Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Göz Kuruluğu

Göz kategorisine
11 Şubat 2012
eklenmiştir.

Göz Kuruluğu

Göz yaşının göz sağlığı için çok büyük önemi vardır. Gözün rahat bir şekilde hareket etmesi gözün sağlıklı kalabilmesi için gereklidir. Göz kuruluğu nedir, göz kuruluğu nedenleri ve tedavisi ile ilgili herşeyi sitemizden bulabilirsiniz.

Göz kuruluğu çoğu insanda, kronik bir rahatsızlık halini almış durumda. Dünya Göz Hastanesi doktorlarından Op.Dr. Savaş Eriz’e göz kuruluğunun nedenlerini ve tedavisini sorduk.

Gözyaşının temel görevleri nelerdir?

Gözün şeffaf ön yüzeyi olan korneanın sinirlerinin tahriş olmasını engellemek ve gözün net, rahat görüşünü sağlamaktır. Gözün ön tabakasını kaplayarak pürüzsüz hale getiren gözyaşı, gözün oksijen almasını ve beslenmesini sağlar. Dışarıdan gelen hastalıklara karşı gözün savunma bariyeri konumundadır ve yabancı maddelerin göze teması durumunda gözü yıkayıp, temizler.

Göz kuruluğu kimlerde görülür?

Zamanımızın büyük kısmını klimalı, kuru hava ile havalandırılan ofislerde ve bilgisayar başında geçirmek zorundayız. Ortam havasının kuruluğu ve bilgisayar başında saatler geçirmek göz kuruluklarına yol açar. Ekran başında ve ofiste çalışanların düzenli aralar ile göz kontrolü gereklidir. Açık havada çalışanlar de risk altında. Küresel ısınmayla atmosferi değişmesi açık hava şartlarında çalışanlarda da benzer durumlar ortaya çıkarıyor. Uzun süreli kontakt lens kullanıcıları da dikkatli olmalı.

KÖRLÜK RİSKİ

Yaratabileceği sorunlar nedir?

“Gözyaşı, gözün şeffaf ön yüzeyi olan korneanın sinirlerinin tahriş olmasını engeller. Gözyaşının görevlerinden de anlaşılacağı gibi eksikliği gözde uzun vadede ciddi problemlere, hatta körlüğe yol açabilir. Ciddi olarak değerlendirilmesi, tedavi gerekir.”

Tedavisi var mı?

Göz kuruluğu tedavisinde temel amaç göz ıslaklığını sağlamak için, gözyaşını artırmak. Tedavide öncelikle bulunulan odanın nem oranının artırılması ve güneşli ortamlarda güneş gözlüğü kullanılması tavsiye ediliyor. Suni gözyaşları da tedavinin ilk basamağını oluşturuyor. Fakat bu önlemler ileri derecedeki kuruluklarda yeterli olmayabiliyor. Gözyaşı boşalma kanallarına gözyaşı kaybını azaltmak adına geçici olarak tıkaç takılması, aynı bölgenin kalıcı olarak lazer ile kapatılması ve daha da ileri durumlarda temel olarak kanser tedavisinde kullanılan ilaçların seyreltilmiş hallerinden oluşan ilaçlarla gözyaşı salgılama sisteminin yeniden düzenlenmesi yöntemleri uygulanıyor.

Kimler risk altındadır?

Ortam havasının kuruluğu ve bilgisayar başında saatler geçirmek ciddi göz kuruluklarına yol açabilir. Bu sebeple ekran başında ve ofiste çalışanların düzenli aralar ile göz kontrolü yaptırmaları gerekir. Tıpkı cilt ve saçta olduğu gibi, gözyaşı miktarı yaşın ilerlemesiyle birlikte azalır. Göz kuruluğu hem erkekleri hem de kadınları her yaşta etkileyebilse de, rahatsızlık kadınlar arasında, özelikler menopozdan sonra daha yaygın olarak görülür.

