Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

SİGARA ve KRONİK AKCİĞER HASTALIĞI

Genel kategorisine
5 Mayıs 2012
eklenmiştir.

SİGARA ve KRONİK AKCİĞER HASTALIĞI

Bütün ülkelerde en sık görülen hastalıklardan birisi kronik akciğer hastalıklarıdır. Bu grupta en yaygın olarak bilinen hastalık kronik bronşittir. Kronik bronşit daha çok kış aylarında öksürük ve balgam çıkarma ile seyreden bir hastalıktır. Hastalığın ilerlemesi ile zaman içinde nefes darlığı da tabloya eklenir. Nefes darlığı önceleri efor sırasında (yokuşmerdiven çıkarken, iş yaparken) olurken daha sonra az haretketle de nefes darlığı olmaya başlar, hastalar geceleri rahat uyuyamaz hale gelir. Sonuç olarak kronik bronşiti olan hastaların yaşam kalitesi hızla bozulur ve hastalar çoğunlukla kalp yetmezliği tablosu ile hayatını kaybeder. Gençler arasında oldukça seyrek olarak görülen kronik bronşit yaşın ilerlemesi ile artış gösterir. Yaşları 5060 dolayında olan kişiler arasında 810 kişiden birisinde kronik bronşit vardır. Kronik bronşit uzun süreli bir hastalıktır. Hastalar bu hastalıkla birlikte uzun yıllar yaşayabilirler. Ancak özellikle kış aylarında hastalık alevlenir, öksürük, nefes darlığı ve balgam çıkarma nedeni ile rahatsızlık artar. Bu durum hastaların yaşam kalitesinin bozulmasına yol açar. Hastalığın alevlendiği kış aylarında tedavi gereksinmesi ortaya çıkar. Tedavide antibiyotik ilaçlar, nefes açıcı maddeler kullanılır. Bu yönü ile kronik akciğer hastalıkları ciddi bir ekonomik yük oluşturur. Bu ekonomik yük kişiler açısından önemli olduğu gibi ülke ekonomisine de ciddi bir yük getirir. ABD’de kronik akciğer hastalığı olan 15 milyon dolayında hasta olduğu ve bunlardan 100 000 kadarının da her yıl hayatını kaybettiği hesaplanmaktadır. 15 milyon kişinin yılda birkaç kez tedavi edildiği düşünüldüğünde ekonomik yükün boyutu tahmin edilebilir.

Kronik bronşitin başlıca belirtileri öksürük, balgam ve nefes darlığıdır Bu belirtiler kış aylarında daha fazla olur

Kronik bronşit meydana gelmesi bakımından da en önemli etken sigara içilmesidir. Kronik bronşiti olan hastaların %80 kadarı sigara içen kişilerdir. Sigara içildiğinde nefes yollarına ve akciğerlere giden duman hem sıcaklığı hem de içerdiği çeşitli kimyasal maddelerin etkisi ile bronşların (nefes yollarının) duvarlarında tahrişe ve iltihabi değişikliklere yol açar. Tahriş ve iltihabi değişiklikler sonucunda bir yandan bronşların duvarı kalınlaşır, öte yandan salgı bezleri her zamankinden daha fazla salgı üretmeye başlar. Böylelikle bronşların duvarı kalınlaşırken bronşların iç çapı daralır ve hava geçişi güçleşir. Artmış olan salgılar balgam şeklinde dışarı atılır. Balgamı atabilmek için öksürük olur. Bütün bunların sonucunda nefes darlığı ortaya çıkar.

Kronik bronşit meydana gelmesi bakımından sigara içilmesinden başka bazı çevresel ve genetik faktörlerin de etkisi vardır. Çevresel ve mesleksel faktörlerden hava kirliliği önemlidir. Solunan hava içinde nefes yollarında tahriş etkisi olan kirleticilerin bulunması kronik bronşit oluşunu kolaylaştırır. Hastalık için bazı geneitk özelliklerin ve genetik yatkınlığın da üzerinde durulabilir. Ancak bütün bu etkenlerden daha önemli olarak kronik bronşit oluşunda en önemli faktör sigara içilmesidir.

