Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Pelin Otu

Bitki kategorisine
17 Mart 2012
eklenmiştir.

Pelin Otu

Son yıllarda artış gösteren cilt sorunlarına karşı pelin otu çok etkili bir yöntemdir. Pelin otunun faydaları arasında mide sorunu ve felç riskine karşı korumada yer almaktadır.

Pelin otu (Artemisia absinthium), Asteraceae familyasından Anadolu’da doğal olarak bulunun bir bitki türü. 120 cm’ye kadar uzayabilen bu bitki grimsi ya da beyazımsı yeşil renkli, parçalı yapraklıdır. Itırlı bir bitkidir. Hekimlikle kullanılır. Genellikle akdeniz bölgesinde yetişir. Sarı çiçekleri vardır

Pelin Otu (Artemisia Absintium): Acı lezzetiyle iştah açıcıdır. Kuvvet verici, bağırsak gazlarını giderici flavon glikozitleri ile idrar söktürücü ayrıca ateş düşürücüdür. Pelin otu tembel ve mide suyu azlığı ile seyreden gastritli midelerde mide tonosunu ve salgılarını arttırarak faydalı olur. Sindirimi zor olan besinlerin hazmını kolaylaştırır. Safra kesesi çalışması ve safra yapımını arttırır. Tonik etkisiyle kan dolaşımını artırdığından vücuda zindelik verir. Bu sebeple ameliyat ve hastalıkların nekahat devirlerinde ve gripte direnci arttırmak için verilir. Haricen vücuda sürülürse haşereleri uzaklaştırır. Yine aynı amaçla giysi aralarına ve evde çeşitli yerlere konulabilir.

Bileşikgiller familyasındandır. Anayurdu Avrupa olan; ülkemizde Kuzey, İç ve Güney Anadolu’da yabani olarak yetişen çok yıllık dayanıklı otsu bitkidir. 120 cm’ye kadar boylanabilen pelinin, ince tüylerle kaplı gövdesi kokulu, kabarık çizgili ve gri-yeşil renklidir. Çok ince tüylerle kaplı grimsi ya da beyazımsı yeşil, altı gri renkli ve kokulu olan yaprakları çok parçalı ve almaşık dizilidir. Temmuz-ağustos aylarında açan açık sarı küçük çiçekleri salkımlar oluşturur. Silindirik yapılı yassı, küçük ve gri renkli meyvelerinin içinde kahverengimsi gri minik tohumları bulunur. Pelin döktüğü tohumlarıyla çoğalır ya da sonbaharda alınan gövde kalemleriyle çoğaltılır.

Pelinin küçük yapraklı dalları özel kokulu ve çok acı lezzetlidir. Uçucu yağ, absintin gibi acı maddeler, flavon ve pineni içerir. Eskiden bazı içkilere acı çeşni vermesi için katılırken 1908 yılından beri bu şekilde kullanımı yasaklanmıştır.
Pelin, geçmiş yıllarda kurt düşürücü, adet söktürücü ve çocuk düşürücü etkilerinden yararlanılmak üzere yüksek dozlarda kullanılırdı. Ancak, yapılan dikkatli analizler, bitkinin zehirleyici ve sinir sistemini yıkıma uğratıcı etkilerini saptadığından, bitkinin bu amaçlarla kullanımı da terk edilmiştir.

Tıbbi Etkileri ve Kullanımı
Günümüzde pelinin tıbbi etkileri aşağıda verilen yöntemle yararlı hale getirilmektedir:

• Bitkinin, içerdiği acı maddeler nedeniyle bedeni uyarıcı, iştah açıcı ve sindirimi kolaylaştırıcı etkileri vardır. Sindirim salgılarının nitelik ve nicelik yönünden yetersiz kaldığı durumlarda kullanılır.
• Yüksek ateş ve enfeksiyon durumlarında güçlü bir iyileştiricidir.
• Bedeni güçlendirici tonik etkisi vardır.
• İdrar söktürücüdür.

Bu durumlar için, pelinin yaprakları ve çiçek açmış salkımları, çiçekleri solduğu dönem olan yaz ortası ve sonbahar başı arasında toplanıp gölgelik ve havadar yerde kurutulur. 1-2 tatlı kaşığı kuru karışım üzerine 1 bardak kaynar su dökülerek 10-15 dakika süreyle demlendirilmeye bırakılır. Böylece hazırlanan infüzyon, günde iki-üç kez birer bardak olarak içilebilir.

