Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Madensel Maddeler Nelerdir

Beslenme kategorisine
18 Ocak 2012
eklenmiştir.

Madensel Maddeler Nelerdir

Madensel maddeler, insan vücudunun %4-6 kadarı madensel maddelerden oluşmuştur. Bunun çoğunluğu kalsiyum ve fosfordur. Diğer madenler az miktarda bulunur. Madensel maddelerin bir çoğu kemik ve dişlerde yerleşmiştir. Az olarak da yumuşak dokularda ve vücut sıvılarında bulunur. Madenlerin her birinin vücut çalışmasında önemli işlevleri vardır. Kemik ve dişlerin normal büyümesi; asit-baz dengesinin korunması, vücut sıvılarının dengelenmesi, organların düzenli çalışması, enzimlerin etkinliği ve bazı maddelerin sentezinde madenler önemli rol oynar. Bunlar vücut çalışmasındaki görevlerini öteki besinlerle birlikte yerine getirirler. örneğin, kemik ve dişlerin sağlıklı büyümesinde madenlerin yanında D ve C vitaminine ihtiyaç vardır. Vücut çalışmasında görev alan başlıca madensel maddeler; kalsiyum, fosfor, magnezyum, demir, bakır, çinko, iyot, flor, krom, selenyum’dur.

Besin Çeşitleri ve Görevleri

Karbonhidratlar

Karbon hidrojen ve oksijen elementlerinden (C H O) oluşmuştur. İlk olarak fotosentez sonucunda üretilir. Karbonhidratların fazlası bitkilerde nişasta olarak depo edilirken hayvanlarda glikojen olarak depo edilir. Özel reaksiyonlarla yağ protein ve vitaminlerin sentezinde kullanılabilir.
Hücrelerde enerji üretmede şekerler öncelikle kullanılır. Bitkisel besinlerde bol miktarda bulunur. Fotosentez sonucu üretilen şekerler yapı ve kullanım yerlerine göre de çeşitleri oluşturulur.

· Glikoz (C6H12O6)
Karbonhidratların en küçük yapı taşıdır. Fotosentez ile bitkilerde üretilir. Çok sayıda glikoz özel bağlarla birleşerek nişastayı selülozu ve glikojeni oluşturur. Kan sıvısında bulunan kan şekeri glikozdur.

· Nişasta
Çok sayıda glikozun özel bağlarla birleşmesinden oluşmuştur. Şekerin bitkilerdeki depo şeklidir. Nişasta ayıracı olan iyot çözeltisi ile mavi renge boyanır.

· Selüloz
Yalnızca bitkilerde bulunur. Bitki hücresinin çeperini oluşturur. (Yapı maddesi) Hayvanlar tarafından sindirilemez. (Bazı kuş ve geviş getirenler hariç)

· Glikojen
Yalnızca hayvan hücrelerinde bulunur. Glikozun hayvanlar ve insanlardaki depo şeklidir. Karaciğer ve kas hücrelerinde bol miktarda bulunur.

Yağlar
Karbon hidrojen ve oksijen elementlerinden (C H O) oluşmuştur. En küçük yapıtaşı yağ asidi ve gliseroldür. Yağlarbeyaz kağıt üzerine bıraktığı parlak leke ile tanınır.
Vücudun ısı yalıtımını sağlar. Hücre zarının hormon ve vitaminlerin yapısına katılır. Derinin esnek olmasını sağlar. Kış uykusuna yatan canlılarla göçen kuşlarda depolanmış enerji ham maddesi olarak kullanılır. Karın bölgesindeki iç organları darbelere karşı korur.

Proteinler
Karbon hidrojen oksijen ve azot elementlerinden yapılmıştır. En küçük yapıtaşı amino asitlerdir (aa). Amino asitler özel bağlarla birleşerek proteinleri meydana getirir.

(C+H+O+N) → Amino Asitler → Protein

Proteinler ayıracı olan Nikrik asit (HNO3) ile sarı renge boyanır. Süt et yumurtada bol miktarda bulunur. Hücrelerin ve vücudun temel yapıtaşıdır. Enzimlerin yapısını oluştururlar. Hücre zarının kasların antikorun vitamin ve hormonların yapısına katılırlar.

