Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Dalak Hastalıkları

Hastalık kategorisine
6 Ocak 2012
eklenmiştir.

Dalak Hastalıkları

Dalak Hastalıkları
Karın boşluğunun solunda, midenin arka tarafında bulunan dalak; eskimiş kırmızı kan hücrelerini yok eder, gerektiği zaman da yeni kırmızı kan hücreleri imal eder.

Sıtma ve tifo gibi bulaşıcı hastalıklar veya kansızlık sonucu dalak hastalanabilir.Karın boşluğunun solunda, midenin arka tarafında bulunan dalak; eskimiş kırmızı kan hücrelerini yok eder, gerektiği zaman da yeni kırmızı kan hücreleri imal eder. Sıtma ve tifo gibi bulaşıcı hastalıklar veya kansızlık sonucu dalak hastalanabilir.

Dalak

Karın sol üst kısmında sol böbrek önünde midenin sol tarafında yerleşen bir organımızdır.
Kanı filtre etme.
Vücudu koruyucu maddeler oluşturma.
Kan yapımına katkıda bulunma.
Kan dağılımını dengeleme görevleri vardır.
Dalak Kitleleri/ Tümörleri

İyi Huylu
Kötü Huylu
Abseleri/ Kistleri

Doğuştan kistler
Yalancı Kistler
Parazitik Kistler
Tümör

Normal dalak dokusundan farklı, büyüme eğilimi gösteren, içi solid doku dediğimiz daha sert doku ile kaplı kitlelere denilmektedir.

Abse

Vücudumuzun diğer taraflarında olduğu gibi içi cerahatle dolu olan kitlelere denilmektedir.

Kist

İçi seröz veya musinöz olarak tanımladığımız sıvı ile dolu etrafında kapsül dediğimiz sert doku ile çevrili kitlelere denilmektedir

Dalak Kistleri

1. Doğuştan Kistler

Doğuştan kistler nadir gözlenir, genellikle epitelial yapı içerirler. Bütün dalak kistlerinin%10’u oluşturur. Tümöre dönüşme şansları pek yoktur. Ağrı, iltihaplanma, kist içine kanama, beslenme bozukluğu, karın içine rüptür olabilir. Kesin tanı USG ile konur. Tedavisi cerrahidir (partial ya da total splenektomi).

2. Yalancı Kistler

Travma sonrası dalak içine kanamayı takiben oluşan kistlerdir. Nadir gözlenirler. Ufak kistler şikayet yaratmıyorsa takip edilebilir.

3. Parazitik Kistler

En sık Hidatik Kist’e bağlı gözlenir. En kısa sürede cerrahi tedavi planlanmalıdır. Kist rüptürü hastalığın tüm organlara yayılımını ve ani şok’a neden olabilir.

Tanı

Fizik muayene.
Kan tetkikleri (Hemogram, PY, Sedimantasyon, Gaitada parazit, Ecinococ Agg. Testi).
USG (Tanıda değeri yüksektir).
Tomografi ve Magnetik Rezonans( Gerekli olduğunda).
Dalak Sintigrafisi (Gerekli olduğunda).
Tedavi

Kist tipi tespit edildikten sonra en kısa sürede operasyon planlanmalıdır. Ancak, ameliyat sonrası patolojik inceleme sonunda kist tipinin kesin tanısı konabilinir. Patoloji sonucuna göre hastanın izlemi planlanır.

Dalak Tümörleri

1. İyi Huylu Tümörler

Splenik hamartomlar,
Kavernöz hemangiom,
Adenom,
Dermoid ve fibromlar,
Leimyom ve lipomlar,
2. Kötü Huylu Tümörler

Angiosarkom
Lenfoma
Tedavi

En kısa sürede cerrahi tedavisi gerekir.

