Sağlık Ansiklopedisi

Hastalık ve Sağlık Bilgileri

Yemek Seçen Çocuklara Ne Yapmalı

Çocuk kategorisine
10 Şubat 2012
eklenmiştir.

Yemek Seçen Çocuklara Ne Yapmalı

Çocuğunuz yemek yemiyorsa, direniyorsa veya yemek seçiyorsa size birkaç ipucu verelim. Yemek seçen çocuklara ne yapmalı diyorsanız sitemizi takip edebilirsiniz.

Çocuklar yaklaşık olarak iki yaşından başlayarak kendi öz bakım becerilerini karşılayabilecek kas gelişimini kazanırlar. Bu kazanımlar onlara yavaş yavaş giyinip soyunabilme, daha hızlı hareket edebilme ve kendi başına çatal ya da kaşık kullanabilme becerisini vermiş olur. Ancak genellikle bu yaş çocukları hala ebeveynleri yada bakıcıları tarafından beslenmektedir. Çoğu anne baba çocuklarının çok yemek seçtiğinden yada evde hiçbir şey yemediklerinden bahsederler, yuvada veya dışarıda yemek yeme sorunlarının ise pek fazla olmadığını satır aralarında dile getiriler.
2-5 yaş arsı çocukluk dönemine oyun çağı denilmektedir. Bu çağın en önemli özelliği kendi iç dünyalarından sıyrılıp çevreyle etkileşen ve davranış edindikleri bir dönemdir, beslenme alışkanlıkları da bu dönemde değişiklik göstermektedir ve taklit etme davranışlarının en baskın olduğu dönemdir. Anne, baba ve evde yaşayan diğer bireylerin olumlu ve olumsuz tüm davranışlarını taklit ederler, oyun çağı çocuğuna iyi örnek olmak ve olumlu davranış sergilemek beslenme açısından büyük önem taşımaktadır.

Yemek seçme nedenleri nelerdir?
1- Anne sütünden ek besinlere geçildiği dönemde besinler tek tek bebeğe tattırılmadıysa ve genelde bulamaç bir beslenme tarzı benimsendiyse ilerde çocuk tadını bilmediği besinleri reddeder.
2- Evde bakıcı, anneanne yada babaannenin büyüttüğü çocuklarda bu sorun daha çok yaşanır. Çocukların kendi kendine yemek yemelerine fırsat vermezler çünkü bu şekilde hem ortalık hem de çocuğun üstü temiz kalır. Ayrıca peşinde dolaşıp bin dereden su getirerek çocukların çok daha kolay yediklerini düşünürler. Ayrıca vicdanen daha rahat ederler.
3- Taklit ettiği ebeveyininin olumsuz davranışları, örneğin sebze yemeyen bir annenin çocuğunda da sebze sevmediği sıkça karşılaşılan bir dönemdir.
4- Yemek yemesi konusunda ısrar ve baskılar, bu dönemde çocuklar kendini ispatlamaya çalışırlar ve tercihlerini ön plana almak isterler. Zorlama ve ısrardan hoşlanmazlar ve bu zorlamalara zıt davranış geliştirerek yemek yemeyi reddedebilirler.
5- Çocuğun çevreye olan ilgisi yemek yemeyi ikinci plana atmasına neden olabilir, daha çok psikolojik nedenlerle çocuklar yemek seçerler.
6- Seçtiği besinle ilgili geçmişte yaşadığı olumsuz bir duygusu o besini daha sonraları reddetme nedeni olabilir. Örneğin A yemeği çocuğa bir kez zorla yedirilmişse çocuk o besine karşı tepki oluşturabilir
7- Yemeklerin hazırlama ve sunuş biçimi de yine yemek seçme nedenleri arasındadır.
8- Televizyon karşısında veya ayaküstü yemek yemeleri dikkatlerini yemek yemeye vermelerini engeller ve bir sonraki öğünde de yemeği reddetme davranışı gösterebilirler.

Çocukların yemek seçmesini engellemek ve seçtiği besinleri yemesi için neler yapılabilir?

