Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Tifo Hastalığı

Hastalık kategorisine
30 Kasım 2011
eklenmiştir.

Tifo Hastalığı

Tifo, kirli içme suları ve pis yiyeceklerle bulaşan mikrobik ve bulaşıcı bir hastalıktır. Çomağa benzer bir yapısı olan tifo mikrobu genelde salgın şeklinde, yaz ve sonbahar aylarında görülür. Tifo kalbi, beyni, böbrekleri, akciğerleri, karaciğeri, göz ve kulak sinirlerini etkileyen bir hastalıktır, bu nedenle önlem alınması ve bulaşmışsa iyi tedavi edilmesi gerekir.

Tifo hastalığının etkeni “Salmonella tifi” adlı bakteridir. Tifo hastalığı Hippocrates zamanından beri bilinmektedir. Bakterinin “O’, “H” ve “Vi” olmak üzere üç antijeni vardır. “O” ve “Vi” antijenlerine karşı gelişen antikorların koruyucu etkileri vardır.
Tifo özellikle lenf bezlerim tutan bir hastalıktır. Ateş, deride pembe lekeler, dalak büyümesi (splenomegali), kalbin normalden yavaş atması (bradikardi) belli başlı belirtileridir. Tifo hastalığına dünyanın her bölgesinde rastlanabilir. Ancak toplum sağlığı önlemlerini yeterince alabilen ülkelerde tifoya çok az rastlanır. Tifo hastalığının başkalarına bulaşmasında en önemli etkiyi infeksiyonu taşımakta olan kimseler gösterir. “Portör” ya da “Taşıyıcı” denilen bu kimseler mikrobu taşırlar ancak hasta değildirler. Bu gibi kimselerin ya da hastaların dışkı ve idranyla dışarı atılan mikropların çeşitli besin maddelerine bulaşmasıyla hastalık sağlıklı kimselere de bulaşır. Mikropların besin maddelerine bulaşmasında sinekler önemli rol oynarlar. Besin maddeleriyle sindirim kanalına giren bakteriler burada üreyip, özellikle bağırsaklardaki lenf bezlerinde ve bu lenf bezlerinden olan incebağırsaklardaki “Peyer Plakları” adlı özel lenf bezlerine yerleşerek üremelerini sürdürürler. Kuluçka dönemine rastlayan bu üreme devri 3-60 gün sürebilir. Çoğalmakta olan bakteriler bir yandan da kana karışırlar. Kana karışanlar özellikle dalak ve karaciğerdeki retiküloendotel-yal sistemde fagositoz yapabilen vücudun bağışıklık sisteminin hücreleri tarafından yutularak tahrip edilirler. Ancak bakteriler dalak ve karaciğerde de çoğalabilirler. Bu organlarda çojjalan bakterilerin yeniden kana karışmasıyla “tifo infeksiyonu” “tifo hastalığı”na dönüşmüş olur. Kana karışan bakteri kümeleri Özellikle derideki kılcal damarları tıkayarak, deride pembe renkli lekelere neden olurlar. Tifo bir kez geçirildiğinde yaşam boyu bağışıklık bırakır. Bağırsaklardaki lenf bezlerini tutan bakteriler bu bölgelerde bağırsak yüzeyinin ve duvarının zedelenmesine neden olurlar. Bazı vakalarda ise bağırsak bu bölgelerde delinir. Genel olarak 10-20 günlük bir kuluçka devrinden sonra hastalık gelişir. Hastalığın seyri genellikle 2-3 hafta sürer.
Tedavi görmeyen hastalarda gelişecek belirtiler sinsice başlar. Bunlar; Baş ağrısı, halsizlik, iştahsızlık, ateş, titreme, karın ağrısı, karında rahatsızlık duygusu, başlangıçta kabızlık, burun kanaması, deride pembe kızarıklıklar, ishal, karaciğer ve dalak büyümesi, bazı hastalarda sarılık, bradikardi gibi belirtilerdir. Bu belirtiler daha sonra yavaş yavaş kaybolur hastalar iyileşir. Tifo basili, sindirim kanalında yerleştiği lenf bezleri düzeyinde dokusal zedelenmelere yol açarak,buralardan kanamaya neden olabilir. Hastalığın en önemli komplikasyonlarmdan biri de bağırsak delinmesidir. Bu durumda “peritonit” gelişebilir. Osteomiyelit, menenjit, piyelonef-rit ve artrit gelişebilecek plan diğer komplikas-y onlardandır.
Hastalığın tedavisinde en etkili antibiyotik “KloramfenikoP’dür. Tedaviden 12 saat sonra bakteriler kandan kaybolur. Tedavi süresi yaklaşık 10-14 gündür. Hasta kesin yatak istirahatine alınmalıdır. Kalori ve proteinden zengin, ancak posa bırakmayan bir beslenme uygulanmalıdır. Eğer bağırsak delinmesi gelişmişse cerrahi girişim gerekir. Kloramfenikolün etkili olmadığı vakalacda “Ampisilin”, “Sülfame-toksazol” veya “Amoksilin” adlı antibiyotikler kullanılabilir.
Hastalığa karşı korunmada tifo aşılanmasmdan yararlanılabilir (Aşı % 65 koruyucu etki gösterir).