Vitaminler
Organların çalışma düzenini etkileyerek vücudun direncini artırırlar. Vücuttaki kimyasal olayları düzenlerler. Tüm tüketici canlılarca genellikle bitkilerden alınırlar. Bazı vitaminler (B ve K) insan bağırsağındaki mikroorganizmalar tarafından üretilir. Karaciğerde A deride D vitamini üretilebilir. Vitaminler sindirilmeden kana karışır ve enerji verici olarak kullanılmazlar. A D E K vitaminleri yağda eriyip vücutta depolanırken B C vitaminleri suda eriyip vücutta depolanmaz. Eksikliğinde çeşitli hastalıklar görülür.

A Vitamini eksikliğinde → Gece körlüğü
B Vitamini eksikliğinde → Beriberi hastalığı
C Vitamini eksikliğinde → Diş eti kanaması
D Vitamini eksikliğinde → Raşitizm
E Vitamini eksikliğinde → Kısırlık
K Vitamini eksikliğinde → Kanın pıhtılaşmaması hastalıkları oluşur.

Mineraller
Yeryüzünde maden şeklinde bolca bulunurlar. Canlılarca tabiattan hazır olarak alınır. Sindirilmeden kana karışırlar. Kemiklerin dişlerin oluşmasında kasların kasılmasında sinirlerde uyartıların iletilmesinde enzimlerin çalışmasında… görev yapar.

Su
Vücutta en fazla ihtiyaç duyulan besindir. Vücuttaki kimyasal olaylar ancak sulu ortamda gerçekleşir. Su iyi çözücü olduğundan besinlerin sindiriminde emiliminde taşınmasında ve boşaltımında kullanılır. Sıcak ve soğuk kanlı canlılarda vücut sıcaklığının yayılmasında kullanılır.

KARBONHİDRATLAR
· CH ve O ‘den meydana gelmiştir.3 çeşittir.
· İki önemli görevi vardır.1)Enerji kaynağı 2)Yapısal madde(Bitkilerde çeperin yapısınabütün
canlı hücrelerde de zarın yapısına katılarak görev yapar.ATPDNARNANADNADPFAD’ da bulunur.

1) MONOSAKKARİTLER
· Sindirime uğramazlar.
· Yalnızca ototroflar tarafından sentezlenir.
· İçerdikleri C sayısına göre 2’ye ayrılırlar.
a) 5C’lu şekerler : Riboz Deoksiriboz (Pentozlar)
b) 6C’lu şekerler : Glikoz Galaktoz Fruktoz (Hegsozlar)
· Monosakkaritlerin difüzyon hızları şöyledir. Galaktoz > Glikoz > Fruktoz
· Riboz Þ ATP ve RNA’da bulunur. Deoksiriboz Þ DNA’da bulunur.
· Glikoz Þ Balüzüm ve incirde bol bulunur.Açlık ve koma anında kullanılır.
· Fruktoz Þ Bal ve olgun meyvelerde bol bulunur.(=meyve şekeri)
· Galaktoz Þ Süt ve süt ürünlerinde bol bulunur.(=süt şekeri).Tabiatta az bulunur. Hayvansal
bir besin kaynağıdır.

2) DİSAKKARİTLER
· İki monosakkaritin birleşmesinden meydana gelir.
· Glikoz + Glikoz = Maltoz (meyve şekeri)
Glikoz + Fruktoz = Sakkaroz = Sükroz (Çay = Pancar şekeri)
Glikoz + Galaktoz = Laktoz (süt şekeri)
· Maltoz ve sükroz bitkilerden laktoz da hayvanlardan ve insanlardan sağlanır.
· Disakkaritler arasında glikozit bağı vardır.

3) POLİSAKKARİTLER
· Çok sayıda monosakkaritin birleşmesinden meydana gelir.
· Glikoz + Glikoz + Glikoz +…………………………..+ Glikoz = Nişasta
Glikoz + Glikoz + Glikoz +…………………………..+ Glikoz = Selüloz + (n-1) H2O
Glikoz + Glikoz + Glikoz +…………………………..+ Glikoz = Glikojen
—————————————————————–
n tane
· Son ürünlerin farklı olmasının sebebi glikozların bağlanma biçimleridir.

