Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Dalma Kazaları

ilk yardım kategorisine
29 Şubat 2012
eklenmiştir.

Dalma Kazaları

Dalma kazaları ve diğer su sporları kazalarındaki ilk yardım bilgilerini öğrenmek için sitemizi takip edebilirsiniz.

Bu olay, spordan da öte, bir bilim da­lıdır. Fizik kondüsyon kadar, kusursuz teknik bilgi gerektirir. Bunlardan başka kişi, oksijen tüpü, maske ve ayaklarında pedallarla yüzmeyi bilmelidir. Gözlerini suyun temasına alıştırmalı, solunum yol­ları yeni bir ortama ayak uydurabilmen, deniz altında başkalarıyla nasıl temas ku­rabileceği hakkında yetiştirilmelidir.
Atmosfer basıncı altında insanoğlu­nun hava tüketimi dakikada 20 litre ise, on metre derinlikte, bu dakikada 40 litre­ye ve 40 metre derinlikten sonra da, da­kikada 100 litreye çıkar.
Bünyesindeki fazla gazların tasfiyesi, yukarı çıkış sırasında paletlerin ayakta tu­tulmasını gerektirir. Kandaki azotun yok-olması, dalıcının su yüzeyine çıkmasın­dan saatlerce sonra gerçekleşir.

Dalıcılar, sorunlarının bilincindedir. Çalışmalarının büyük bir bölümünü de zaten güvenlik alıştırmaları oluşturur. Da­lıcı, asla tek başına dalmaz. Kendi güven­liği kadar, arkadaşlarının güvenliği de ona bağlıdır.

Dalma kazası kurbanlarının çoğu, ta­tillerini deniz kıyısında geçirmeye gelen amatörlerdir. Tek başına dalabilecek bir dalıcının donanımını edindikten sonra, deneyimleri olmadan dalmaya kalkışırlar. Bunu bitkinlik, sindirim bozuklukları, kor­ku, soluksuzluk izler…
Amatör dalıcı da olsanız, önce tıbbi kontrolden geçmeniz, sonra da bu işin “ilkokul eğitimi”ni yapmanız gerekir.

Diğer dalış kazaları

Dalışlarda dramatik sonuçlar yaratan ve sık rastlanan kazalardan biri de, dibi tanınmayan yerlerde dalış yapmaktır. Küçük bir yüzme havuzuna pike dalış yapmak, aynı sonucu verebilir. Böyle bir dalış sırasında başını kayaya ya da beton zemine çarpan dalıcı, ya belkemiğini kı­rar ya da omuriliğini zedeleyerek, ne ya­zık ki, onarımı imkânsız bir felce maruz kalır.
Bu tür kazalardan kaçınmak için, da­lıştan önce dalacağınız yerin dibini öğre­nin.

AZOT NARKOZU
Kişinin genel görünümü nedeniyle adına “Derinlik Neşesi/sarhoşluğu” da denilmektedir. Nedeni havanın yaklaşık beşte dördü azottur. Deniz seviyesindeki basınçta azot, vücutta herhangi bir soruna neden olmazken; yüksek basınçta basıncın şiddetine göre çeşitli narkotik (uyuşturucu) etkilere sebep olmaktadır. Örnek:
• Dalgıç 40 metre derinliğe indiğinde hafif narkoz belirtileri görülür; kişi neşelidir ve çevresine ilgisini kaybetmiştir.
• 50-60 metrede uyuşukluk başlar
• 60-80 metrede gücü ve becerisi azalır
• 80 metreden daha derinlikte (8.5 atmosfer basıncında) uzun süre kalırsa iş yapamaz hale gelir
Azot narkozunda, alkol zehirlenmesine benzer belirti ve bulgular görülür. Yüzeye çıkıldığında sorun da ortadan kalkar