SİGARA ve ASTIM
Sigara içilmesi hem astım hastalığının ortaya çıkması bakımından önemlidir, hem de astımlı hastalarda hastalığın seyri üzerinde etkili olur. Özellikle çocukluk döneminde sigara dumanı bulunan ortamlarda yaşayan çocuklar arasında astım gelişmesi olasılığı yüksektir. Yetişkinler arasında da sigara içenlerde astım hastalığının daha fazla görüldüğü bilinmektedir.
Astım hastalığı aralıklarla olan ve şiddetli nefes daralması şeklinde ataklar halinde seyreden bir hastalıktır. Bazı genetik özellikler, aile öyküsü, allerjik yapı oluşu gibi faktörler bu hastalığın meydana gelmesi bakımından önemlidir. Ancak hava kirliliği ve özellikle de sigara dumanı bulunan havanın solunması hastalık bakımından risk oluşturur. Öte yandan astımı olan çocuklar sigara dumanının bulunduğu ortamlarda rahatsız olurlar, hastalık tablosu böyle ortamlarda alevlenir. Özellikle annenin sigara içiyor olması ile çocukluk astımı arasında ilişkiler saptanmıştır.

SİGARA ve ZATÜRRE

Sigara dumanı solunum yollarında tahrişe yol açar. Bu durum solunum yollarındaki doğal direnç mekanizmasının bozulmasına neden olur. Solunum yollarının direnci zayıflayınca bütün enfeksiyon etkenleri böyle ortamda kolaylıkla hastalığa neden olabilir. Bu yüzden özellikle çocukluk döneminde sigara dumanı bulunan ortamda yaşayan çocuklar arasında solunum yollarının enfeksiyonları daha sık görülür. Sağlık kuruluşlarının kayıtlarından, sigara içilen evlerde büyüyen çocukların solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle daha sık olarak sağlık kuruluşlarına başvurduğu görülmektedir. Yetişkinler açısından da sigara içenlerde her türlü akciğer enfeksiyonunun sigara içenlerde daha sık olduğu bilinmektedir. Akciğer enfeksiyonları arasında zatürre daha önemli olan bir sağlık sorunudur. Bu hastalık da sigara içenler arasında daha sık olarak görülmektedir. ABD’de 250 000 subay emeklisinin ölüm kayıtlarının incelendiği bir çalışmanın sonuçlarına göre, sigara içenler arasında zatürre nedeni ile ölümler sigara içmeyenlere göre 2 kat daha fazla olarak saptanmıştır. Aralıklarla meydana gelen grip salgınları sırasında da sigara içenlerin daha fazla hastalandığı ve bu kişiler arasında ölümlerin daha fazla olduğu gözlenmektedir.

SİGARA ve DİĞER AKCİĞER HASTALIKLARI
Sigara içenlerde akciğer hastalığı olarak, sayılan sağlık sorunları dışında her türlü enfeksiyon hastalığı ve allerjik karakterli hastalık sıklığı daha fazladır. Hatta kadınlardaki meme kanserinin akciğerlere yayılması da sigara içilmesi ile ilişkili olarak bulunmuştur. Sigara içen kadınlarda meme kanserinin akciğerlere yayılması daha sık görülmektedir.

SONUÇ
Sonuç olarak sigara içilmesi ile akciğerlerde meydana gelen çeşitli hastalıklar arasında ilişkiler vardır. Sigara içilmesi bir yandan bu hastalıkların meydana gelmesi bakımından etkili olurken, diğer taraftan hastalık belirtileri sigara içenlerde daha ağır seyreder. Sigara ile akciğer hastalıkları arasındaki ilişki yalnızca sigara içenler açısından değil, sigara dumanı bulunan ortamlarda yaşayan, yani sigara dumanından pasif olarak etkilenen kişiler açısından da önemlidir. Hem akciğer kanseri, hem de akciğerlerin diğer hastalıkları sigara dumanından pasif olarak etkilenenlerde daha sık görülür. Bütün bu sağlık sorunlarından kurtulmak bakımından sigara içilmemesi, sigara dumanı bulunan ortamlardan uzak durulması gereklidir.