Bugün
sağlık, ağız sağlığı, diş sağlığı, kadın sağlığı, hastalıklar, beslenme, zayıflama, diyet, sağlık bilgileri, şifalı bitkiler, besinler

Işın Tedavisi (Radyoterapi) Nasıl Yapılır

Cuma, 17 Şubat 2012
Işın Tedavisi (Radyoterapi) Nasıl Yapılır

Işın Tedavisi (Radyoterapi) Nasıl Yapılır

Işın tedavisi nedir, oşın tedavisi nasıl yapılır kısacası radyoterapi ile ilgili aradığınız herşeyi yazımızda bulabilirsiniz.

Kanserli hücrelerin tahrip edilmesi için iyonize radyasyonun kullanılmasına radyoterapi denir. Günümüzde bir çok kanserin tedavisinde radyoterapi kullanılmaktadır. Her ne kadar tedavide güvenilirlikle kullanılsa da tüm tedavi alternatiflerinde olduğu gibi radyoterapinin de yan etkileri vardır.

Bu bölümde radyasyon tedavisi ve yan etkileri hakkında bazı bilgileri hastaya aktarmak, böylelikle hastanın tedaviye uyumunu artırmak amaçlanmaktadır.

KANSER NEDİR ?
Vücudumuzda bulunan tüm organ ve dokular bir düzen içinde çalışır. Bunları oluşturan hücreler de benzer şekilde belirli bir düzen içinde büyür, bölünür, çoğalır ve ölür. Vücudumuzdaki normal hücrelerin çoğalması sırasındaki kontrol mekanizmalarının kaybolması anormal hücrelerin oluşmasına neden olur. Kontrol mekanizmaları ortadan kalkınca hücreler devamlı çoğalır ve anormal hücre toplulukları oluşturur. Bu kontrol dışı çoğalma gösteren anormal hücre topluluklarına kanser denir. Normal hücrelerdeki gibi belli bir programları yoktur. Normal hücreler belli bir zaman görevlerini yerine getirdikten sonra programlı olarak ölür ve yerlerini aynı dokudan olan yeni hücrelere bırakırlar. Kanser hücreleri ise bunun tam tersi ölmek yerine devamlı anormal şekilde çoğalarak normal hücrelerin gereksinimleri olan beslenme kaynaklarını da tüketirler ve bulundukları organların işlevlerini de bozabilirler.

Vücudumuzda yaklaşık 100 trilyon hücre bulunur. Her birinin farklı görevleri vardır. Bu hücrelerin her birinin içinde 23 çiftten oluşan 46 kromozom vardır. Bu kromozomların 23 ü anneden 23 ü babadan çocuğa geçer. Bu kromozomlarda bulunan genler aracılığı ile hücreler fonksiyonlarını belirler ve görevlerini yaparlar.

Normalde genler, hücre içinde özel bir bölmede bulunan uzun ve büyük DNA molekül bölümleridir. Hücrenin çekirdeğinde bulunan kromozomlar bu DNA moleküllerini sarmalayıp koruyan yapılardır. DNA , hücrelerin ve vücudun çalışma ve fonksiyonlarının yerine getirilmesinden dış görüntümüze kadar tüm özelliklerimizin kontrolü ve yürütülmesi ve bu özelliklerin yavrulara geçmesinden sorumludur. Başka bir anlatımla genler vücudumuzda görev alan her proteinin oluşmasını sağlayan tarifleri hazırlarlar. Normalde vücudumuzda binlerce protein görev yapar ve bizlerin yaşamını devam ettirebilmesi için her birinin çok farklı görevleri vardır. Bu proteinlerin bazıları saç rengimize bazıları göz rengimize karar verirken bazıları da kalın bağırsağı oluşturan dokulara karar verir. Dolayısıyla bütün bu proteinlerin oluşabilmesi içinde binlerce gene ve tarifine ihtiyaç vardır.
DNA bütün hücrelerin her türlü aktivitesini kontrol eder. Normal hücre çoğalması, ve programlı ölümü DNA tarafından kontrol edilir. DNA molekül yapısında meydana gelen bir değişme, ilgili genin değişmesi demektir. Buna bağlı olarak o genin kontrol ettiği yapı ve fonksiyonlarda değişir. Normalde vücudumuz hasarlı DNA ları tamir eder. Fakat kanserli hücre oluştuğu zaman onun DNA sı kontrol edilemez. Bu da kontrolsüz hücre çoğalmasına ve anormal fonksiyonel özellik gösteren hücrelerin gelişmesine neden olur.

