Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

şark çıbanı

Hastalık kategorisine
3 Haziran 2012
eklenmiştir.

Şark Çibanı

Dünya üzerinde coğrafi dağılım gösteren hastalıklardandır. Tatarcık aracılığı ile bulaşır.

Etken:
Leishmania tropica adı verilen bir protozoondur. İki farklı formu vardır. İnsanda hareketsiz formu ile hastalık yapar. Ancak vektörü olan tatacıklarda kamçı ile hareket eden formu gelişir.

Epidemiyoloji:
Leishmania türleri ile 3 tip hastalık oluşabilir. Bunlar iç organ tutulumları ile seyreden kala-azar, deriyi tutan şark çıbanı ve mukozaları tutan mukokutanöz hastalıktır. Vektörü tatarcık olan bir zoonozdur. Dünyada 82 ülkede görülmektedir. 350 milyon kişi hastalığın riski altındadır. DSÖ 12 milyon hasta olduğunu, her yıl bu sayıya 600 000 kişinin eklendiğini ve her yıl 75 000 kişinin bu hastalıklara bağlı olarak öldüğünü tahmin etmektedir. Hastalık mesleklerden kaynaklanan riskler nedeniyle daha çok erkeklerin hastalığıdır.

Vektör:
Hastalığı bulaştıran tatarcıklar gün boyu inaktif kalırlar ve geceleri hareket ederek insanlara hastalığı bulaştırırlar. Hastalık diğer memeli konaklarda hastalık oluşturmazken insanlar ve köpekler hastalığa yakalandıklarında klinik bulgular ortaya çıkar.

Klinik:
Vektör tarafından ısırılan bölgede önce küçük bir granülom oluşur. Kuluçka dönemi birkaç aya kadar uzayabilir.Daha sonra ısırılma yerinde küçük bir ülsere yara gelişir. Aylarca iyileşmez daha sonra yerinde tipik bir iz bırakarak iyileşmeye başlar. şark cibanıHastalığın iki tipi vardır. Kuru ve yaş tipleri. Daha sık olarak görülen kuru tipidir. Kuru tip daha çok sonbahar ve kış aylarında sık görülür. Hastalık daha çok yüz gibi vücudun açık olan yerlerinde görülür. Hastalığın bir kez geçirilmesi bağışıklık bırakır. Ülkemizde Güneydoğu Anadolu’da çok sık görülürken yapılan sıtma ve trahomla savaş sırasında tatarcıkların da yok edilmesi ile çok azalmıştır.

Tedavi:
Tedavide en çok kullanılan ilaç antimon bileşikleridir.

Korunma:
Kum sineklerine karşı sürekli mücadele etmek, hayvan rezervuarlarını ortadan kaldırmak ve enfekte insanları tedavi etmek, korunmada etkin yollardır. Pencere ve kapılara sineklerin girmesini engelleyecek tel kafesler yapılmalıdır. İnsandan insana bulaş olduğundan kişilerin bu konuda bilgilendirilmesi ve eğitilmesi gerekmektedir.