Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

SİGARA ve KALP DAMAR HASTALIKLARI

Genel kategorisine
7 Haziran 2012
eklenmiştir.

SİGARA ve KALP DAMAR HASTALIKLARI

Kalp damar sisteminin hastalıkları bütün toplumlarda önemli bir toplumsal sağlık sorunudur. Bu hastalıklar hem çok sık görülür, hem de çok sayıda insanın ölümünden sorumludur. Bütün ülkelerde ölüm nedenleri arasında en başta gelen hastalıklar kalp hastalıklarıdır. Günümüzde gelişmiş ülkelerdeki ölümlerin yarısına yakın bir bölümü kalp hastalıkları nedeniyle

olmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde oran biraz daha düşük olmakla bir-likte, bu ülkelerde de insanların ölümüne yol açan başlıca hastalıklar kalp hastalıklarıdır. Örneğin ülkemizde bütün ölümlerin %40 kadarı kalp hastalıkları nedeniyle olmaktadır. Bunun yanı sıra kalp hastalıklarının görülme sıklığı zaman içinde artma da göstermektedir. Geçen yüzyılın ilk yarısında kalp hastalığı nedeniyle olan ölümler sıralamada daha alt sıralarda yer almaktaydı, oysa günümüzde birinci sırada gelmektedir.

Kalp-damar sisteminin hastalıkları değişik türlerde olabilir. Bu türler arasında en fazla görülen ve en çok ölüme neden olan koroner kalp has-talığıdır. Kalp içerisinden her dakikada 5 litre kadar kan geçer ve kalbimiz bu kanı vücudun bütün organlarına gönderir. Bu anlamda kalbimiz bir tür pompa görevi görür. Kalbimiz pompa görevini yaparken her dakikada or-talama 70-80 kez kasılır ve gevşer. Dakikada 75 kez kasılıp gevşeme ha-reketi yapan kalp bir saatte 4500 kez, bir günde 100 bin kez, bir yılda ise 40 milyon kez çalışır. Bu kadar yoğun çalışan bir organın da beslenmesi gerekir. Kalbin içinden her dakika litrelerce kan geçmesine karşın kalp bu kan ile beslenmez. Kalbin kendi besleyici damarları vardır ve kalp bu da-marlardan gelen kan ile beslenir. Kalbi besleyen damarlara koroner damar adı verilir. Bu damarların daralması veya tıkanması sonucu ortaya çıkan hastalık da koroner kalp hastalığı olarak adlandırılır. Koroner kalp hasta-lığının değişik klinik şekilleri olabilir. Koroner kalp hastalığının başlıca be-lirtisi göğüste hissedilen ağrıdır. Göğüs ağrısı çoğu kez efor durumunda ortaya çıkar. Bazen fazla yemeği takiben veya soğuk havalarda da göğüs ağrısı olabilir. Damar daralması veya tıkanmasının uzun sürdüğü durum-larda göğüs ağrısının şiddeti ve süresi daha fazla olur, bu gibi durumlarda hastalar için hayati tehlike söz konusudur.

SİGARA VE KALP-DAMAR HASTALIKLARI
Vücudumuzdaki en çalışkan organlardan birisi kalbimizdir. Pompa görevi yapan kalbimiz dakikada 75 kez kasılır ve gevşer Kalbimiz saatte 4500, günde 100 bin, yılda 40 milyon kez çalışır.

Kalp-damar sistemi hastalıkları olarak koro-ner kalp hastalığından başka vücuda dağılmış olan damarların hastalığı da söz konusu ola-bilir. Bu hastalıklara da periferik (uç kısımlardaki) damar hastalığı adı verilir. En çok bacak damarlarında daralma veya tıkanma şeklinde

olan bu tür hastalıklar sonucunda bacaklarda-ki kan dolaşımı yetersiz hale gelir. Bacakların yeteri kadar kan almayışı bacaklarda beslenme yetersizliğine yol açar. Bu durumda yolda yürürken bacaklarda ağrı olur. Hastalık tablo-su daha ilerlerse bacaklarda kangren oluşabi-lir. Damar hastalıkları içinde önemli bir diğer grup hastalık da beyin damarlarındaki daralma veya tıkanma sonucu oluşan hastalıklardır. Bu durumda da daralan veya tıkanan damarın ye-rine göre beyinde bazı bölgelerin yeteri kadar kan alamaması sonucunda vücudun bazı bölgelerinde felçler olabilir, denge bozuklukları olabilir, veya konuşma bo-zukluğu, görme-işitme kaybı gibi durumlar ortaya çıkabilir. Kalp damar hastalıkları konusunda en sık olan ve en çok ölüme yol açan tür koroner kalp hastalığıdır. Bu nedenle kalp hastalıkları konu edil-diğinde en fazla koroner kalp hastalığı akla gelir ve koroner kalp hastalığı ile ilgili özellikler ele alınır.

KORONER KALP HASTALIĞI NEDEN OLUR?

Koroner kalp hastalığının oluşunda hem bazı genetik ve ailesel faktörlerin hem de kişilerin bazı davranışlarının ve çevresel faktörlerin etkisi var-dır. Bugün için koroner kalp hastalığının meydana gelmesinde etkisi olan 15-20 kadar faktörden (risk faktörleri) söz edilmektedir. Hastalığın meydana gelmesinde rol oynayan bu faktörlerden bazıları değiştirilebilen ve kontrol edilebilen faktörlerdir,

SİGARA VE KALP-DAMAR HASTALIKLARI

bazıları ise (bugün için) değiştirilmesi ve kontrol edilmesi söz konusu ol-mayan faktörlerdir. Bu faktörlerden başlıcaları çizelgede görülmektedir:

Çizelgede görüldüğü gibi koroner kalp hastalığının meydana gelmesi bakımından etkili olabilen çok sayıda risk faktörü vardır. Bunlar arasında yaşın ilerlemesi, cinsiyet, genetik yapı, menopoz gibi bazı özelliklerin değiştirilmesi veya kontrol edilmesi olanaklı değildir. Bazı risk faktörlerinin kontrolü zor olmakla birlikte olanaksız değildir. Bunlara örnek olarak yaşanılan coğrafi bölge, şişmanlığın kontrolü, stresli yaşam sayılabilir. Öte yandan koroner kalp hastalığının meydana gelmesi bakımından önemli et-kiye sahip olan tansiyon yüksekliği, sigara içilmesi, kolesterol yüksekliği, şeker hastalığı ve şişmanlık gibi durumların kontrolü ise mümkündür.

Çizelgede yer alan risk faktörlerinin her birinin koroner kalp hastalığı meydana gelmesi bakımından etkisi olmakla birlikte, bunlar arasında üç tanesinin hastalığın oluşumundaki rolü diğerlerinden daha fazladır. Bunlar yüksek tansiyon, kolesterol yüksekliği ve sigara içilmesidir. Bu risk fak-törlerinden herhangi birisinin varlığı durumunda koroner kalp hastalığına yakalanma olasılığı 2 kat kadar artar. Ama bu faktörlerden birden fazlası-nın var olması halinde koroner kalp hastalığı gelişme olasılığı daha faz-la artmaktadır. Örneğin yüksek tansiyon, sigara içilmesi veya kolesterol yüksekliği faktörlerinden herhangi birisinin varlığında hastalık riski 2 kat artıyorsa, tansiyonu yüksek olan bir kişinin sigara içmesi durumunda risk artışı (2+2) 4 kat değil daha yüksek olmaktadır.