Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Kanser Testi Nasıl Yapılır

Hastalık kategorisine
1 Nisan 2012
eklenmiştir.

Kanser Testi Nasıl Yapılır

Kanser testleri çağın hastalığı olan kanseri önlemede önemli rol oynar. Peki kanser testi nasıl yapılır?

Eğer olanak varsa, her insan bir doktor veya klinik vasıtasıyla belirli aralıklarla sağlık kontrolü yaptırmalıdır. Bu yalnız kanser için değil, genel sağlık için uygulanması gerekli olan görüştür. Kanser için aşağıda sıralandığı şekilde bütün ülkelerce kabul edilmiş özel tehlike işaretlerinin, diğer bir deyimle kanserin 7 habercisinin, bunun dışında bir önemi vardır. Bu belirtilerden her hangi birisinin varlığında kişiler bir doktora müracaat etmelidir. Çok defa teşhis kanser olmayabilir fakat bir kanser teşhis edilirse, erken teşhis ve tedavi, sıklıkla, şifa veya uzamış yaşam süresi için yüksek şanstır.
• Barsak, mesane alışkanlıkları değişiklikleri,
• İyileşmeyen yaralar,
• Zamansız kanama ve akıntı,
• Meme veya başka yerde sertlik,
• Hazımsızlık, yutma güçlüğü,
• Benler veya bir siğilin belirgin değişikliği,
• Hırıltılı öksürük, ses kısıklığı.
Ayrıca, haberci belirtileri olmayan fakat yüksek riskli olan erkek ve kadınlarda kanserin erken teşhisi için bazı öneriler sıralanmaktadır:
*yaş 20–39 (kontrol aralığı 3 yıl) Erkeklerde ağız boşluğu, tiroid bezi, lenf bezleri, testisler ve prostat önde gelmek üzere genel muayene.
Kadınlarda ağız boşluğu, tiroid bezi, lenf bezleri ve yumurtalıklar önde gelmek üzere genel muayene ve ayrıca memelerin her ay kendi kendine kontrolü, PAP testi (seks ilişkisi erken başlayanlarda 20 yaştan önce).
*yaş 40–50 (kontrol aralığı 1 yıl)
Erkeklerde için yukarıdakilere ek olarak makattan tuşe ile prostat muayenesi. Kadınlar için yukarıdakilere ek olarak makattan tuşe ile muayene ve memelerin doktor kontrolü, kontrol aralığı 1-2 yıl olarak mamografi, ayrıca menopoz döneminde küretaj ile rahim kontrolü. *yaş 50 üzeri (kontrol aralığı 3-5 yıl)
Erkeklerde yukarıdakilere ek olarak dışkıda kanama testi, gerekirse kalın barsak endoskopisi. Kadınlarda yukarıdakilere ek olarak dışkıda kanama testi, kalın barsak endoskopisi ve mamografi.

Ne var ki diyeti ve diğer çevresel faktörleri tamamen kontrol altına aldığımızı var saysak bile, kanserden tamamen uzak olmamız mümkün değildir. Çünkü ilerleyen yaşla birlikte hücrelerdeki çoğalmayı kontrol eden mekanizmalar zayıflamakta, dahası o güne dek yapılmış olan hücresel hatalar da birikmektedir. Hiç bir şikayeti olmayan sağlıklı bireylerde kanser taraması yapılarak etrafa yayılmadan hastalığı erken evrede yakalamaya çalışılmaktadır. Bu sayede hastalık daha kolay tedavi edilebilecektir. Aşağıda ABD’nin Ulusal Kanser Enstitüsü’nün kanser taraması önerileri özetlenmiştir.