Kendi yemek istiyorsa izin verin
Eline çatalı alıp ağzına götürmeye başladığı günden itibaren kendi kendine yemek yemesine izin verin, etraf batacak korkusuyla yaklaşmayın, ona sadece yemesinde yardımcı olun.

Bebeklikten itibaren çeşitliliğe önem verin.
Ek besinlere 6. ayda başlayın ve ayına göre verilmesi gereken tüm besinleri tek tek vermeye başlayın, 1 yaşına geldiğinde hemen hemen tattırmadığınız sebze ve meyve kalmasın. Bulamaç besinler vermekten kaçının.
Onu hiçbir şey için zorlamayın, hele yemesin için asla zorlamayın, çocuklar belli kurallar dahilinde hareket etmeyi severler, öğün saatleri ve yemek mönüsünde iyi bir planlama yapın.

Tutarlı davranın.
Çevresinde kim varsa; anne, baba, abla, dede vs.vs. bir davranışı karşısında herkes aynı tutumla cevap vermeli, örneğin ıspanak yemediğinde baba kızar, abla yemesen de olur der, anne dayanamaz sevdiği bir besini yaparsa çocuk en kolay olanı ve işine geleni yapacaktır yani ıspanağı yemeyecek ve annesine sevdiği yemeği yaptıracaktır.

Çocuğunuzun tercihlerini de göz önünde bulundurun, alışverişe gittiğinizde sepete istediği bir iki besini koymasına izin verin, sebze alırken hoşuna gideni sepete koymasını ondan isteyebilirsiniz.

Besinleri her seferinde farklı biçimlerde hazırlayın, her gün farklı menüler hazırlayın
Özellikle sebzeleri değişik formlarda hazırlayın, bir sefer sulu yemek içinde sunduysanız, bir sonrasında böreğin içinde sonrasında etin yanına garnitür olarak verebilirsiniz, renklerine göre besinleri çizgi film kahramanlarına benzetebilirsiniz. Yemeklerinizi bir seferlik pişirin, ailece bir öğünde tüketip ertesi güne yemek arttırmamaya çalışın. Veya elde artan yemeği başka şekillerde değerlendirin, mesela artan pirinç pilavını domates suyu ile çorba yapabilirsiniz.
Çocuğunuza örnek olun
Yemeklerinizi mutlaka aynı masada ailece yiyin, aynı yemekten onun tabağına yiyebileceği miktarda koyun. Daha büyük tabağa koyarak daha az görünmesini sağlayabilirsiniz, sizin yediğinizi gördükçe o da taklit edecek ve yemeye başlayacaktır. İlk seferde sadece tadına bakmaya karar verebilir, asla ısrar etmeyin tadına bakması bile büyük gelişmedir.Yeme davranışlarını kötüleyici sözler söylemekten kaçının aksine olumlu davranışlarıyla övündüğünüzü belirten sözler söyleyin.

İştahını kapatacak abur-cuburları karnı açken vermeyin!
Yemekten önce meyve suyu, su, cips, çikolata vb iştahını kapatacak besinleri ortadan kaldırın ve yemesine izin vermeyin. Her istediği besini ona vermeyin. Karnı acıkan bir çocuk yemek yerine aperatif gıdaları tercih eder. Çocukların ellerine bebe bisküvisi verilip iştahları kesilmemelidir. Bebe bisküvisi ile sadece karbonhidrat almış olurlar ki bu sefer de ihtiyaçları olan diğer besin ögelerini karşılamamış olurlar.
Neşeli, sağlıklı sevebileceği besinler hazırlayın!
. Salatasının veya makarnasının üzerine besinlerle kaş, göz çizebilirsiniz. Fırında yumurtalı ekmek, peynirli sebzeli börekler yapabilirsiniz. Süt tüketmiyorsa sütlü tatlılar yapabilirsiniz.

Besinleri Ödül veya Ceza aracı olarak kullanmayın.

Bu onun besinleri size karşı silah olarak kullanmasına neden olur. Ödül veya ceza aracı olarak kullanılan besinlere karşı aşırı düşkünleşip bunun dışındaki besinleri reddetmesine neden olabilir.