Kısaca kanser, genetik materyal denilen DNA daki değişiklikler sonucu meydana gelir. Genetik materyaldeki değişiklikler bir çok nedenle olabilir.

Bazı durumlarda DNA daki hasar (genetik materyaldeki hasar) nesilden nesile geçer ve bu yolla kalıtsal kanserler gözlenir.

Çoğu zaman DNA daki hasar çevresel faktörlerle olur (radyasyon, çeşitli ışınımlar, kimyasal maddeler, v.s.). Örneğin sigara içilmesi (nikotin) sonucu DNA daki hasar, başta akciğer kanseri olmak üzere bir çok kanserin gelişmesine neden olabilir.

RADYOTERAPİ NASIL ETKİLİ OLUR ?
Radyasyon tedavisi vücut boşlukları içinden (internal) veya dışından (eksternal) uygulanabilir.

Dışardan uygulanan radyasyon tedavisinde (eksternal) tedavide özel bir cihaz kullanılır. Bu cihazların ürettiği X veya gamma ışınları vücutta kanserin olduğu bölgeye odaklanarak uygulanır.

İçerden uygulanan radyasyon tedavisinde radyoaktif kimyasal madde (kaynak) kanserin olduğu yere yerleştirilir. Bu tedaviye brakiterapi denir.

Radyasyonun oluşturduğu yoğun enerji hücrelerin genetik materyallerinin bir kısmını harap eder. Böylelikle hücre bölünmesini durdurur. Bu nedenle radyoterapiye maruz kalmış hücrelerde ölür.

Kanser hücreleri aşırı çoğaldıkları için komşu normal hücrelere göre radyoterapiye daha hassastır. Buna karşın sağlıklı normal hücrelerde radyoterapiden etkilenirler. Özellikle fonksiyonları gereği normalde hızlı çoğalan deri, mide-bağırsak kanalı ve mesane hücreleri radyoterapiye hassastır.

RADYOTERAPİ NASIL UYGULANIR ?
Radyoterapiye başlamadan önce radyasyon tedavi ekibi tedavi planlaması yapar. Planlama için yapılan ziyarette simülasyon denilen işlem yapılır. Simülasyonda hedef bölge sınırları işaretlenir. Radyasyon ışınlarının vücuda girdiği alan, bazı referans noktalanır, boya ile işaretlenir. Deri üzerine konulan bu işaretler ile radyasyon tedavisi veren cihazın içindeki doğru pozisyon belirlenir. Bu sırada cihazdan ve duvara yerleştirilmiş işaretleyicilerden gelen kırmızı laser ışınları pozisyon sabitliği için gerekli olup vücuda herhangi bir zararı yoktur.

Daha sonra bilgisayarlı tomografi eşliğinde hedef alanın sınırları ve radyasyonun nereden uygulanacağı ve dozu tam olarak belirlenir. Bu ileri teknolojiler sayesinde radyasyon tedavi ekibi vücuda en az zarar verecek şekilde en doğru ışın tedavisinin nasıl verileceğini ayarlarlar. Böylelikle sağlıklı çevre organ ve dokular üzerine olan yan etkiler azaltılmaya çalışılır.

Tüm yapılanların amacı, çevredeki sağlıklı doku ve organlara zarar vermeden hedef bölgeyi tedavi etmektir. Simülasyon sonunda ekip bilgisayarlı tomografi bulgularını da değerlendirerek radyasyon tedavisinin nasıl verileceğini planlarlar. Genelde simülasyon sırasında radyasyon tedavisi başlamaz.