Tanımı
Kökeni ve Yayılışı : Pelinin geniş bir yayılma alanı vardır. Orjinali Avrupa’da Akdeniz bölgesinden İskandinav ülkelerine kadar yayılır. Aynı zamanda Kamboçya’dan ön Hindistan’a oradan Sibirya’ya aynı şekilde Orta ve Kuzey Amerika’da Meksika’dan Alaskaya’ya kadar yayılmıştır.

Botanik Özellikleri : Pelin çok sık rastlanılan yabani olarak yetiştiğinde çalı tipinde bir bitkidir. Parmak kalınlığında dallanmış açık kahverengi kökler derinlere gider. Çok fazla dallanmış köşeli sap 200 cm kadar boylanabilir. Pamuksu tüylerle kaplıdır.

Esas yapraklar 5-10 cm uzunlukta, kenarları hafif kıvrık, üst yüzü ekseriye koyu yeşil ve çıplak, alt yüzü beyaz lifli tüylüdür. Rozet yapraklar kısa saplı, palmatififtir. Ayrıca 1-2 çift küçük yan yapraklar vardır. En alttaki yapraklar çifttir. Orta ve üst yapraklar ise lifli ve palmatififtir. Bunlar rozet yapraklardan daha küçüktür.

Kapitilum uzunumsu yumurta şeklinde ve gri tüylüdür. Çiçek rengi sarı ve sarımsı kahverengidir. Kenar çiçekler tamamen dişidir.
Uzunumsu meyvenin alt kısmı sivri, 1.5-2 cm uzunluktadır.

Pelin otunun yaprağı yabani kekiğe benzer; ondan acılık, burukluk ve yakıcılık vardır. Huneyn b. İshak, afsantinin birçok çeşidi olduğunu, onun Horasan’da, Uzak Doğu’da ve Ligyam dağında toplanmış, Sus, Tarsus’tan getirildiğini söylemiştir. Daha öncekinden farklı olarak, onlar beş gruptur:
1 Susi
2 Tarsusi
3 Nebati
4 Horasani
5 Rumi

Nebati olan çeşit kokuludur ve bütün çeşitlerinin içindeki maddelerden dolayı kabız etkisi vardır, maddesi yumuşaktır. Dolayısıyla, açıcı ve yumuşatıcıdır. O, şeyh sınıfından olup, bundan dolayı da bu adla (asnaf-ı şeyh) adlandırılır. Bazı hekimler onu şeyhü’l-Rumi diye de adlandırılır. Onun öz suyu daha güçlüdür.

PELiN OTUNUN UYGULANDIĞI ALANLAR iÇERiĞi
Onun sıcaklığı birinci derecedir; kuruluğu ikinci derecede, öz suyu ise üçüncü derecedir. Bazıları onun kuruluğunun ikinci derecede olduğunu söylemiştir ve bu tabiidir.

YARARLARI
O, sertlikleri açar ve onun sertliği sıcaklığından daha güçlüdür ve nebati çeşidi daha yoğundur ve sıcaklığı daha azdır; bundan dolayı, midede balgam olsa da, bu balgamı atmakta etkili olmaz, onu çözemez. Aynı zamanda, o çözücü de değildir. onun ayrıca, çözücü yararları vardır. Yiyecekleri güveden ve diğer haşarattan korur ve kağıtları da haşerelerin kemirici etkisinden korur.

YARALAR
Karındaki yaralardan kurtulmakta yararlı olur. Ağız yoluyla uygulanan tedavilere de iyi gelir.

SOLUNUM
Şurubun içilmesi, göğüs kafesindeki kıkırdak yapılarının zorlanması ve yırtılmasında yararlı olur.

GÜZELLİK
Cildin rengini güçlendirir; saçkıran ve yılancık hastalıklarına da iyi gelir. Gözün altındaki morlukları yok eder ve ciltteki diğer lekelere iyi gelir.

BAŞ ORGANLARI
Başta oluşan rutubeti kurutur, onun öz suyu baş ağrısı yapar. Fakat bunun sebebi mideye dokunması olabilir. Kaynatıldığında buharları kulak ağrısına iyi gelir ve pişirilip boğaza bağlanırsa, boğazın içindeki sıkıntıları giderir. O, kulakların arkalarında oluşan şişlere iyi gelir. Kulak ağrısına ve kulak rutubetine de iyi gelir. Balla şerbet yapılıp içilirse, felce iyi gelir.