Sofrada çok uzun saatler geçirmekten kaçının.

Çocuğunuza yemek yedirmek uğruna saatlerce sofrada kalmayın, yemek yemiyorsa 20 dakika bekleyin, sofrayı kaldırın. Karnı acıktığında ise abur cuburdan uzak tutun. Bu yöntem bir çok inatçı çocuğun pes etmesine ve sonunda yemek seçmemesini sağlamıştır.

İlgisini hazırladığınız besinlere çekmek için farklılık yaratın.

Meyveleri meyve salatası yaparak jöle ile servis edebilirsiniz.

BESİNLERLE İLGİLİ MASAL ANLATIN

– Bütün çocukların büyülendiği ve odaklandığı en önemli kelimedir masal, çok hareketli bir çocuğu masal ile yerine oturtabileceğiniz gibi besinleri de sevmesini masalla sağlayabilirsiniz.

Bir Soru:
Benim üç yaşında bir oğlum var ve çok iştahsız ne yaptıysam bu değişmedi yemek dediğim zaman kaçıyor hep kandırarak yediriyorum ne yapmam gerektiği konusunda bana yardımcı olursanız çok sevinirim.
Cevap:
Bunun bir nedeni sizden ilgi beklemesi, diğeri de onun yemek konusunu size silah olarak kullanması olabilir. Zorlayarak yemek yedirmekten vazgeçmelisiniz. Öncelikle sofranızda ona da bir sandalye koyun, boyunu yastık koyarak sizin seviyenize getirin. Servis tabağına yiyebileceği kadar yemek koyun ve hep birlikte yemeğe oturun. Eşinizle yemek hakkında konuşabilirsiniz, içindekilerin yararlarını konuşun, örnekler verin ama asla komşunun kızı…. vs ile başlayan kıyaslama cümleleri kurmayın, hala yemek istemiyorsa 20 dakika sofrada tabağı beklesin, yemiyorsa kaldırın, birkaç gün içinde sizinle yemeğe alışacaktır, aç kalıyor endişesine kapılmayın. Unutmayın hiçbir çocuk inadı nedeniyle ölmemiştir. Yerleri üzerini kirletecek endişesine kapılmayın etrafına bir bez serin ve rahatça yemeği ile oynamasına izin verin.

Çocuklarımızı farklı yiyeceklerle tanıştırmak, yeni tadları kabullenmelerini sağlamak, bazı yiyeceklere karşı oluşturdukları tepkilerle başa çıkabilmek çoğumuz için zorlu bir süreçtir. Önceki yazımda da anlattığım gibi rahat olmak, çocuğu zorlamamak, iyi model olmak, onların midelerinin daha çok küçük olduğunu kabullenmek gibi alt alta sıralayabileceğimiz temel davranışların yanı sıra, yiyecekleri çocuğumuzun hoşuna gidebilecek farklı şekil ve yöntemlerle (ama onları kandırmadan) sunmak da bize bu süreçte yardım edecektir. İşte size 10 farklı öneri:

1- Bir tabağı parmak şeklinde veya değişik şekillerde minik doğranmış, salatalıklar, havuçlar, elma dilimleri vs. ile renkli renkli süsleyin, çocuğunuzun kolaylıkla görüp, ulaşabileceği bir yere koyun.

2- Değişik içecekler hazırlayın, çocuklar içecekleri çok severler. Örneğin 1 bardak kadar yoğurdun içine 7-8 adet çilek koyun. Dilerseniz 1 çay kaşığı pekmezle tadlandırıp mutfak robotundan geçirin. Bir bardağa döküp kamışla çocuğa verin. Bu içeceği havuç, muz, kivi, şeftali, kayısı v.s. gibi değişik meyvelerle, yoğurt yerine sütle de hazırlayabilirsiniz. Tatların uyumlu olmasına özen gösterin.

