Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Solunum Sistemi Ve Suni Solunum

ilk yardım kategorisine
29 Şubat 2012
eklenmiştir.

Solunum Sistemi Ve Suni Solunum

Solunum sistemi bozuklukları durumunda yapılması gereken ilk yardım bilgilerini öğrenmek için makalemizi okumanızı diğer ilk yardım bilgileri için sitemizi takip etmenizi öneriyoruz.

Solunum Sistemi,üst solunum yolu (ağız, burun, boğaz ) ve alt solunum yolundan ( larenks, trakea, bronşlar, akciğerler ) oluşmaktadır. Diyafragma, göğüs kafesi kasları ve yardımcı solunum kasları, solunumun düzenli olmasını sağlarlar

SOLUNUM SİSTEMİ
Vücudu oluşturan tüm hücreler yaşamlarını sürdürmek için bir dizi kimyasal işlemler yaparlar, bu işlemlere METABOLİZMA denilmektedir. Metabolik işlemler esnasında her hücre oksijen ve glikoz kullanır; karbondioksit ile diğer atık maddeleri üretir:
( Glikoz ) C6H1206 + 6 O2 ® 6 CO2 + 6 H2O + Enerji
Görüldüğü gibi kimyasal işlemlerin olabilmesi için oksijene gereksinim vardır. Ayrıca hayati organlara ( kalp, beyin gibi ) birkaç dakika oksijen gitmediği takdirde hücrelerde hasar oluşmaktadır.
Soluduğumuz hava normalde % 21 oksijen, % 78 azot, % 1 oranında diğer gazları içermektedir. Biz soluduğumuz havada bulunan % 21 oranındaki oksijenin sadece % 5-6 sını kullanırız.
Oksijen yokluğunda görülebilecek [Linkleri görmek için üye olun]
0 -1.dakikada kardiyak hassasiyet ( aritmi vb.)
1 -4. beyinde hasara eğilim
4 -6. beyin hasarı başlar
6 -10. beyin hasarı artar
10 + geri dönüşsüz beyin hasarı
Oksijenin atmosferden alınıp hücrelere iletilmesi iki sistemin iyi çalışmasına bağlıdır; 1- solunum sistemi, 2- dolaşım sistemi dolaşım)

Solunum yolu, solunum, dolaşım veya kalp fonksiyonlarında oluşabilecek herhangi bir bozukluk beyin hasarı veya ölümle sonuçlanabilir.

SOLUNUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Normalde solunum kendiliğinden, sessiz, ağrısız, kolaylıkla gerçekleşir. Solunum sayısı değişmekle beraber genellikle erişkinde 15-20 kez/dk, çocukta 20-30 kez/dk, bebekte 30-40 kez/dk arasındadır, normal solunum yüzeysel veya derin değildir.
Solunu[Linkleri görmek için üye olun]yöntemiyle saptanır. Bak, göğüs kafesi kalkıyor iniyor mu ? Dinle, soluk sesi duyuluyor mu ? Hisset, soluk yanağa geliyor mu ? Bu soruların yanıtları olumsuzsa ya da ağza burna ayna veya cam tutulduğunda buharlaşma olmuyorsa solunum yok demektir. Solunum durduğunda dokular oksijenlenemeyeceği için dudaklar ve tırnaklar siyanotiktir (morarmıştır).
SOLUNUM İLE İLGİLİ SORUNLAR VE OLASI NEDENLERİ:
Solunum hızlı ve yüzeysel ise, nedeni : egzersiz, koşma, ateşli hastalıklar, şok, zehirlenme vb. olabilir.
Solunum derin, zorlanarak, kesik kesik ise,nedeni : solunum yolu kısmen tıkalı ya da akciğer sorunu olabilir.
Kişi konuşamıyor, öksüremiyor ve refleks olarak iki eliyle boğazını tutuyorsa , nedeni:soluk yolu yabancı cisimle tıkanmıştır. Bir süre sonrada bilinç kaybı gelişir.