Gözyaşı zarı gözlerinizi korur ve yağlar. Ayrıca, göz kapaklarınız her kırpıldığında göz enfeksiyonu riskini azaltır, gözlerinizin her türlü kalıntıdan arındırılmasına yardımcı olur. Gözleriniz tozdan tahriş olduğunda veya rüzgardan, dumandan veya isten zarar gördüğünde, yabancı maddelerin yıkanmasına yardımcı olmak üzere fazladan göz yaşları oluşur.

Gözyaşı bezlerinizden gelen sıvıların üretiminde azalma gözyaşı zarının sağlamlığını bozarak, hızla parçalanmasına ve korneanın üzerinde, tahrişe ve görüş azalmasına neden olan kuru noktaların oluşmasına yol açar. Gözyaşı zarını meydana gelen maddelerdeki bir dengesizlik de gözlerinizin kurumasına neden olabilir.

Göz kuruluğu olan çoğu insanda, bu kronik bir rahatsızlıktır. Tedavinin amacı ‘kötü günlerin’ sayısını, sıfıra indirme umuduyla azaltmak ve kötü günlerdeki semptomların mümkün olduğunca aza indirgenmesini sağlamaktır.

BULGU VE BELİRTİLER
Göz kuruluğunun belirti ve semptomları arasında aşağıdakiler bulunabilir:
Gözlerinizde batma, yanma veya kaşıntı hissi
Gözlerinizde yabancı bir madde bulunduğu hissi
Gözlerinizin içinde veya çevresinde ip gibi mukoza
Gözlerin duman veya rüzgardan ötürü tahrişinde artış
Uzun süre boyunca bir şey okuduktan sonra göz yorgunluğu
Kontak lens takmada zorluk

Genellikle her iki göz de etkilenir.

NEDENLERİ
Gözyaşı sudan daha fazla bir şeydir. Su, yağlı yağlar, proteinler, elektrolitler, bakterilerle savaşan maddeler ve çeşitli hücre süreçlerini düzenleyen büyüme etkenlerinden oluşan karmaşık bir karışımdır. Bu karışım gözlerinizin yüzeyinin yumuşak ve temiz olmasına yardımcı olur. Bu olmadan, iyi görüş imkansızdır.

Bazı insanlarda, göz kuruluğunun nedeni gözyaşlarının bileşimindeki dengesizliktir. Bazı insanlar da, gözlerinin rahat bir biçimde yağlanmış kalmasını sağlayacak kadar gözyaşı üretmez. İlaçlar ve çevresel etkenler gibi başka nedenler de göz kuruluğuna yol açabilir.

Düşük gözyaşı kalitesi
Göz kapaklarınız gözlerinizin yüzeyinin her yanında, kesintisiz, ince bir zar halinde gözyaşları yayar. Gözyaşı zarının üç temel tabakası vardır: Yağ, su ve mukoza. Bu tabakaların herhangi birinde sorun olması göz kuruluğu semptomlarına yol açabilir.

Yağ. Göz kapaklarının uçlarında yer alan küçük bezlerce (meibomian bezleri) üretilen dış tabaka lipidler adı verilen yağlı yağlar içerir. Bunlar gözyaşı yüzeyini yumuşatır ve ortadaki sulu tabakanın buharlaşmasını yavaşlatır. Yağ tabakasında anomali olduğu zaman, su tabakası çok yüksek bir hızda buharlaşır. Göz kuruluğu semptomları meibomian bezleri tıkalı olan kişilerde yaygındır. Meibomian işlevsizliği göz kapaklarının kenarları boyunca iltihaplanma (blefarit), rozasea ve başka cilt bozuklukları olan insanlarda daha yaygındır.

Su. Gözyaşlarının yaklaşık olarak yüzde 90’ını oluşturan orta tabaka büyük ölçüde su, az oranda tuzdur. Gözyaşı bezlerince (lakrimal bezler) üretilen bu tabaka gözlerinizi arındırır ve yabancı taneciklerle tahriş edicileri yıkar. Sığ bir su tabakası sizi zarın sağlam olmadığından ötürü yırtılmasına daha yatkın hale getirebilir. Eğer gözünüz sadece az miktarlarda su üretiyorsa, yağ ve mukoza tabakaları göz kuruluğu olanların aşina olduğu ipli maddenin boşalmasına yol açabilir.