1. Meme Kanseri:
Kendi kendine meme muayenesi: 20 yaşından başlayarak her ay
yapılması önerilir.
Klinik meme muayenesi: 20-40 yaş arası 2-3 yılda bir, 40 yaş üzerindeki
kadınlarda ise her yıl doktor tarafından yapılması önerilir.
Mammografi (meme rontgeni): 50 yaş üzerindeki kadınlarda yılda bir
yapılması önerilirken, 40-50 yaş arasındaki kadınlarda meme dokusu daha
yoğun olduğu için şüpheli kitleleri gösterme başarısı daha düşüktür. Bu
yaşlar arasında yapılıp yapılmayacağı, yapılacaksa da hangi sıklıkta
yapılması gerektiği tartışmalıdır. Amerikan Kanser Cemiyeti mammografi
çekimlerinin 40 yaşında başlamasını ve her yıl tekrarlanmasını
önermektedir.
Ultrason: Tek başına bir tarama testi değildir. Gerekli görüldüğünde diğer
testlere eklenmelidir.
Meme MR’ı: Ailesinde meme kanseri olan, yüksek riskli kişilerde faydalı
olduğu düşünülmektedir. Bu kişilerde tarama testi olarak kullanımını
inceleyen çalışmalar devam etmektedir.
2. Serviks Kanseri:
Amerikan Kanser Cemiyetinin önerileri şunlardır:
• İlk cinsel ilişkiden itibaren ilk 3 yıl içinde veya en geç 21 yaşında serviks kanseri tarama testlerine
başlanmalıdır. Her yıl kadın doğum muayenesi ve Pap testi yapılmalıdır.
• 30 yaşından sonra peş peşe yapılan son 3 tarama normal bulunmuşsa tarama arlıkları 2-3 yılda bire
çıkartılabilir. Eğer anne karnındayken dietilstilbesterol (DES) kullanılmıssa, HIV infeksiyonu varsa, veya organ
nakli, kemoterapi tedavisi yada uzun süreli kortizon içeren ilaçlar kullanması nedeniyle bağışıklık sistemi
baskılanmışsa kontrollere yıllık devam edilir.
• 30 yaş üstü ve normal sonuçları olan kişiler için diğer bir öneride 3 yılda bir yapılacak olan Pap testi ve
HPV-DNA testidir.
• 70 yaş ve üstü kadınlarda son yapılan Pap testlerinden 3 veya daha fazlası veya peş peşe yapılan
testlerden 10 tanesi birden normal gelirse serviks kanseri için tarama sonlandırılabilinir. Yukarıda belirtildiği
gibi bağışıklık sistemini baskılanmış hastalarda tarama yıllık olarak devam etmelidir.
• Histerektomi (rahmin rahim ağzı ile birlikte tamamen alınması) ameliyatı olan hastalarda tarama yapılmaya
bilinir.
3. Kalın Barsak Kanseri:
Kalın barsak kanseri taramasında 5 test kullanılabilir. Bunların başarı oranları birbirine eşittir.
a. Dışkıda gizli kan aranması: Dışkıda sadece mikroskopla görülebilen kanamaları bu test saptayabilir.
Farklı günlerde alınan 3 dışkı örneği test edilir. Yılda bir tekrarlanır.
b. Sigmoidoskopi: Makattan ince ışıklı bir tüple girilip kalın barsakların bir kısmının incelenmesidir. Eğer
şüphelenilen bir bölge, polip, ülser, v.b. görülürse aynı zamanda biyopsi yapılmasına da olanak sağlar. 5 yılda
bir tekrarlanmalıdır.
c. Sigmoidoskopi ve yıllık dışkıda gizli kan incelenmesinin birlikte yapılması.
d. Baryumlu kolon grafisi: Makattan özel bir ilaç verildikten sonra çekilen rontgenlerdir. 5 yılda bir
tekrarlanmalıdır.
e. Kolonoskopi: Makattan ince ışıklı bir tüple girilip tüm kalın barsak incelenir. Eğer şüphelenilen bir bölge,
polip, ülser, v.b. görülürse aynı zamanda biyopsi yapılmasına da olanak sağlar. 50 yaş ve üzerindeki kişilerde
mutlaka yapılması gerektiği bildirilmekle birlikte hangi sıklıkta yapılacağı tartışılmaktadır. Daha önceleri
sonuçların tamamen normal olduğu kişilerde 5 yılda bir yapılması önerilirken Amerikan Kanser Cemiyetinin
son önerisi 10 yılda bir tekrarlanmasıdır. 50 yaşından itibaren kadın ve erkeklerde bu tarama testlerinden
birinin yapılması önerilmektedir. Bu testlerden herhangi birisi şüpheli çıkarsa mutlaka kolonoskopi
yapılmalıdır.
Rektal tuşe: Makattan parmakta muayenedir. 40 yaş üzerindeki kişilerde her yıl yapılmalıdır. Sadece bu
yöntem tarama için tek başına yeterli değildir. Aşağıda belirtilen risk faktörlerine sahip olan kişiler kalın
barsak kanserine yakalanma olasılıkları yüksektir. Bu nedenle tarama testlerini yaptırmaya daha erken