GÖRME
Özellikle gözlerdeki kronik göz ağrısına iyi gelir. Nebati olan türü gözün altına tatbik edilirse, katarakta yararlıdır. Kaynatılmış meyve suyu ile karıştırılıp, dışardan göze tatbik edilirse, gözün conjunctiva tabakasında oluşan kırmızı noktacıkların giderilmesine yararlı olur.

BESLENME
On gün sürekli olarak günde üç defa pelin şerbeti içilecek olursa, iştahı artırır. Pelin şerbeti mideyi takviye eder. Midede başka yararları da vardır. Pelin öz suyu on gün günde üç kez alındığında özellikle sarılık için yararlı olur. Hatta vücuttaki su birikmesine yararlı olur. Aynı zamanda pelin otu, incir, sodyum karbonat, boraks) ve şeytan unu, delice otu, yulaf unu karıştırılınca, baş ağrısına iyi gelir. İncir, susam yağı ve boraks karıştırılınca, aynı hastalık için (dalak hastalığı) yakı olarak kullanılır.

ZEHİRLEYEBİLİR
Pelin otu çok az miktarlarda kullanılması gerekir. Kullanmadan önce doktorunuza veya eczacınıza mutlaka danışmalısınız. Çünkü, fazla kullanıldığında yan etki yapabilir ve zehirlenmelere yol açabilir.

KARACİĞER VE BÖĞÜR AĞRILARINA BİREBİR
Pelin otu, özellikle solucan düşürmek için iyi gelir. Mercimekle veya pirinçle pişirilip, kaynatılıp, yedirilirse, etkisi fazla olur; mideye dokunur, özellikle mide ağzına dokunur. Çünkü nebati türü, pelin dışında, diğer pelinlerin içeriğindaki mineraller mide ağzı için uygun değildir. Eğer o sümbülle karıştırılırsa, mideye iyi geldiği gibi karına da iyi gelir ve eğer karaciğer, mide ve böğür üzerine yakı olarak vurulursa, karaciğer ve böğür ağrılarına iyi gelir. Gül yağı ile karıştırılıp sürülürse, sertlikleri yumuşatır, faydalıdır.

Yetiştirildiği Yerler : Pelin otu Türkiye’nin Ege, Akdeniz, Marmara ve Kara­de­niz bölgesinde yabani olarak kendiliğinden yetişir diğer bölgelerde ekilirse yetişir.

Toplanması – Saklanması : Pelin otu çiçek açmaya başlamadan önce sürgün, yaprak ve çiçekleri toplanarak kurutulur ve özel kaplarda muhafaza edilir.

Bilinen Bileşimi : Uçucu yağ, absintin gibi acı maddeler, flavon ve pineni içerir. Eskiden bazı içkilere acı çeşni vermesi için katılırken 1908 yılından beri bu şekilde kullanımı yasaklanmıştır.

Faydaları :

İştahsızlık, hazımsızlık ve safra yolları rahatsızlıklarına karşı fayda sağlar.

İdrar söktürücüdür.

Bedeni güçlendirici tonik etkisi vardır.

Yüksek ateş ve enfeksiyon durumlarında güçlü bir iyileştiricidir.

Pelinotunun, (Dr. E. Scheider) bezelere özelliklede böbrek üstü bezelerine etki ettiğini ve böylece vücudun kan dolaşımının düzeldiğini, romatizma, gut, metabolizma bozukluğu, şeker hastalığı, yağlanma (şişmanlık), ödem ve enfeksiyona (bulaşıcı hastalıklar) karşı vücudun daha etkili bir direnç kazandığını ifade etmektedir.

Kullanım Şekli : Yarım-bir tatlı kaşığı kuru karışım üzerine 1 bardak kaynar su dökülerek 10-15 dakika süreyle demlendirilmeye bırakılır. Böylece hazırlanan çay, günde iki-üç kez birer bardak olarak içilebilir.Pelin otu çayını 3 hafta içtikten sonra 2-3 hafta ara vermek gerekir, yoksa birleşimindeki eterik yağ türevi zehirlenmelere neden olabilir.

UYARI : 3 haftadan fazla içilmemeli, hamileler asla içmemelidir. Şayet aşırı dozajda veya uzun süre alınırsa öncelikle bağımlılık yapar, merkez sinir sistemine, beyne, böbreklere zarar verebilir, baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma ve kramplara neden olabilir.

Bu içerik için bazı arama önermeleri

  • pelin otu
  • pelin otu adet söktürücü