Radyoterapi sırasında hasta veya ışın bölgesinin hiç hareket etmemesi gerekir. Böylece radyasyon tedavisi her zaman aynı bölgeye etkin bir şekilde verilebilmektedir. Bazen bu amaçla ışın tedavi alanını sabitlemek için özel bazı hareket kısıtlayıcı kalıplar kullanılabilir.

Radyasyon tedavisi genelde günlük verilir. Pazartesiden Cuma gününe kadar kanser tipine göre 7-8 haftalık tedavi şemaları yapılır. Günlük tedaviler sıklıkla 20-30 dakikalık seanslar halinde verilir.

Radyasyon tedavisi alınan odada tedaviyi yapan ekip, hastanın üzerindekileri çıkarıp özel bir hastane giysisi giyilmesini isteyebilir. Daha sonra pozisyon verilir. Bu işlemden sonra tedaviyi planlayan ekip odadan çıkar ve hastanın hareket etmeden normal şekilde soluyarak yatmasını ister. Bu sırada radyasyon tedavi cihazında mekanik sesler duyulması normaldir. Tedavi sonunda tedavi ekibinden birisi hastanın masadan kalkmasına yardım eder.

Radyasyon tedavisinin ilk gününde doktor hasta ile tedavi hakkında görüşerek ona bilgi verir. Tedavi süresince haftada en az bir kez olmak üzere rutin doktor kontrolleri yapılır.

RADYASYON TEDAVİSİNİN YAN ETKİLERİ NELERDİR ?
Her kanser tipine uygulanan radyasyon dozu ve tedavisi farklı olduğu için yan etkilerden genel olarak bahsedilecektir.

Radyasyon tedavisi yorgunluğa neden olabilir. Bu nedenle iş gücünü azaltmak gerekir. Buna ek tedavisi sırasında bulantı ve kusma gelişebilir. Bu amaçla ilaç kullanılması, şikayetleri azaltır.

Işın sahasındaki deri bölgesinde bir takım değişiklikler olur. Deride kıllarda dökülme, kuruma ve renk değişikliği en belirgin olanlarıdır. Bazı özel losyonlarla bu hasar azaltılabilir. Giysilerin bol ve rahat seçilmesi de önemlidir.

Radyasyon tedavi sahası içine bağırsaklar ve idrar torbası giriyorsa idrarda ve Dışkıda Kan gelmesi, sık sık idrara çıkma, ishal görülebilir. Bu şikayetler zamanla azalır.

Tedavi sahasına giren sinirlerde radyasyondan etkilenebilir. Sinirlerin dağıldığı alanda his kaybı, güçsüzlük olabilir. Örneğin meme kanseri nedeni ile göğüs duvarının ışınlanması kolda sinir hasarına neden olabilir.

Radyasyon tedavisi kısırlığa neden olabilir. Çocuk sahibi olmak isteyen ailelerin tedavi öncesinde, bu durumu aile planlaması üniteleri ile konuşmaları tavsiye edilir.

Radyoterapi tedavisi pekçok hastanın kafasında soru işaretleri yaratabiliyor. ancak sanılanın aksine radyoterapinin yan etkileri az, sağladığı yararlar ise çok fazla.

hastaların bazı ufak noktalara dikkat etmesiyle radyoterapi tedavisinin başarı oranı da artıyor.
radyoterapi, radyasyonla tedavi anlamına geliyor. 100 yıl önce radyoaktif ışınların keşfinden beridir radyasyon, tıpta tanı ve tedavi amacıyla, giderek yaygınlaşarak kullanılmaktadır. radyoterapi kanserli hastaların tedavisinde en etkili yöntemlerden biri. bu tedavi yalnız olarak yapılabileceği gibi, ameliyat öncesi, sonrası ya da kemoterapi ile birlikte de uygulanabiliyor. radyasyonun tehlikeleri hakkındaki yaygın endişelere rağmen günümüzde radyoterapi ile kanser vakalarının tedavisinde önemli başarılar elde ediliyor. radyoterapi konusunda yaşanan en büyük endişe radyasyonun sağlam dokulara da zarar vermesi yönünde. halbuki yeni teknolojilerle sağlam dokuları korumak olası.

