Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Tatlandırıcılar

Beslenme kategorisine
5 Aralık 2011
eklenmiştir.

Tatlandırıcılar

Milyonlarca insan hem zayıflamak hem de şeker hastalığı nedeniyle yapay tatlandırıcı kullanıyor. Kullanımlarının insan sağlığı üzerindeki etkileri hakkında olumlu ve olumsuz farklı görüşler olsa da kullanım oranları gün geçtikçe artıyor.

Şeker yerine kullanılabilen düşük kalorili veya kalori içermeyen yapay maddeler yapay tatlandırıcılar olarak nitelendiriliyor. Tatlandırıcılar, başlangıçta şeker hastalarının tatlandırma gereksiniminin giderilmesi için kullanılsa da. Günümüzde zayıflamak, zayıf kalmak ve şekerin diş sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinden korunmak isteyenler tarafından da yaygın olarak kullanılıyor. Şeker ve şekerli gıdaların fazla tüketilmesi ve bu besinlerin yüksek enerji değerleri nedeniyle obezitenin en önemli nedenlerinden biri olarak biliniyor.

Yapay tatlandırıcılar enerji içeren tatlandırıcılar ve enerji içermeyen tatlandırıcılar olarak ikiye ayrılıyor.

Enerji içerenler: (Fruktoz = meyve şekeri, sorbitol, mannitol, ksilitol)
Fazla miktarda tüketimi kan şekerini yükseltir. Bu şekerlerin kana geçiş süresi çay şekeri’nden (sakkaroz) daha uzundur.

Enerji içermeyenler: (Aspartam, Asesülfam-K, Sakkarin, Siklamat)
Daha çok tercih edilen yapay tatlandırıcılardır. Tablet yapay tatlandırıcılar, yüksek ısıda acı tat oluşturdukları için kaynamakta olan bir besinin içerisine atılmamalıdır. Ateşten indirdikten sonra besine eklenmelidir.

Tatlandırıcılar çok sık kullanılsa da yan etkileri konusundaki söylentilerin ardı arkasının kesilmiyor. Yapılan araştırmalar sonucu, Food and Drug Administration (FDA) 1977 yılında yüksek doz sakarin tüketimi yasaklamıştır. Fakat daha sonra Amerikan Tıp Konseyi kısıtlı kullanımın (2,5 mg/kg/gün) sağlık üzerine güvenli olabileceğini bildirmiştir. Fakat daha sonra yapılan çalışmalarda sakarinin zararsız olmadığı epitel dokuda yapısal değişikliklere neden olacağı bulunmuştur. Ayrıca hamile annelerde bebeğe geçip birikme yaptığı belirlenince hamile annelerin kullanımı da yasaklanmıştır.

Son yılların en gözde ve en fazla kullanılan yapay tatlandırıcısı olan Aspartam’ın da baş dönmesi, baş ağrısı, adet düzensizliği gibi belirtileri bildirilmiştir. Aspartam’ın aşırı tüketiminin ileride beyin tümörleri ve beyin hasarına neden olduğu klinik çalışmalarla açığa konulmuştur.

Diğer bir yapay tatlandırıcı olan Siklamat’ın aşırı kullanımı ishale neden olabiliyor. Yapılan araştırmalar sonucu, erkek farelerde mesane tümörleri geliştiği tespit edilmiştir.

Ayrıca alternatif tıp’ın da katılımıyla tatlandırıcılara yönelik çalışmalar ilerlemiştir. Son olarak ülkemizde 2 hafta öncesi itibariyle bitkisel kaynaklı aspartam, sakarin, asesulfam K içermeyen tamamen stevia denilen bir bitkiden elde edilen tatlandırıcı piyasaya sunulmuştur. Şekerden 40 kat daha tatlı olan bu bitkinin demlenmesiyle elde edilen toz. Hem yemek hazırlamada hem de içeceklerde rahatlıkla kullanabilmektedir. Öyle ki 400 dereceye kadar bozulmadığı tespit edilen stevia ile hazırlanan tatlılarda ısıya bağlı bozulma riski sıfıra yaklaşmaktadır.

Her ne kadar zararları hakkında kesin bilgiler olmasa da, tatlandırıcı kullanırken bir uzmana danışmanızda fayda var. Ayrıca şekersiz meşrubat içenlerin şekerlileri tercih edenlere göre daha fazla kilo verdikleri görülüyor, ancak beslenme uzmanları, vücudun şeker ihtiyacını kısmanın şekerli maddelere duyulan arzuyu körüklediğini düşünüyor.