yaşlarda başlayabilirler ve daha sık yaptırmaları gerekebilir.
• Daha önce adenomatöz polip veya kolorektal kanser tanısı alanlar
• Ailesinde yoğun kolorektal kanser veya polip görülenler (1. derece akrabalardan -anne, baba, kardeş yada
çocuklar- birinde 60 yaşından daha erken yaşta veya 2. derece akrabalardan ikisinde herhangi bir yaşta
kolorektal kanser veya polip olması)
• Kronik inflamatuvar barsak hastalığı tanısı olanlar
• Ailevi adenomatöz poliposis veya herediter non-poliposis koli gibi genetik geçişli kolorektal kanser
hastalıkların ailede görülmesi 4. Melanom (cilt kanseri): Kendi kendine muayene her ay yapılmalıdır. Doktor
muayenesi daha önce cilt kanseri geçirmiş hastalarda yapılmalıdır.
Tarama testi ile erken tanı konulamayan kanserler nelerdir?
Tarama testlerinin her zaman yüzde yüz kanseri göstermez. Bazen kanser olmayan hastalarda varmış gibi
bulgular verebileceği ve bazı kanser vakalarını da atlayabileceği hiç bir zaman unutulmamalıdır. Aynı
zamanda kanser tanısının konmasında faydası olsa dahi hastaların sağ kalımını uzatmayan testler de günlük
kullanıma girmemişlerdir.
a. İdrar torbası (mesane) Kanseri:
Mesane kanseri riskini arttıran faktörler şunlardır; sigara içme, yaşlılık (60 yaşından büyük), erkek olmak,
kömür, lastik, kağıt, boya veya tekstil sanayilerinde çalışmak, kuru temizlemecide çalışmak, yüksek oranda
arsenik içeren su içmek, sık idrar yolu infeksiyonu geçirmek, uzun süre mesane içinde sonda kalmasır, bazı
kanser ilaçları ve ışın tedavileri yapılması, böbrek nakli yapılması ve genetik bir hastalık olan Herediter nonpoliposis
coli sendromu olmasıdır.
Mesane kanserini erken dönemde saptamak için yapılan bir tarama testi yoktur. Mesane kanseri olan hastalar
genellikle kanlı idrar yapma şikayeti ile başvurur.Mesane kanseri tanısı konmuş hastaların izleminde
sistoskopi (idrar torbasının içine girin bakmak) ve idrar sitolojisidir (idrarla dökülen hüzrelerin boyanarak
patologlar tarafından mikroskop altında incelenmesi).
b. Karaciğer Kanseri
c. Mide Kanseri
d. Yemek Borusu Kanseri
e. Rahim Kanseri:
Rahim kanserinin erken tanısında faydalı bir tarama testi olmamasına karşın beklenmedik ara kanama veya iç
çamaşırında görülen şüpheli lekelerin mutlaka doktora bildirilmesi gerekir. Yüksek riskli kişilerde (kendisinde
veya ailesinde herediter non-poliposis kolon kanseri olanlar) ise rahimden her yıl biyopsi yapılması ve 35
yaşından itibaren bu işleme başlanılması önerilmektedir.
f. Testis Kanseri
g. Prostat Kanseri:
Makattan parmakla muayene ve prostat spesifik antijen testi (PSA kan testi) prostat kanserinde tarama
testleri olarak halen araştırılmaktadır. 50 yaşın üstünde olan ve önümüzdeki 10 yıl süreyle sağ olacağı
düşünülen erkeklere bu taramalar önerilmektedir. Yüksek riskli kişilerde (bir veya daha fazla 1. dereceden
akrabada erken yaşlarda prostat kanseri tanısı olması) bu testlere 45 yaşında başlanılmalıdır. Çok riskli
kişilerde ilk testler 40 yaşında yapılıp sonuçlar normal gelirse 45 yaşından sonra yıllık taramalara da devam
edilebilinir. Doktora testler hakkında bilgi almak için gelen kişilere tartışmalı noktalar anlatılmalı, fakat testleri
yaptırmaları önerilmelidir.
h. Over Kanseri:
Kadın doğum muayenesi, transvajinal ultrason ve CA-125 testleri tarama testi olarak halen araştırılmaktadır.
i. Ağız İçi Kanserler
j. Nöroblastom
k. Akciğer Kanseri:
Akciğer grafisi, balgamın mikroskop altında incelenmesi sıklıkla çalışılmasına rağmen bu kansere bağlı
ölümleri azalttığı gösterilememiştir. Son yıllarda spiral bilgisayarlı tomografi ile çalışmalar yapılmaktadır.

Bu içerik için bazı arama önermeleri

  • kanser testi nasıl yapılır
  • kanser testi
  • kolon kanseri testi nasıl yapılır
  • sağlık ocaklarında kanser taraması
  • sağlık ocagin kanser yarama testi nasil yapilir
  • sağlık ocağında kanser taraması