radyoterapi nedir ve nasıl uygulanır ?
tümörlere tedavi amacıyla yüksek enerjili ışın uygulanması olan radyoterapi kanser tedavisinde kullanılan en aktif tedavilerden biri olarak kabul ediliyor. sadece kanserli tümörlere değil vakit zaman kanser olmayan iyi huylu tümörlere de uygulanabiliyor. kanserli hücrelerin büyümesini, üremesini engelleyerek ve normal dokulara yayılmasını önlüyor. radyoterapi vakit zaman kemoterapi ile birlikte, bazı hastalarda cerrahi müdahale öncesi tümörü küçültmek amacıyla, bazı hastalarda ise cerrahiden sonra kalan kanser hücrelerini yok etmek için kullanılmaktadır.

radyoterapi alacak hastalar için “üç boyutlu radyoterapi” ve “klasik radyoterapinin” farkı nedir ?
radyoterapide esas amaç, sağlıklı dokuları oldukça koruyarak, tümör ve hedef dokularda radyasyon dozunun artırılmasını sağlamak. son 10 yılda gelişen radyoterapi teknikleriyle tümör ve hedef dokularda radyasyon dozunun arttırılmasıyla tedavide de başarı oranının arttığı gözleniyor. üç boyutlu radyoterapi tekniğiyle tümör ve hedef dokulara seçici olarak yüksek doz ışın vererek hastalık tedavi edilirken normal sağlıklı dokuların maruz kaldığı radyasyon dozunun hasar görülmeyecek düzeye azaltılması sağlanıyor. klasik radyoterapiye oranla baş- boyun kanserleri, beyin tümörleri, meme kanserleri, prostat kanserleri, pankreas kanserleri gibi bir çok kanser tipinde tedavi başarısını arttırıyor ve yan etkilerini azaltıyor.

tedavi planlanması nasıl yapılır ?
planlamanın önemli bir kısmı simülatör olarak isimlendirilen bir cihaz yardımıyla yapılıyor. bu cihazda tedavi edilecek alanlar belirleniyor. hastalığın özelliğine göre uygulanacak bazı işlemler farklılık gösteriyor. tedavi sırasında, hastalık bulunmayan normal dokuları ve organları korumak amacıyla özel bloklar kullanılmaktadır. tedavi cihazları güvenli olup yalnızca çizimle belirlenen alana planlanan radyasyon uygulanıyor.

tedavi süreci ne kadar sürer ?
hastalığa göre değişmekle birlikte, radyasyon tedavisi genellikle birkaç hafta süresince ve haftada 5 gün veriliyor.

radyoterapi gören hastalar için önerileriniz nelerdir ?
tedavi süresince sağlığa özel bir önem göstermek gerekiyor. dikkat edilmesi gereken üç önemli nokta var:
beslenme:
dengeli beslenme tedaviye bağlı oluşabilecek halsizlik gibi yan etkileri azaltıyor. yüksek proteinli besinlerin tercih edilmesinde yara var. et, yoğurt, baklagiller, yumurta, süt, balık en değerli proteinli yiyecek kaynağı arasında yer alıyor.
dinlenme:
radyasyon tedavisi sırasında normal yaşantıyı olası olduğunca devam ettirilmeli. ancak hastaların dinlenmeye itina göstermesi gerekiyor.
ilaçlar:
hastaların devamlı olarak kullandığı ilaçlar varsa hekim bu konuda bilgilendirilmeli.

radyoterapinin en sık görülen yan etkileri nelerdir ?
radyoterapinin yan etkileri uygulandığı organ ve dokulara göre değişiyor. bununla birlikte en sık iştahsızlık, bulantı yan etkileri görülüyor. radyoterapi sırasında görülen yan etkilerin çoğu tedavi bitiminden kısa bir müddet sonra tamamen kayboluyor ya da çok azalıyor. sanılanın aksine radyoterapi ağrı vermeyen bir işlem. çevredeki insanlara ışın yaymak gibi bir durum söz konusu değil. başa ya da omuz bölgesine radyasyon uygulanmadıkça saç kaybı görülmüyor. tedavi süresince normal hayatın sürdürülmesinde bir sakınca yok.