3- Minik buz kalıpları hazırlayabilirsiniz. Örneğin; havucu iyice püre haline getirip, şekilli buz kalıplarına koyun. Kalıpların içine birer tane kürdan koyup, dondurun. Çocuğunuz dilediğinde meyve veya sebze buzunu kürdandan yapılmış sapından tutarak yiyebilir. Buz kalıbının her bir bölümüne farklı sebze, meyve, yoğurt, süt vb.’den hazırlanmış yiyecekler koyarsanız, elinizin altında birkaç gün içinde tüketebileceğiniz değişik tatlarınız olur.

4- Yiyecekleri süsleyin. Örneğin; karpuz veya kavunun içinden dondurma kepçesi ile alıp bir tabağa koyun ve üzerine sos olarak çok az yoğurt dökün. Çekilmiş fındık, ceviz, badem vs. serperek süsleyin.

5- Yiyecekleri değişik şekillerde sunabilirsiniz. Büyük marketlerde kurabiyeleri yıldız, yuvarlak, çam ağacı vb. değişik şekillerde kesmek için kalıplar satılıyor. Bu kalıpların özellikle çocukların hoşuna giden şekillerde yapılmış olanları var. Örneğin; kepekli tost ekmeğini bu kalıpları kullanarak değişik şekillerde kesip, üzerine zeytin ezmesi veya krem peynir sürüp, salatalıkdan burun, mısır tanelerinden göz, ağız yaparak keyifli öğünler yaratabilirsiniz. Dilerseniz elmadan, salatalıktan, peynirden eğlenceli şekiller kesip, öylece çocuğa sunabilirsiniz.

6- Sunumları neşeli hale getirin. Örneğin; köfteyi kayık şeklinde pişirin. Kayığın içini püre, haşlanmış mısır taneleri, yuvarlak kesilmiş zeytinler, pilav vb. ile doldurup kürdandan da yelkenini yapın. Haşladıktan sonra ikiye bölüp, sarısını çıkardığınız yumurtanın beyaz kısmını, yarıya bölünüp içi çıkarılmış orta boy oval bir domates veya salatalığı, yarıya bölünüp çekirdeği çıkarılmış kayısıyı vb. kayık olarak kullabilirsiniz. İçine dolduracağınız malzeme ile kayığın tadlarının uyumlu olmasına dikkat edin.

7- Çocuklar batırarak yemeği çok severler. Parmak şeklinde doğranmış değişik meyve ve sebzeleri farklı soslarla sunabilirsiniz. Örneğin; bir tabağa veya bardağa parmak şeklinde kestiğiniz havuçları yerleştirin. Bir kaseye de yoğurt koyup ikisini birlikte çocuğa verin. Çocuğunuz havuçları yoğurda batıra batıra yemekten çok keyif alacaktır emin olun. Çok değişik sosları, çok değişik yiyeceklerle sunabilirsiniz. Elma püresiyle havuç dilimleri, limonlu havuç püresiyle kepekli ekmek dilimleri, ıspanak püresiyle patates dilimleri, elma dilimleriyle ile yoğurt alternatiflerin sadece birkaçı.

8- Çocuğunuzla birlikte bir tepsi veya büyük bir tabak içinde değişik sebzelerden oluşan “yenilebilir bahçe” yapın. Örneğin; salatalıkları ve domatesleri yuvarlak, ay şeklinde kesin ve bu şekillerden çiçekler oluşturun. Uzunlamasına kestiğiniz havuçlardan çiçeklerin saplarını yapın. Brokoli ve karnıbahar parçacıkları ağaçlarınız, maydanozlar bahçenizin çimenleri olsun. Daha sonra bu bahçenin tadına hep birlikte bakın. Sebzeleri yıkamaktan yerleştirmeye kadar olan her aşamayı çocuğunuzla birlikte yaparsanız, daha da keyifle tadına bakacaktır emin olun. Aynı bahçeyi meyvelerle de yapabilirsiniz.

9- Birlikte evinizde minik bir bahçe oluşturun. Bahçenize değişik sebzeler ve meyveler ekin. Her gün birlikte bahçenizle ilgilenin, birlikte sulayın. Daha sonra bu bahçede yetiştirdiğiniz sebzelerden birlikte salatala vb. yapın ve yiyin. Bunun için büyük alanlara ihtiyacınız yok, balkonunuza koyacağınız birkaç küçük saksı bile yeterli olacaktır.

