkla tercih edilir. Dalağın alınması (splenektomi) ameliyatı sonrasında hastaların bağışıklık sistemleri olumsuz yönde etkilenerek bazı enfeksiyonlara açık hale gelebilirler. Burada korkulan yaşamı tehdit eden bir enfeksiyon olan overwhelming postsplenectomy infection (OPSI) tablosudur ve görülme sıklığı binde ikidir. Bu tablo gelişirse hastanın yaşamı % 50 – 70 oranında risk altına girmiş demektir. Ancak, günümüzde uygun şekilde tıbbi takip altındaki hastalarda bu risk % 10 civarına düşürülebilmektedir. Burada etkili olan mikroorganizmalar % 50-90 oranında pnömokok grubu (Streptokokus pnömoniae) bakteriler ve % 25 oranında ise B tipi H influenza, meningokoklar, A grubu Streptokoklardır. Bu tür bir durumda sefotaksim veya seftriakson türünden antibiyotikler ile tedavi uygulanır. Dalağı alınacak (splenektomi ameliyatı) kişilerde, ameliyattan iki hafta kadar önce veya zaman yeterli değilse hemen ameliyattan sonra pnömokok aşısı yapılır ve böylelikle OPSI enfeksiyonu riski % 70 gibi önlenmiş olur. Çocuklarda dalağın alınması (splenektomi) durumunda ameliyattan sonra iki yıl boyunca ve hatta 21 yaşına gelinceye dek antibiyotik uygulamasını öneren protokoller vardır.

Dalağın çok çeşitli fonksiyonları olduğu için, kan veya lenf sistemini içeren birçok hastalıkta, enfeksiyon, tümör, karaciğer hastalığı ve parazitlerle ilgili durumlarda etkin rol oynayabilmektedir.

Dalak, lenf sistemi ve immün sistemin bir üyesi olup beyaz kan hücrelerinin dolaşımı, kırmızı kan hücrelerinin üretimi ve korunmasında görevlidir.

Kapı toplardamarında yüksek tansiyon genellikle dalağın büyümesine yol açar. Büyüyen dalak kemik iliğinin etkinliğini kısıtlar; alyuvar, akyuvar ve trombositlerin üretimini engeller. Kemik iliğinde alyuvar yapımının azalması alyuvar üretimini uyaran folik asit yetersizliği ve aşırı alyuvar yıkımıyla da birleşince hastada kansızlık ve vücut direncinde genel bir zayıflama ortaya çıkar. Bu durumda hastanın olası bir kanamaya dayanabilmesi zordur.

Sık rastlanan nedenleri : Enfeksiyöz mononükleoz (EBV ye bağlı) hemolitik anemiler talasemiler hemoglobinopatiler glukoz 6 fosfat dehidrogenaz eksikliğine bağlı hemolitik anemi idyopatik otoimmün hemolitik anemi immün hemolitik anemi sarkoidoz sklerozan kolanjit bakteryel enfeksiyonlar viral enfeksiyonlar parazitik enfeksiyonlar siroz (portal ven obstrüksiyonu, portal hipertansiyon) lösemi Hodgkin hastalığı lenfoma Wilson hastalığı kistik fibroz bilyer atrezi enfeksiyöz mononükleoz (CMV ye bağlı) kedi tırmığı hastalığı orak hücreli splenik kriz.

Dalak büyümesinin başka sebepleri de vardır. Bu liste hepsini içermemektedir. Sebepler hem kişinin yaşı, cinsiyeti hem de belirtinin özelliği, zamanı, kötüleştiren faktörler, iyileştiren faktörler ve beraberindeki şikayetler gibi spesifik karakterleriyle değişiklik gösterebilir.

dalak büyümesi çogunlukla fizik muayene sirasinda doktorunuz tarafindan saptanir.

Nedir

Dalak lenf sistemi ve immün sistemin bir üyesi olup beyaz kan hücrelerinin dolasimi , kirmizi kan hücrelerinin üretimi ve korunmasinda görevlidir.

Dalagin çok çesitli fonksiyonlari oldugu için , kan veya lenf sistemini içeren birçok hastalikta , enfeksiyon , tümör , karaciger hastaligi ve parazitlerle ilgili durumlarda etkin rol oynayabilmektedir.

Sık rastlanan nedenleri enfeksiyöz mononükleoz ( EBV ye bagli ) hemolitik anemiler talasemiler hemoglobinopatiler glukoz 6 fosfat dehidrogenaz eksikligine bagli hemolitik anemi idyopatik otoimmün hemolitik anemi immün hemolitik anemi sarkoidoz sklerozan kolanjit bakteryel enfeksiyonlar viral enfeksiyonlar parazitik enfeksiyonlar siroz ( portal ven obstrüksiyonu , portal hipertansiyon ) lösemi Hodgkin hastaligi lenfoma Wilson hastaligi kistik fibroz bilyer atrezi enfeksiyöz mononükleoz ( CMV ye bagli ) kedi tirmigi hastaligi orak hücreli splenik kriz
NOT : Dalak büyümesinin baska sebepleri de vardir. Bu liste hepsini içermemektedir. Sebepler hem kisinin yasi , cinsiyeti hem de belirtinin özelligi , zamani , kötülestiren faktörler , iyilestiren faktörler ve beraberindeki sikayetler gibi spesifik karakterleriyle degisiklik gösterebilir.

etiketler: dalak buyumesi, dalak buyumesi nedenleri ve tedavisi, dalak,

Bu içerik için bazı arama önermeleri

  • dalak bymesi
  • dalak buyumesi