radyoterapi tedavisi her hastaya tatbik edilebilir mi ?
radyoterapi tedavisinde en fazla karşılaşılan sorunlardan biri fazla kilolu hastaların radyoterapi tedavisi uygulanması. zayıf hastalar gibi kilolu hastalar da tedaviye alınabiliyor. kilolu hastalarda problem olan rahim, prostat, akciğer kanseri gibi türlerde de normal dokular korunarak tedavi uygulanabiliyor.

Dışarıdan uygulanan tedavi
Radyoterapi genellikle vücudun ol-dukça sınırlı bir bölümünde uygula-nır İşlem için genellikle ‘doğrusal hızlandırıcı’ (lineer akseleratör) adı verilen makinelerin ürettiği yüksek enerjili derin dokulara işleyen (penetre olan) mega voltajlı X ışınları kullanılır Bazen de görece yüzeysel kitleleri ve özellikle de deri kanser-lerini tedavi etmek için dokulara da-ha az işleyen düşük enerjili (ortovoltaj) ışınları üreten çok daha küçük aygıtlardan yararlanılır Lineer akse-leratörlerde üretilen elektron ışınları kimi zaman oldukça yüzeysel doku-ların tedavisi için de kullanılır Tüm bu yöntemlerde radyasyon ışınları dışarıdan gönderilmektedir ve bu yaklaşıma “eksternal radyoterapi” (dıştan uygulanan radyoterapi) adı verilir
Eksternal radyoterapi radyasyo-nun dışarıya kaçmasına engel olan kalın duvarlı bir ‘tedavi odası’nda verilir Tedavi aygıtı kontrol eden radyoloji teknisyenlerinin gözeti-minde uygulanır Tam tedavi uygu-landığı sırada radyoterapi teknisye-ni belirli bir sürede çevreye ‘dağıla-rak’ biriken önemli miktarda radyasyondan kaçınmak için dışarıya çıkar ve hasta odada yalnız kalır Ancak bir kapalı devre televizyon sistemi ya da radyasyon geçirmeyen pence-reden bakarak sizi yakından izler
Tedavinin planlanması ve reçetelenmesi
Radyoterapinin karmaşıklık derecesi son derece değişkendir Bazı tedavi-ler teknik olarak oldukça basittir De-ri kanseri tedavisi sırasındaya da yal-nızca bir belirtinin giderilmesine yö-nelik radyoterapide onkolog tedavi gerektiren deri yüzeyinin sınırlarını çizgilerle belirler ve ardından dozu tedavi sayısını ve sıklığını belirtir Ar-dından radyoterapi teknisyeni he-men tedaviye başlayabilir Hastanın uygun konumda tamamen haraketsiz yatması istenir ve teknisyenler doğru bölgeye doğru dozda ve doğru sürede ışın verilmesini sağlar
Öte yandan vücuda değişik açı-lardan girerek kanser bölgesinde yoğunlaşan en az iki radyasyon ışını-nın kullanılmasını gerektiren son de-rece karmaşık radyoterapi yöntem-leri de vardır Amaç vücudun bir noktasına bitişikteki normal doku-larla karşılaştırıldığında daha yüksek doz uygulayabilmektir Tedavi edi-lecek bölgenin boyutlarını konumu-nu ve biçimini en doğru şekilde be-lirleyebilmek için çok titiz bir planla-ma gerekir ve kimi zaman BT ya da MRgibi görüntüleme tekniklerinden yardım alınır Ardından çevredeki normal yapılara ulaşan dozu en dü-şük düzeyde tutup ışınların hedef üzerinde odaklanabilmesi için bilgi-sayarla hesaplamalar yapılır Kimi zaman bunun için ışınlara özel biçim verilir Onkolog bu süreç sonucunda belirlenen tedavi planını kontrol edip reçeteledikten sonra radyote-rapiye başlanabilir