A) Nişasta
· Bitkilerde glikozun depo şeklidir.
· Düz zincirlidir ve alfa glikozit bağı ile bağlanmışlardır.
· Suda az çözünür.İyot ile maviye boyanır.
· Nişastalökoplastta depolanır.Yumru ve tohumlarda daha çok depolanır.

B) Glikojen
· Hayvanlarda glikozun depo şeklidir.
· Dallıdır ve alfa glikozit bağı ile bağlanmıştır.
· Suda çözünür.İyot ile kahverengiye boyanır.
· En fazla karaciğer ve kaslarda bulunurdepo edilir.

C) Selüloz
· Bitkilerde yapı maddesidir.Çeperin yapısına katılır.
· Düzdür ve beta glikozit bağı ile bağlanmıştır.
· Suda çözünmez
· Geviş getirenlerde ve termitlerde sindirilir.

YAĞLAR
· CH ve O’den meydana gelmiştir.Yapısındaki oksijen miktarı şekerlerdekinden azdır.
· 3 Yağ asidi + Gliserol = Yağ + 3 H2O
· Ester bağı ile bağlanırlar.
· Yağlarda çeşitliliği yağ asitleri sağlar.
· Suda çözünmezler.Organik çözücüde çözünürler.(Alkoleter gibi)
· Isı ve darbeye karşı koruyucudur.
· Yağların enerji verimlerinin çok olmasının sebebi karbon sayılarının çok olmasındandır.
· Yağların 2. dereceden enerji verici olarak kullanılmasının sebebi sindiriminin çok zor
olmasındandır.
· Karbonhidrat ve proteinlerin fazlası yağa dönüştürülür.Bunun sebebi ise yağların enerji
verimlerinin yüksek olması ve uzun süreli kullanılabilmesidir.
· Solunumla yıkılmaları sonucunda fazla su açığa çıkarırlar.Onun için özellikle kış uykusuna
yatanuzun süreli göç eden ve suyun az olduğu ortamlarda yaşayan hayvanlarda iyi bir depo ve enerji maddesidir. Aynı zamanda hafif olduğu için uçmada hayvana avantaj sağlar.
· Yağ asitleri en basit lipitler olupuzun karbon zincirlerinden oluşurlar.Karbonlar arasındaki
bağlar tek ise doymuşçift ise doymamış yağ asitleridir.Doymamış yağlar bitkiseldir ve sıvıdır. Doymuş yağlar ise hayvansaldır ve katıdır.Doymamış yağların yüksek sıcaklık ve basınçta hidrojenle doyurulmasıyla margarin yapılır.
· Oleik asit Þ zeytinyağında; Linoleik asit Þ tohumlarda; Butirik asit Þ tereyağında
Steroid Þ zarların yapısına katılır.Aynı zamanda vitamin ve hormon olarak iş görür.
Fosfolipid Þ hücre zarı yapısına katılır.

PROTEİNLER
· CHON ve bazılarında SP bulunur.
· Yapı taşları 20 çeşit aminoasittir.
· a.a+a.a+a.a+…………………………+a.a = Protein + (n-1)H2O
n tane
· Peptit bağı ile bağlanırlar.
· DNA şifresi ile sentezlenen tek moleküldür.
· Enzimhormon ve hücre zarı yapısına katılır.
· Solunumla ancak zor durumlarda yakılırlar.Solunum ürünleri H2O CO2 H2S NH3 üre
ve ürik asittir.
· Aminoasitler anfoter özellik gösterirler.
· Proteinler virüslerden insanlara kadar bütün canlılarda yaşamsal rolleri olduğundan
hücrelerde en çok bulunan organik moleküllerdir.
· Proteinler enerjiyi hemen kaybettiklerinden dolayı 3. dereceden enerji kaynağıdır.
· Proteinler vücutta enerji kaynağı olarak kullanılırsa vücutta zayıflama ve dengesizlik
görülür.
· Proteinler her canlı türüne özgü olup antijen özellik gösterirler.Yani farklı özelliğe
sahip bir canlıya aktarıldığında antikor oluşumuna sebep olur.

etiketler: madensel maddeler nelerdir, madensel maddeler hangileridir, madensel madde,

Bu içerik için bazı arama önermeleri

  • madensel maddeler
  • madensel maddeler hangi besinlerde bulunur