Mukoza. Mukozanın iç tabakası göz yaşlarının, gözünüzün yüzeyi üzerinde eşit biçimde yayılmasına imkan verir. Kuru noktalar, mukoza tabakasını yer yer kaybeden korneanın herhangi bir bölgesinde kolayca oluşabilir.

Gözyaşı üretiminde azalma
Tıpkı cilt ve saçta olduğu gibi, gözyaşı üretiminiz de genellikle yaşınız ilerledikçe kurur. Yeterince gözyaşı üretmediğiniz zaman, gözleriniz kolayca tahriş olur. Bu rahatsızlığın tıbbi adı keratokonjunktivit sikka’dır.

Göz kuruluğu hem erkekleri hem de kadınları her yaşta etkileyebilse de, rahatsızlık kadınlar arasında, özellikle menopozdan sonra daha yaygındır. Bunun nedeni hormonal değişiklik olabilir. İltihaplanma veya radyasyondan ötürü gözyaşı bezlerinde meydana gelen hasar gözyaşı üretimini sekteye uğratabilir. Göz kuruluğu aynı zamanda romatoid arterit, lupus, skleroderma ve Sjogren sendromu gibi tıbbi rahatsızlıklarla da ilişkilendirilir.

Rozase (Gülleme)
Rozase, genellikle yüzünüzün kızarmasına yol açan cilt iltihabıdır. Kırmızı burun, yanakta kızarıklık ve küçük, kırmızı, irin dolu şişlik veya sivilceler akne ile karıştırılabilir. Rozase, yetişkin aknesi veya akne rozase olarak bilinir, ancak aslında çoğunlukla gençleri etkileyen küçük sivilce ve siyah noktalarla bağlantısı yoktur. Rozase görülen kişilerde gençlerdekine benzer şiddetli akneler görülmekle beraber rozasenin nedeni bilinmemektedir.

GÖZ KURULUĞUNA YOL AÇABİLECEK İLAÇLAR
Hem reçeteyle hem de tezgah altı satılan, göz kuruluğuna yol açabilen ilaç türleri arasında aşağıdakiler vardır:
Diüretikler, yaygın olarak yüksek tansiyonu tedavi etmede kullanılan ilaçlar
Antihistaminler ve dekonjestanlar
Uyku hapları
Trisiklik antidepresanlar
Akne tedavisine yönelik isotretinoin türü ilaçlar
Morfin gibi haşhaş tabanlı ağrı hafifleticiler

GÖZ KURULUĞUNUN DİĞER NEDENLERİ
Gözyaşı üretimi veya gözyaşı kalitesi ile ilgili olmayan sorunlar da gözlerde kuruluk ve kaşınmaya yol açabilir: Bunlar aşağıdakileri içerir:
Blefarit, göz kapaklarının kenarları boyunca olan iltihaplanma
Entropion, göz kapağının içe döndüğü bir rahatsızlık
Ektropion, göz kapağının göz yuvarlağından sarktığı bir rahatsızlık
Duman, güneş, rüzgar, nem düşüklüğü, yüksek irtifalar veya kapalı mekanda ısıtma gibi çevresel tahriş ediciler
Göz kırpma refleksinizde bozulma
Göz damlalarına veya merhemlerine olan alerjik reaksiyon
Örneğin, bir şeye görsel olarak yoğunlaştığınız zaman, sözgelimi bilgisayarda çalışırken, araç kullanırken veya bir şeyler okurken, göz kırpma süreleri arasında geçen sürenin uzaması.

NE ZAMAN TIBBİ YARDIM ALINMALI
Göz kuruluğu genellikle kalıcı hasara neden olmasa da, görüşte azalma sizi adında tıbbi tedaviye başvurmaya yönlendirebilir.

Eğer, kızarmış, tahriş olan, yorgun veya acıyan gözler dahil olmak üzere, uzun süredir göz kuruluğu semptomları siz de görülmekte ise, doktorunuza görünün. Doktorunuz, gözlerinize neyin zarar verdiğini belirlemek için adım atabilir veya sizi bir uzmana havale edebilir.