Diğer adı enterik ateş olan tifo; baş ve karın ağrısı, yüksek ateş, göğüs ve karında lekeler, nabzın azalması gibi bulgularla kendini belli eder. Beyin, akciğer, böbrek, kalp gibi bir çok organı ve kulaktaki sinirleri etkiler. Bazı hastalıklara ya da rahatsızlıklara yol açabilir.

Gelişmekte olan ülkelerde sık ve salgın şeklinde ortaya çıkan bir hastalık olan tifoya, dünyada her yıl 15-20 milyon kişi yakalanmaktadır. Bu yeni tifo vakalarından bir kısmı ölümle sonuçlanmaktadır. Gelişmiş olan ülkelerde hem besinler yeterince temizlenmekte ve iyi bir şekilde hazırlanmakta, hem de sağlık açısından alt yapı çok iyi olduğu için, tifo vakaları nadir görülür. Turistler ve göçler, hastalığın bu ülkelerde görülmesinin sebeblerinden biridir.

TİFO MİKROBU (SALMONELLA TYPHİ)

Salmonella çomak şeklinde bir mikroptur. Bu mikrobun yaşayabildiği tek canlı insandır. Bu mikrop, hastaların kanlarında, idrarlarında ve dışkılarında, tükürüklerinde bulunur. Bu mikrobu taşıyan kişiler etrafa bunu yayarlar. Bulaşıcıdır ve tifolu kişilerden başkalarına geçebilir. Kirli su ve besinlerin alınması sonucu bulaşır.

TİFONUN BELİRTİLERİ VE SEYRİ

Öncelikle hastalığın genel belirtilerini özetleyelim ve daha sonra bu belirtilerin, hastalığın hangi dönemlerinde ve nasıl ortaya çıktığına bakalım.
Belirtileri:

yorgunluk, baş ağrısı, ishal ya da kabızlık,
ateşin yükselmesi,
nabzın azalması, tansiyonun düşmesi,
hastalık başladıktan birkaç gün sonra karın ve gögüste ortaya çıkan kırmızı lekeler,
burun ve bağırsak kanamaları,
iştahsızlık ve kilo kaybı,
karın ağrısı,
ayrıca bazı olgularda dalak büyümesi,
Tifo genelde 4 hafta sürer. İlk başlarda iştahsızlık, yorgunluk ve baş ağrısı şeklinde seyreder ve ateş hafif yüksektir. 1. haftanın sonuna doğru ateş 40 dereceye kadar çıkar. Karın ağrısı oluşur. Baş ağrısı artar ve sürekli hale gelir. Hasta kendini çok yorgun hisseder. Hastanın vücudu kurudur ve terlemez. Bazı vakalarda burun kanaması da olabilir.

Bu haftadan sonra hastalık en şiddetli halini alır. Ateş çok fazla yükselmiştir. Belirtiler süreklidir ve kişi çok yorgundur. Karın ve sırt bölgesinde görülen kırmızı lekeler, bu dönemde ortaya çıkar. Hasta, hayattan biraz soyutlanmıştır. Zekasını kullanamaz ve yüzü donuk bir hal alır. Hiç bir şey yemek istemez. Hastanın dışkısında kan görülebilir. Son hafta hastalığın belirtileri kaybolmaya başlar ve hastanın ateşi normale döner.

Tifo Nasıl Bulaşır? Tifo basili adı verilen bu mikrop, çoğunlukla tifolu hastaların dışkılarında veya idrarlarında, kanlarında, tükürüklerinde veya vücutlarında görülen deri döküntülerinde bulunur. Tifo salgınına, lağım suları karışmış içme suları veya lağım suları ile mikroplanmış yiyecek maddeleri neden olur. Salgın daha ziyade yaz ve sonbahar aylarında görülür.

Tifo Tedavisi: Hastaya süt, yoğurt, ayran, hoşaf, meyva suları, limonata, portakal suyu, yumurta sarısı, yumurtalı çorbalar, iki kere çekilmiş etten yapılmış köfteler, sebze ve meyve püreleri gibi protein, vitamin ve karbonhidrat bakımından zengin besinler verilir. Bol su içirilir ve ayrıca, antibiyotik tedavisi uygulanabilir.

Tifo Hastalığından Korunma: İçme ve kullanma sularının kontrolü, besin hijyeni, lağım ve kanalizasyon tesislerinin hijyen şartlarına uygun duruma getirilmesi en önemli korunma yollarıdır. Tifo aşısı da kesin koruyucu olmamakla birlikte % 51-67 oranında koruyuculuk sağlar. Bu nedenle tifo aşısı yaptırmak da faydalı olabilir.

etiketler: tifo nedir, tifo hastaligi, tifo belirtileri, tifo tedavisi,

Bu içerik için bazı arama önermeleri

  • tifo hastalığı
  • tifo hastalığında yapılmaması gerekenler