yabancı cisim tıkanmaları
yabancı cisim tıkanmaları, genellikle birşey yerken veya içerken gülme ya da ani hareket etme neticesi ortaya çıkabileceği gibi, çocukların oyun oynarken cisimleri ağız ve burunlarına sokmaları sonucunda da görülebilmektedir.
* tıkanma nedeniyle kişi öksürüyorsa hiçbir girişim yapılmadan gözlenir. ta ki aşağıdaki belirtiler görülene kadar:
* kişi konuşamıyor, öksüremiyor, iki eli ile boğazını kavramış ve panik durumunda ise, siyanotik görünümün yanı sıra aşırı zorlanarak nefes almaya çalışıyorsa, derhal müdahale edilmesi gerekmektedir. şayet kısa sürede müdahale edilmezse bilinç kaybı ve ölüm meydana gelebilir.
yabancı cismi çıkarmak üzere uygulanan metoda heimlich (subdiyafragmatik -, batından itme) manevrası denilmektedir.
erişkinde ve çocuklarda yabancı cisim tıkanmalarında müdahale aşamaları
bu aşamalar, bir yaşın üzerindeki çocuklardan başlayarak her yaş grubuna uygulanabilir:
1. şayet kişide hafif soluk yolu tıkanması bulguları varsa,
öksürmeye devam etmesi için kişi teşvik edilir, başka bir şey yapılamaz.
2. şayet kişide şiddetli soluk yolu tıkanması bulguları varsa ve kişinin bilinci açıksa;
sırtına beş kez aşağıda anlatıldığı biçimde vurun
tıkanan kişinin, hafifçe sırtına doğru olacak biçimde yanısıra durun
bir elinizle kişinin göğsünden desteklerken, kişinin olası olduğunca öne doğru eğilmesini söyleyin ki, tıkanmaya neden olan yabancı cisim bu şekilde soluk yolundan aşağı gitmek yerine ağza doğru hareket etsin
diğer elinizi topuk kısmıyla, kürek kemiklerinin arasından 5 kez sert biçimde vurun
yabancı cisim tıkanması, bu 5 darbenin her birinin etkisiyle açılmış mı, kontrol edin. sert vuruşların hedefi beş sayıdan ziyade tıkanmayı açmaktır
eğer sırttan vurulan beş darbe ile yabancı cismi çıkarma çabaları başarı belirten olamamışsa, aşağıda belirtildiği biçimde, beş kere “karından itme” uygulayın:
tıkanan kişinin arkasına geçerek, kollarınız (kişinin) üst karın bölgesine(çn: göbek çukurunun yukarısına) gelecek biçimde kişiyi sarmalayın
kişinin öne doğru eğilmesini sağlayın
yumruk durumuna getirdiğiniz bir elinizi, göbek çukuru ile ksifoid çıkıntı arasındaki boşluğun ortasına yerleştirin
diğer elinizle, önceki koyduğunuz elinizi kenetleyerek; içe ve yukarı doğru sert darbeler uygulayın
beş kere tekrarlayın
tıkanma halen açılmadıysa, beş kez sırttan vurma ve beş kez karından itme biçiminde devam edin
3. tıkanan kişinin gelişi hoş bir anda bilinci kapanırsa:
bilinci kapanan kişiyi destekleyerek yere yatırın
hemen 112 yi arayın
tyd ne başlayın (bölüm 5b deki erişkin tyd basamaklarına göre)
yabancı cisim tıkanması ile meydana gelen hafif soluk yolu tıkanmaları
öksürme, yüksek ve devamlı bir baskı oluşturarak yabancı cismi dışarı atmaya çalışır. öksüren kişilere uygulanacak sırttan vurma, karından itme ve göğüs basısı; ciddi sorunlara yol açabilecek olasılıklardır ve hatta soluk yolu tıkanmasının daha kötüleşmesine neden olabilirler. o nedenle bu uygulamalar şiddetli soluk yolu tıkanmalarına saklanmalıdır. hafif tıkanmalarda kişi göz önünde tutulmalı tıkanıklık geçene ya da şiddetli soluk yolu tıkanması oluşana kadar.
yabancı cisim tıkanması ile meydana gelen şiddetli soluk yolu tıkanmaları
tıkanma neticesi boğulmalarla ilgili klinik veriler, çoğunlukla, geriye dönük ve fıkra/kısa hikayeler niteliğindedir. bilinci açık erişkinlerle, 1 yaşın üzerindeki çocuklarda meydana gelen tam yct hakkında vaka kayıtları, sırttan vurmanın, karından itmenin ve göğse bastırmanın ne kadar etkili olduğunu göstermektedir. aşağı yukarı olguların % 50 sinde, tek yöntem kullanılarak soluk yolu açılamamıştır. halbuki, sırttan vurma, karından itme ve göğüsten itme uygulamaları birlikte kullanıldığında daha başarı belirten olunmuştur. anestezistlerin gönüllü olarak gerçekleştirdikleri iki (prospektif) araştırma ile kadavralar üstünde yapılan araştırmalarda; yapılan kıyaslamada göğüsten itmede karından itmeye göre soluk yolunda daha yüksek baskı oluştuğu saptanmıştır.
göğüsten itme ile göğse bası aynı gibi olsalar da; yct nedeniyle bilincinin kapandığı bilinen ya da yct nedeniyle kapandığından şüphelenilen kişilere, tyd başlanmasının gereği kurtarıcılara öğretilmelidir. tyd anında, soluk yolunu açarken, yabancı cismin çıkma ihtimali nedeniyle her keresinde, kişinin ağız içi, vakit kaybına fırsat vermeden kontrol edilmelidir.
tıkanma şüphesi olmayan bilinç kapanmalarında ve kalp durmalarında tyd uygulanırken, ağız içini alışkanlı durumuna getirip kontrol etmek luzumsuzdur.
heimlich manevrasını kişi kendi kendine de uygulayabilir; bir sandalyenin arkalığına göbeğin üzerindeki boşluktan abanarak yabancı cisim çıkarılabilir.
ileri dönem hamilelerde heimlich manevrası göğüs kemiğinin alt yarısına (kalp masajı yapılan kısma) uygulanır.
** bebeklerde(1 yaşın altında), karaciğeri yaralayabileceği için, heimlich manevrası önerilmemektedir.
bebeklerde yabancı cismi çıkarmak üzere, bebeği önkolunuza yüzüstü yatırıp elinizle çenesinden kavrayın; kolunuzu üstbacağa dayayın bebeğin başı aşağı doğru olacak biçimde (yerçekimini sağlamak üzere, bakınız: şekil) tutup, kürek kemiklerinin ortasından diğer elinizin topuk kısmıyla 5 kere sert ve hızlı darbeler vurun. sonra vurduğunuz el ile bebeğin başını kavrayıp kolunuzu bebeğin sırtına dayayıp (sandviç gibi görünecek) bebek o kol üzerene sırt üstü yatırılır ve göğüs basısında olduğu gibi 5 kere bası yapılır. yabancı cisim çıkana, bilinci kaybolana, yardım gelene kadar 5 sırt 5 göğüs basısı olarak devam edilir.
suda boğulma