10- Çocuklar kendi hazırladıkları yemekleri yemeği de, sunmayı da çok severler. Birlikte mutfağa girin ve keyifle birlikte pişirip, birlikte tadına bakın.

Çocuğumun beslenme alışkanlıklarını nasıl değiştirebilirim?
Bu sorunun cevabını aramaya başlayalım. Anne sütünden yeni kesilmiş ve yemek ye­meye yeni yeni başlamış çocukları beslenme konusunda eğitmeye başlamak için aşa­ğıdaki etkenleri de göz önünde bulundurursanız, işiniz oldukça kolay olacaktır:

■ Çocuğunuza çeşit çeşit meyve ve sebze ikram edin. Beslenme programınız­daki çeşitliliği artırmaya çalışın. Bebeklik çağından itibaren hep aynı tarz gı­dalarla beslenen çocuklar, sadece bu gıdalara alışırlar. Bu gıdaları rutin bir beslenme düzeni haline getirirler ve hep aynı şeyleri yemek isterler. Sofraya koyduğunuz yeni besinlerden uzak dururlar. Bu nedenle anne sütünden kesil­miş küçücük bir çocuğa her gün farklı çeşitlerde yiyecekler yedirin ki beslen­me çeşitliliğine daha küçük yaşlardan itibaren alışabilsin.
■ Bebekler bile yemek seçebilirler. Sevdikleri yiyecekler de olur, sevmedikleri de. Bebeğiniz ıspanak ve avokadoyu sevmediyse üzülmeyin. Yapmanız gereken tek şey sabırlı olmaktır. Ispanak ve avokadoyu diğer sebzelerin ve yemeklerin içine karıştırarak sunabilirsiniz. Eğer bu da işe yaramıyorsa, bu yiyecekleri inatla çocuğunuza yedirmeye çalışmayın. Bebeğinize birkaç haftalığına da ol­sa bu yiyecekleri unutturun. Ve sonra bu sebzeleri faklı bir sunumla yeniden önüne koyun.
■ Kavanozların içinde satılan yemeklere güvenmeyin. Küçük bir kavanoz orga­nik gıda maddesinin bebeğinizin beslenme alışkanlığını değiştireceğini söyle­yemeyiz. Ancak kavanozlar içinde bebeklere özel hazırlanmış mamaları kul­lanmayı bir alışkanlık haline getirirseniz, bebeğiniz kavanozlara koyulan bu özel mamalar haricindeki hiçbir gıda maddesini yemek istemeyecektir. Kendi hazırladıkları sebze yemeklerini püre haline getirerek minik kavanozların içi­ne koyan ve ev yemeklerine “dışarıdan satın alınmış hazır yiyecekler” havası veren anne ve babalara o kadar çok rastladım ki…
■ Dışarıdan hazır organik mama satın alsanız bile, bu mamaları kavanozdan çı­kartarak tabak içinde servis yapın. En zeki çocuklar bile kendilerine bu şekil­de yedirilen mamaların hazır mamalar olduğunu anlayamaz. Bütün çocuklar, yemeklerin kavanozlarda satılan hazır yiyeceklerden ibaret olmadığını öğren­melidir (bu yiyecekler organik bile olsa)!
■ Siz ne yiyorsanız, çocuğunuza da aynısını ikram edin. Yemek seçen bebekler bile ailelerinin yediği şeyin aynısını yemek istemektedir. Eğer bütün aile be­zelye yiyorsa, bebek de o yeşil renkli küçük şeylerden yemek isteyecektir. Bazı besinlerin bebekler için uygun olmadığını hepimiz biliyoruz. Yemeğinize sos koymadan önce içinden birkaç kaşık alırsanız bebeğinize ayırabilirsiniz. Sert ve kemikli yiyecekleri bıçakla minik parçalara bölerseniz, çocuğunuz sizin ye­diğiniz yiyecekleri daha rahat yiyecektir.