HAVA EMBOLİSİ

Suya tüp dalan kişi, nefesini tutarak ve aniden yüzeye çıkarsa görülür. O nedenle tüple dalan kişi derinde soluduğu havayı yukarı çıkarken dışarı vermelidir. İniş sırasında akciğerler basınç nedeniyle büzüşür (rezidüel hacme kadar). Denizin derinliğindeki basıncın etkisiyle, alveollerde sıkışmış halde bulunan hava, yüzeye birden bire çıkıldığında, basıncın da birden bire azalmasıyla genleşir. Birden bire genleşen bu hava, akciğer dokusunda yırtılmalara neden olur. Örnek: dalgıç 30 metre derinlikte 6 litre hava soluduğunda, basınç yüzeydekinden 4 misli fazla olduğundan bu yüzeye göre 24 litre olacaktır. Hava, yırtılan akciğer dokusundan diğer dokulara ve dolaşıma geçer, bu duruma hava embolisi denir ve hayati tehlike oluşturur. Tüpsüz dalış yapılıyorsa: dalgıç yüzeyde akciğerlerini tümüyle doldurup dalar ve çıkışta nefesini tutarsa akciğer embolisi oluşmaz. Aklınızda bulunsun, 1 metre kadar sığ derinliklerden çıkışlarda da oluşabilmektedir. Kısacası: Hava embolisi yüzme havuzlarında da oluşabilir !

Yırtılan akciğer dokusundan çıkan hava;
• akciğer yırtılması
• Kan dolaşımına karıştığında, damar içinde kabarcıklar oluşturarak Hava Embolisine
• Pulmoner dolaşımdan aracılığıyla beyne ulaşarak herhangi bir damarı tıkadığında beyin felcine, neden olur bunlara bağlı belirti ve bulgular ortaya çıkar
• Belirti ve bulgular yüzeye çıkar çıkmaz hemen görülür
• Kollarda ve bacaklarda aniden ortaya çıkan halsizlik ve duyu kaybı
• Nöbet geçirme, koma
İlk yardım: • Yüksek yoğunlukta oksijen başlanır
• Gereksinmesi varsa; solunum sayısı ya da derinliği yeterli değilse, kazazedeyi solutun
• Kişiyi sol tarafının üzerine ve başı 300 aşağıda kalacak şekilde yatırın
• Bilinç durumunu sık aralıklarla izleyin ve kaydedin
• Mümkünse, basınç odası olan bir merkeze nakledin
VURGUN

Genellikle dalgıç, çok derine inmişse veya çok uzun süre su altında kalmışsa görülür. Yine hızla yüzeye çıkma ile ilgili olmasına rağmen buradaki oluşumda etken azottur. Dalarken ve dipte solunan azot, basınç altında olduğundan kanda çözünür. Hızla yüzeye çıkarken azalan basınç nedeniyle kanda çözünmüş haldeki azot küçük kabarcıklara dönüşür ve damarları tıkar. Ve emboli benzeri belirti ve bulgular görülür.

DİKKAT: vurgun, aynı zamanda basıncı ayarlanmamış uçaklarda ani yükselme esnasında da gelişebilir. İşleyiş aynıdır: vücut üzerindeki dış basıncın aniden kalkmasıyla azot kabarcıklarının oluşmasıdır.

Belirti ve bulgular:
• Emboliye göre belirti ve bulgular daha geç (birkaç saat sonra)ortaya çıkar
• Şiddetli eklem ağrıları (şayet eklemler etkilenmişse)
• Merkezi sinir sistemi bulguları (şayet beyin etkilenmişse)
• Boğulma bulguları (şayet akciğerlerde kan akımını engellerse)
• Yine şiddetli karın ağrısı da görülebilir

İlk yardım: • Emboli ile aynıdır.
• Gereksinmesi varsa; solunum sayısı ya da derinliği yeterli değilse, kazazedeyi solutun
• Basınç odası olan bir merkeze nakledin
Vurgunun önlenmesi: • Uzun ve derin dalıştan sonra dalgıç belirli derinliklerde, belirli süre beklediği takdirde basınç dengeleneceği için vurgun (dekompresyon hastalığı) oluşmayabilir
• Bunun için hazırlanmış derinlik ve süre tablolarına uyulması önemlidir.
Bilgi için:
Dalgıç yüzeye yavaşça çıkarılırsa, erimiş nitrojen dekompresyon hastalığını önlemeye yetecek bir hızla akciğerlerden atılır. Amerika Birleşik Devletleri Deniz Kuvvetleri güvenli dekompresyon için özel bir çizelge hazırlamıştır. Bu çizelgeye göre 57 metre derinlikte 60 dakika kalmış olan bir dalgıç için dekompresyon programı aşağıdaki gibidir:
15 metre derinlikte 10 dakika
12 metre derinlikte 17 dakika
9 metre derinlikte 19 dakika
6 metre derinlikte 50 dakika
3 metre derinlikte 84 dakika
Böylece, sadece bir saatlik bir çalışma için derinde kalan dalgıcın toplam dekompresyon süresi yaklaşık üç saattir.