Günlük yaşamda kullandığımız şekerin yerini almak üzere üretilen, aynı miktardaki şekerden daha tatlı olan ve daha az enerji içeren kimyasal maddelerdir. Kullanımlarının insan sağlığı üzerindeki etkileri hakkında olumlu ve olumsuz farklı görüşler vardır.
Çağlar boyunca zor bulunan bir madde olan şeker, son birkaç yüzyıl içinde kolay elde edilebilir olmuş ve insan beslenmesinin temel unsurlarından biri haline gelmiştir. İnsanlar tarafından çok sevilen şekerin kolay elde edilebilirliği, bol ve ölçüsüz tüketilmesine yol açarak, aşırı şeker kullanımı ile ilişkili rahatsızlıkların da görülme sıklıklarını arttırmıştır.
Tat alma zevkinden mahrum kalmaksızın şekerin insan bedeni üzerindeki olumsuz etkilerinden kaçınmak gereksinimi, tatlandırıcıların günümüzde yoğun olarak kullanımları sonucunu beraberinde getirmiştir.
Kullanım:

Tatlandırıcılar , başlangıçta şeker hastalarının tatlandırma gereksiniminin giderilmesi için kullanılmış olmakla birlikte , günümüzde fazla kilolular , vucut şeklini korumaya çalışanlar ve şekerin diş sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinden korunmak isteyenler tarafından da yaygın olarak kullanılmaktadırlar.
Önemli bazı doğal ve yapay tatlandırıcılar ve ağırlıkça aynı miktardaki sofra şekerine oranla tatlılıkları aşağıda verilmiştir.
Doğal tatlandırıcılar:

Genellikle bitkilerden ayrıştırılan kimyasal maddelerdir. Bu maddelerden bazıları aynı ağırlıktaki şekerden daha az tatlı oldukları halde daha az enerji içerdikleri için şeker yerine kullanılabilirler.
Brazzein — 2000
Curculin — 550
Eritrol (Erythritol) — 0,7
Glisirizin (Glycyrrhizin) — 50
Gliserol (Glycerol) — 0,6
Hydrojene nişasta hidrolizatları — 0,4-0,9
İzomalt (Isomalt) — 0,45–0,65
Laktitol (Lactitol) — 0,4
Mabinlin — 100
Maltitol — 0,9
Mannitol — 0,5
Monellin — 3000
Pentadin — 500
Sorbitol — 0,6
Stevia — 250
Tagatose — 0,92
Tamatin (Thaumatin) — 2000-3000
Xylitol — 1
Yapay tatlandırıcılar:

Doğal tatlandırıcı molekülleri benzerlerinin laboratuvarlarda yapay olarak sentezlenmesi ile elde edilen maddelerdir. Genellikle sıfır ya da sıfıra yakın miktarda kalori içerirler.
İnsan yapısının, gelişimi boyunca karşılaşmadığı bu tür kimyasal maddelere uzun dönemde nasıl tepki vereceğini her zaman doğru biçimde belirlemek mümkün olmadığından , bu türden yeni bir ürünün kullanıma sunulması için gerekli yasal izinlerin alınması çok zordur.
Aşagidaki verilen listedeki son dört tatlandırıcı zehirli etkiye sahip olduklarından gıda üretiminde kullanılmazlar.
Acesulfame potasyum — 200
Alitame — 2000
Aspartam (Aspartame) — 160-200
Siklamat (Cyclamate) — 30
Dulcin — 250
Neohesperidine dihydrochalcone — 1500
Neotame — 8000
P-4000 — 4000 (1950’de Amerika’da yasaklanmıştır)
Sakkarin (Saccharin – benzosulfamit) — 300
Sucralose — 600
Karrelam (guanidin tatlandırıcı) – 160.000
Bernardam (guanidin tatlandırıcı) – 200.000
Sukrononat (guanidin tatlandırıcı) – 200.000
Lugdunam (guanidin tatlandırıcı) – 220.000

etiketler: tatlandirici nedir, dogal tatlandiricilar, yapay tatlandiricilar,

Bu içerik için bazı arama önermeleri

  • eritrol zararları