Bazı genel dalak hastalıkları veya düzensizlikleri nelerdir?
a. Doğuştan hemolitik (alyuvar parçalanmasına bağlı) anemi ve hemolitik sarılık. Bu hastalığın belirtileri dalak büyümesi, anemi ve hafif sarılıktır. Bunun nedeninin kırmızı kan hücrelerini zedelenmeye karşı çok hassas bırakan bir yapı bozukluğu olduğu sanılmaktadır. Bir aile hastalığı olan hemolitik anemi, kendisini ilk çocukluk çağlarında gösterir.
b. Trombositopenik purpura. Bu, en çok gençlerde görülen genel bir hastalıktır. Yara bere şeklinde cilt kanamaları ve burunda, diş etlerinde ve dölyolunda meydana gelen kanamalarla belirir. Bu tıp purpura kandaki trombositlerin yetersizliğinden ve kanama süresinin uzamasından ileri gelmektedir. (Normal kan pıhtılaşması için kandaki trombositlerin yeterli derecede olması gereklidir.)
c. Hypersplenism. Bu, dalakta görülen çeşitli düzensizliklerin genel bir sınıflandırılmasıdır. Bunlar arasında kan hücrelerini lüzumundan fazla yok etmekte olan dalağın çalışması da gelmektedir. Bu sınıflamada altı ile sekiz arası normal durumlar bulunmaktadır.
d. Dalak tümörleri. Habis tümörler, selim tümörler veya kistler dalakta çok nadir de olsa rastlanan olaylardır.
e. Orak hücresi anemisi. Bu, özellikle zencilerde rastlanan irsi bir anemidir. Kırmızı kan hücrelerinin bazılarının orak biçiminde olduğu tespit edilmekle bu hastalığın teşhisi konmuş olur.
f. Gaucher hastalığı. Bu, dalağın anormal derecede büyümesinden ileri gelen kronik bir aile hastalığıdır. Genellikle genç kadınlarda rastlanır.
g. Cooley anemisi veya Akdeniz anemisi. Bu hastalık çocukluk çağlarında kendisi gösterir. Belirtileri büyümüş ve katılaşmış bir dalak ve deforme olmuş kırmızı kan hücreleridir. Röntgen filminde kemiklerde de anormal karakteristiklere rastlanır.
h. Dalak kopması. Bu, dalağın karın bölgesine genellikle bir kaza sonucu indirilen şiddetli bir darbe ile meydana gelir. Dalak kopmasıyla şok, kanama belirtileri ve karın bölgesinin sol üst kısmında sancılar meydana gelir.
Başka hangi durumlarda dalağın büyüdüğü görülür?
a. Lösemi.
b. Hodgkin hastalığı.
c. Sıtma.
d. Karaciğer sirozu.
e. Dalak damarı trombozü (kan pıhtılaşması),
f. Bulaşıcı mononucleosis.
g. Bakteriden ileri gelen endocarditis.
h. Bazı virüs enfeksiyonları.
Hastalanmış veya büyümüş bir dalak belirti gösterir mi?
Eğer büyüme fazla ise karın bölgesindeki organlara baskı yapabilir. Bazen dalak bir karpuz kadar şişebilir. Bu hallerde karın bölgesinde ağırlık ve çekicilik hissi duyulabilir.
Fazla çalışan bir dalağın kişiye zararı ne olabilir?
Kan hücrelerinin fazlasıyla yok edilmesine yol açarak kişide anemi meydana gelmesine neden olur.
Dalağın rahatsız olduğu nasıl anlaşılır?
İlk belirti genellikle anemidir. Doktor aneminin nedenini ararken muayenede dalağın şişmiş olduğunu müşahede edebilir.
Çeşitli dalak hastalıkları arasında nasıl ayırım yapılabilir?
a. Ailede görülmüş olan dalak hastalıklarının gözden geçirilmesiyle.
b. Mikroskobik muayenede kanın göstereceği karakteristiklerle.
c. Başka kan testleriyle. Örneğin kanama ve pıhtılaşma süresi testleriyle, kırmızı kan hücrelerinin narinliğini tespit etmekle.
d. Bazı dalak durumlarının belireceği röntgen filmlerinin alınması ile.
Dalak hastalıkları tedavi edilmediği takdirde ne gibi zararlı sonuçlar meydana gelebilir?
Anemi ile ilgili bazı dalak hastalıklarında hasta o derece kansız kalabilir ki, ilaveten gelen bir zatürre gibi bir enfeksiyon hastalığına tutulabilir. Başka hallerde kan pıhtılaşması mekanizması engellenebilir ve bu öldürücü kanamaya yol açabilir.
Dalak hastalıkları için yeterli tıbbi tedavi metotları var mıdır?
Dalak hastalıklarını ortadan kaldırmak için genellikle dalağın cerrahi müdahale ile alınması gerekecektir.
Büyümüş olan bir dalak her zaman cerrahi müdahaleyi gerektirir mi?
Her zaman değil. Bu kararın verilmesine ancak kan tahlilleriyle meydana çıkacak başka faktörler yol açar. Hodgkin hastalığı, lösemi, Gaucher hastalığı ve karaciğer sirozu gibi hastalıklarda dalağın alınması hiçbir yarar sağlamayacaktır.
Hangi hastalıklarda dalağın alınması yarar sağlar?
a. Trombositopenik purpura.
b. Doğuştan var olan hemolitik anemi.
c. Hypersolenism.
d. Başlıca dalak tümörleri.
e. Dalak kopması.
Hangi durumlar dalağın alınmasıyla bazı hallerde yararlanmaktadır?
a. Gaucher hastalığı.
b. Cooley hastalığı.
c. Orak hücresi anemisi.
Dalağın büyüklüğü cerrahi müdahaleyi gerektiren bir faktör müdür?
Hayır. Dalak hafifçe büyüdüğü veya hiç büyümediği hallerde en iyi tedavi metotları yürütülebilmektedir.
Dalağın alınması hayat kurtarma ameliyatı olarak ne zaman yapılır?
Dalak kopması halinde hastanın hayatının kurtarılması için dalak acil bir durum olarak ele alınmalı ve derhal cerrahi müdahale ile çıkarılmalıdır.
Dalağın alınması tehlikeli bir ameliyat mıdır?
Hayır. Ölmek üzere olan veya hastalıklarının ölümcül derecesinde olan hastalar dışındakilere yapılan dalak ameliyatlarında ölüm oranı çok düşüktür.