Işınların vücuda doğru bir ko-numdan giriş yapmasını sağlamak için deri üzerinde keçeli kalemle ya da iğne başı büyüklüğünde dövme-lerle referans noktaları çizilir Keçeli kalem kullanıldığında bu bölgeleri yıkamamanız istenir Genellikle son aşamada bir simülatör (taklit aygıtı) üzerinde tedavi ışınlarına karşılık ge-len X ışını görüntüleri alınarak ya da radyoterapi aygıtının üzerinde rad-yasyon uygulanan dokunun doğru resimleri oluşturularak son bir kont-rol yapılır
İşlemin hatasız biçimde uygulan-ması öylesine önemlidir ki özellikle baş ve boyun radyoterapilerinde ha-reketsiz kalmanız için bir immobilizasyon (hareketsiz kılma) kalıbı ya da kılıfı giymeniz gerekebilir Bunlar tedavi edilen bölgenin üzerine tıpkı bir eldiven gibi oturan ve her hasta için ayrı ayrı üretilenışık geçiren (transparan) plastik kalıplardır; kalıp tedavi masasına tutturulur ve böyle-likle tedavi sırasında en küçük bir hareket yapmanız bile engellenir Bu kalıpların ek bir yararı da ışınla-rın giriş noktalarının plastik yüzey üzerine işaretlenmesi ve deri üzeri-ne dövme yapma gereğini ortadan kaldırmasıdır Başka tür immobili-zasyon aygıtları da oldukça sık kulla-nılır
Tedavi tekniğinde yaşanan bir di-ğer gelişme de ’stereotaktik radyo-terapidir Bu teknikte çok farklı açı-lardan giren çok küçük ışınlar çok küçük bir bölgede hiç yanılgı payı olmaksızın odaklanır Küçük ya da beyne yakın tümörleri olan ve teda-vi sırasında özel bir kafes ile baş bö-lümleri tamamen hareketsiz hale getirilen bazı hastalarda bu teknik kullanılır
Tedavi ne kadar sürer ?
Her radyoterapi tedavisi yalnızca bir-kaç dakika ya da daha kısa sürse de konumla ilgili testler ve diğer kont-roller nedeniyle her seansta odada 10-15 dakika geçirmeniz gerekir
Özellikle belirtileri gidermeyi he-defleyen tedavilerde yalnızca bir ya da iki seans ya da fraksiyon yeterli-dir Diğer durumlarda altı ya da ye-di hafta boyunca her gün tedavi uy-gulanabilir Bunun gibi uzun tedavi kürlerinde büyük olasılıkla tedaviye hafta sonlarında ara verilir Ancak ki-mi zaman daha yoğun ve kısa bir program tercih edilir ve bu prog-ramda hafta sonları dahil olmak üze-re günde iki ya da üç kez ’sürekli’ hi-perfraksiyone ve hızlandırılmış teda-vi uygulanır.

Bu içerik için bazı arama önermeleri

  • ışın tedavisi
  • ışın tedavisi nasıl yapılır
  • ışın tedavisi nasıl uygulanır
  • ışın tedavisi nedir
  • radyoterapi nasıl yapılır
  • isin tedavisi nerelerde kullanilir
  • isin tedavisi nasil olunuyor
  • göz isin tedavisi nedir
  • radyoterapi nerede kullanılır
  • ışın tedavisi kimlere yapılır

1. Yorumlar yazarken Türkçe kurallarına uyulması zorunludur.

2. Her üye yazdığı yorumdan kendisi sorumludur.

3. Küfür, argo ve hakaret içeren yorumlar asla yayımlanmaz.

Işın Tedavisi (Radyoterapi) Nasıl Yapılır başlıklı içerik için hiç yorum yapılmamış!
İlk yorumu siz yapın.

Copyright © Sagligin.Net Hastalık ve Sağlık bilgileri - sağlık, ağız sağlığı, diş sağlığı, kadın sağlığı, hastalıklar, beslenme, zayıflama, diyet, sağlık bilgileri, şifalı bitkiler, besinler