boğulma, suya batma nedeniyle nefessiz kalma sonucunda oluşan ölüm olarak tanımlanmaktadır. kişinin, suda paniğe kapılması sonucunda boğulma olayı meydana gelir. kişi paniğe kapılınca, soluk yoluna az oranda da olsa tatlı (ya da tuzlu) su kaçması halinde boğazdaki larenks kasları kasılır. vücut akciğerlere daha fazla su girmemesi için refleks olarak bu yolla korunur, ancak bu kasılma nedeniyle akciğerlere hava girişi de engellendiğinden kişi havasız kalır ve bilinci kapanır. bir müddet sonra kaslar gevşer ve kişi sudan kurtarılamadıysa akciğerlere su girişi gerçekleşebilir.
boğulmak üzere olan bir kişi görüldüğünde suda kurtarma konusunda eğitim alınmamışsa kurtarma anında problem yaşanabilir, paniğe kapılmış kişi kurtarıcıyı suya çekerek onun da boğulmasına sebep olabilir. o nedenle, suda paniğe kapılmış kişiye önce ip, simit gibi nesneler atılabilir, dal veya kürek gibi nesneler uzatılarak tutunması sağlanabilir veya kayık, su motoru gibi araçlarla ulaşılmaya çalışılır. paniğe kapılmış kişiye daima sırttan yaklaşılmalıdır. şayet eğitim almamışsanız ve yalnızsanız; boğulmak üzere olan bir kişi gördüysseniz, önerilen: kişi bilincini kaybedene kadar bekleyin ve ondan sonra sudan kurtarın.
ilkyardım yapmak için kişi kesinlikle en kısa zamanda sudan çıkarılmalıdır. ondan sonraki yapılacak işlemler:
abc değerlendirilmesi ve abc nin devamlılığının sağlanmasıdır (baş pozisyonu verilmesi, solunumu yoksa: tyd başlanması > suni solunum, göğse bas). kişinin üstünün örtülmesi, şoka girmemesi açısından çok mühimdir. ilkyardımcı yalnızsa, sudan kurtardığı kişiye, önce 2 dakika tyd (30 göğüs basısı ve 2 solutma şeklinde; 5 döngü) yaptıktan sonra derhal 112 yi aramalıdır.
şayet boğulma, bir dalma kazası neticesi gelişmişse, boyun omurlarının korunması unutulmamalıdır. en kısa zamanda bir sağlık kuruluşuna götürülmelidir.
bu anlatılanlar ilkyardımcılar içindir; cankurtaranlar bu konuda daha detaylı eğitim aldıklarından soluk vermeye suda bile başlayabilirler.

Oksijen yokluğunda görülebilecek sorunlar:

0 -1.dakikada kardiyak hassasiyet ( aritmi vb.)

1 -4. “ beyinde hasara eğilim

4 -6. “ beyin hasarı başlar

6 -10. “ beyin hasarı artar

10 + “ geri dönüşsüz beyin hasarı
İLKYARDIM’ da haberleşebilecek telefon numaraları :

Oksijenin atmosferden alınıp hücrelere iletilmesi iki sistemin iyi çalışmasına bağlıdır; 1- solunum sistemi, 2- dolaşım sistemi dolaşım)