• Dalaktaki immün yanıt beyaz pulpadaki
hücreler tarafından başlatılmaktadır.
• Normalde beyaz pulpa yaklaşık %20’lik bir
hacim kaplar.
• Beyaz ve Kırmızı pulpanın birleşim yerinde
marjinal bölge vardır. Bu bölge bir filtre olarak
görev yapar ve immünglobulinler periferik
dolaşıma buradan katılırlar.
• Beyaz pulpanın bir kısmı büyük arter dalları
etrafında silindirik bir şekilde yerleşim
gösterirler ve periarteriyal lenfatik kılıf adını
alırlar. Bu bölgede daha çok T lenfositleri
bulunur.

• Temel fonksiyonu immünolojiktir.
• Beyaz pulpadaki T ve B lenfositlerinin varlığı
primer ve sekonder immün yanıtın oluşumunu
sağlar.
• Makrofajlar fagositoz yaparak antijen ve oluşan
kompleksleri ortamdan uzaklaştırırlar.
• Splenektomi yapılan olgularda intravenöz yolla
verilen antijenlere karşı immün fonksiyonlar
yetersiz kalmaktadırlar.
• Antijene karşı ilk hücresel yanıt 24 saatte başlar ve
beyaz pulpa, periarteriyal lenfatik kılıflardaki
germinal merkezlerde genişleme, plazma hücre
infiltrasyonu ve mitozlar gözlenir.

etiketler: dalak hastaliklari, dalak hastaligi, dalak hastaliklari belirtisi,

Bu içerik için bazı arama önermeleri

  • dalak kisti nezaman tehlikeli